کیهان بررسی می‌کند

لغو روادید سفر به ایران؛ بهانه‌ای مناسب اما ناکافی برای جذب گردشگر خارجی

کد خبر: ۲۶۴۵۴۸

تاریخ: ۱۸ ارديبهشت ۱۴۰۲ - ۱۹:۴۶

مهدی برازنده

یکی از راه‌های جذب گردشگران خارجی و افزایش انگیزه برای سفر به کشورهای مختلف، لغو روادید بین دو کشور است و این هدف از سال گذشته در سیاست‌های گردشگری کشور با قدرت بیشتری پیگیری شده است و تاکنون چین، روسیه، قزاقستان و... اقداماتی در جهت لغو روادید سفر به کشورمان برای شهروندان‌شان انجام داده‌اند؛ این موضوع اتفاقی مثبت اما نیازمند در نظر گرفتن یک‌سری ملاحظات مانند تامین زیرساخت‌ها، مسائل رفاهی و امنیتی برای جذب گردشگر خارجی است.

به گزارش کیهان، گردشگری داخلی در ایام نوروز امسال نسبت به 3 سال کرونایی گذشته حال و هوایی مانند دوران قبل از همه گیری کرونا را به خود گرفت؛ به طوری که بنا به گفته

عزت‌الله ضرغامی، وزیر میراث فرهنگی و گردشگری، امسال شاهد رشد ۱۵ درصدی سفرهای مردم در تعطیلات نوروز بودیم و رقم 6میلیون بازدید از مراکز مختلف دیدنی مربوط به وزارت میراث فرهنگی ثبت شد که در نوع خود یک رکورد محسوب می‌شود، همچنین طبق اعلام دبیر ستاد مرکزی هماهنگی خدمات سفر از ۲۵ اسفندماه پارسال تا ۱۵ فروردین‌ماه، بیش از ۵۷میلیون شب اقامت در سراسر کشور ثبت شده است که گویای رونق گردشگری در کشور است.

استقبال همیشگی مردم از سفر به مناطق مختلف کشور، نکته عجیبی نیست، چراکه کشورمان از نظر ظرفیت‌های گردشگری جزو غنی‌ترین، اصیل‌ترین و فرهنگی‌ترین کشورهای دنیاست و ایرانیان دوست ندارند فرصت بهره‌مندی و مشاهده این مناطق بی‌نظیر را از دست بدهند. کشور پهناورمان ایران، هم‌اکنون در رتبه 6 میراث ناملموس جهان قرار گرفته و با وجود مناطق متعدد بکر و طبیعی ازجمله جنگل‌ها، دریا در شمال و جنوب، بیابان و کوهستان‌ها، یکی از کشورهای زبان‌زد در بین گردشگران حرفه‌ای دنیاست، اگرچه این زیبایی‌ها معمولاً در رسانه‌های دنیا کمتر نشان داده می‌شود. علاوه‌بر این‌ها، وجود مضجع نورانی حضرت رضا‌(ع) در مشهد و اماکن زیارتی در قم و شیراز و... باعث شده است که نقاط مختلف کشورمان همواره میزبان عاشقان امام و امام‌زادگان باشد. از نظر ظرفیت آثار تاریخی و میراث فرهنگی نیز آثار باستانی و موزه‌های موجود در شهرهای کشورمان جزو بی‌نظیرترین آثار به جا مانده از گذشتگان است و هرسال مخاطبان زیادی را از سراسر دنیا به خود جذب می‌کند.

اگرچه در برهه زمانی کنونی وضعیت گردشگری داخلی نسبت به سال‌های قبل تا حد نسبتاً خوبی بهبود یافته و مردم به سفرهای داخلی روی خوش نشان داده‌اند، از طرفی شیوع کرونا و پس از آن اوج گرفتن پروژه تمام‌عیار ایران‌هراسی طی 6 ماه گذشته در رسانه‌های غربی، آمار ورود گردشگران خارجی به کشورمان را کاهش داده است. پرواضح است که حضور گردشگران خارجی علاوه‌بر ارزآوری و منفعت‌های مالی و اقتصادی، موجب کمرنگ شدن تصویر‌سازی سیاه و دروغینی است که سال‌ها از ایران به مردم جهان نشان می‌دهند. احتمالاً در فضای مجازی گردشگرانی از قلب اروپا یا آمریکا را دیده اید که به ایران سفر کرده‌اند و با حیرت از امکانات و امنیت کشورمان صحبت می‌کنند و با ذوق و شوق جاذبه‌های ایران را به دیگران نشان می‌دهند، درست برخلاف تصویری که در اخبار خارجی و فیلم‌هایی سیاه که حتی از ایران به جشنواره‌های بین‌المللی فرستاده می‌شود!

