آخرین تلاش‌ها برای بازگرداندن نفوذ منسوخ آمریکایی (نگاه)

کد خبر: ۲۶۴۶۶۷

تاریخ: ۱۹ ارديبهشت ۱۴۰۲ - ۲۳:۲۰

امین‌الاسلام تهرانی
چنان‌که در خبرها آمد، کاخ سفید اعلام کرده که مشاور امنیت ملی آمریکا، روز یکشنبه در جریان سفر به عربستان با «محمد بن‌سلمان» دیدار کرده و آن‌چه کاخ سفید آن را «پیشرفت قابل توجه» در مورد صلح در یمن توصیف کرده، مورد ارزیابی قرار داده است. «جیک سالیوان»، مشاور امنیت ملی آمریکا همچنین با «طحنون بن‌زاید آل‌نهیان»، ولی‌عهد و مشاور امنیت ملی امارات دیدار کرد. اما چنان‌که کارشناسان اذعان داشته‌اند، این سفری بود که با هدف تقویت روابط تیره شده‌ با ریاض و متحدان منطقه‌ای آن انجام شده است. در واقع این سفر آخرین تلاش‌های آمریکا برای احیای نفوذ پیشینش در منطقه غرب آسیاست، نفوذی که گویا دارد منسوخ می‌شود.
به نظر می‌رسد که سالیوان حتی اهرم فشاری در دست ندارد که ریاض را برای کنار گذاشتن متحدان جدید خود چین و روسیه و نپیوستن به گروه بریکس و سازمان همکاری اقتصادی ‌شانگهای، یا حتی برای جلوگیری از بهبود روابط با ایران تحت فشار قرار دهد و به همین دلیل، نمی‌توان انتظار داشت که سالیوان یا همکارش «آنتونی بلینکن»، وزیر خارجه آمریکا، موفقیت ملموسی داشته باشند و احتمالاً، چنان‌که تحلیلگری عرب نوشته بود، چیزی جز تعارفات سنتی و لبخندهای سرد در ریاض پیدا نکنند.
عربستان به‌سرعت در حال تغییر است و دیگر اسیر ائتلاف‌های سنتی قدیمی با غرب نیست و اکنون منافع خود را بر منافع دیگران ترجیح می‌دهد. چنان‌که «خالد الفالح»، وزیر سرمایه‌گذاری عربستان، چند روز پیش در حاشیه یک کنفرانس بین‌المللی گفته بود، رابطه عربستان با آمریکا به قیمت [از دست رفتن] روابط ریاض با بقیه کشورها نخواهد بود و تصمیمات این کشور براساس منافع خودش خواهد بود. این یعنی اینکه عربستان می‌کوشد سیاستی که مبنی بر تبعیت از آمریکا بود را کنار بگذارد.
باید در نظر داشت که همین ریاض در زمان دولت «دونالد ترامپ» نشان می‌داد که قصدش برای عادی‌‌سازی روابط با رژیم آپارتاید اسرائیل جدی است، اما چیزی که در این اواخر اتفاق افتاد این بود که رژیم سعودی در مقابل، به سمت یافتن جایگزین رفت و روابط خود را با مسکو، پکن و تهران تقویت کرد. به هر حال قرینه‌های زیادی است که نشان می‌دهد ما در ظاهر با عربستانی دیگر مواجه هستیم که با عربستان گذشته متفاوت است؛ کشوری که پیش‌تر براساس سیاست «دادن نفت در ازای گرفتن حمایت از آمریکا» اداره می‌شد.
اما مسئله تنها مسئله عربستان نیست. مسئله بازگشت سوریه به اتحادیه عرب نیز خود گواه دیگری بر نفوذ از دست رفته آمریکا در منطقه غرب آسیا است. بالاخره اتحادیه عرب، عصر روز یکشنبه (17 اردیبهشت؛ 7 می)، در بیانیه‌ای لغو تعلیق عضویت سوریه در این اتحادیه را رسماً اعلام کرد و آورد: «بار دیگر پایبندی خود را به حفظ حاکمیت سوریه، تمامیت ارضی و ثبات این کشور اعلام می‌کنیم.»
چنان‌که رسانه‌های آمریکایی نوشتند، بازگشت سوریه به اتحادیه عرب را باید به معنای شکست بخش بزرگی از محاصره سنگین واشنگتن علیه دمشق و بی‌توجهی کشورهای عربی به سیاست‌های منطقه‌ای کاخ سفید و کاهش نفوذ سنتی واشنگتن در منطقه غرب آسیا دانست. بی‌توجهی سران کشورهای عربی به سیاست‌های واشنگتن در قبال سوریه و آغوش باز آنان برای سوریه در بازگشت دوباره به اتحادیه عرب نشان‌دهنده کاهش نفوذ سنتی واشنگتن در میان کشورهای عربی منطقه غرب آسیا است. آنها حتی نوشته بودند که بازگشت سوریه به اتحادیه عرب به تعبیری دیگر به معنای پیروزی ایران و روسیه در برابر سیاست‌های منطقه‌ای واشنگتن است.
*منابع در دفتر روزنامه موجود است.