تلاش برای لغو روادید 50 کشور

برای سفر به ایران

خبرهای امیدوار‌کننده‌ای طی چندماه گذشته از سوی وزارت میراث فرهنگی و گردشگری درباره تلاش برای ورود گردشگران خارجی به کشورمان به گوش رسیده است. وزیر میراث فرهنگی دی‌ماه پارسال در نشست خود با اعضای جامعه تورگردانان درباره طرح لغو روادید ایران با برخی از کشورها، گفته بود: «روی این که با کدام کشور باید لغو روادید شود برنامه‌ریزی کردیم، جلسات کارشناسی گذاشتیم و نظرات افراد مختلف احصا شده و دلایل اقدام برای لغو روادید با هر کشور را مشخص کردیم.» ضرغامی همچنین در 27 فروردین ماه امسال به گشایش‌هایی که در بازار گردشگری روسیه و چین ایجاد شده است، اشاره کرد و خطاب به فعالان و بازیگران اصلی صنعت سفر و گردشگری توصیه کرد به بازار گردشگری روسیه و چین ورود کنند.

معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری کشور هم درخصوص برنامه‌ریزی برای لغو ویزای ایران برای ۵۰ کشور جهان گفته بود: «درباره لغو روادید سفر به ایران برنامه جامعی را تهیه کردیم و با توجه به پیشنهادی که به دولت داده شد حدود ۵۰ کشور مد نظر ما است.»

گام نخست لغو روادید سفر به ایران

توسط «چین، روسیه، عربستان و قزاقستان»

همزمان با برنامه‌ریزی دولت برای لغو روادید سفر به ایران، برخی کشورها با کمرنگ شدن شیوع کرونا روادید خود را برای سفر به کشورمان آزاد کردند. یکی از این کشورها «چین» است. چینی‌ها اواخر سال گذشته فهرست 40 کشور مجاز دنیا برای سفرهای خارجی از مبدا چین را به شهروندانشان اعلام کردند که ایران یکی از این کشورهاست. البته شالبافیان، معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی در راستای افزایش جذب گردشگران و مهمانان از چین و تسهیل ورود گردشگران چینی به ایران، در 22 فروردین‌ماه امسال از لغو «داوطلبانه» روادید سفر به کشورمان برای شهروندان جمهوری خلق چین خبر داد.

یکی دیگر از کشورهایی که از سال گذشته در لغو روادید و تسهیل سفر شهروندانش به ایران اقدام کرده است، همسایه شمالی کشورمان «روسیه» است. در شهریورماه پارسال دومین نشست کمیته فنی گردشگری ایران و روسیه در تهران برگزار شد که موضوع آن اجرای موافقت‌نامه لغو روادید گروهی شهروندان ایران و روسیه بود. اژدری، مدیرکل دفتر توسعه گردشگری خارجی در رابطه با نتیجه توافقات این نشست گفته بود: «توافق کردیم از اول ماه ژانویه ۲۰۲۳ (اوایل دی‌ماه 1401) ویزای گروهی از گردشگران ایران و روسیه برای سفر به دو کشور، لغو شود و طرفین از تاریخ مشخص شده، ‌متعهد به اجرای آن هستند. بنابراین براساس آنچه پیش‌تر امضا شده و به توافق دولت‌های ایران و روسیه نیز رسیده است، با اجرای این برنامه و از تاریخ اول ژانویه، شهروندان ایران و روسیه درصورتی که در قالب گروه‌های گردشگری از ۵ تا ۵۰ نفر بین دو کشور سفر کنند، برای مدت ۱۵ روز اقامت، به ویزا نیاز نخواهند داشت». البته کاظم جلالی، سفیر کشورمان در روسیه هم در رابطه با لغو روادید غیر گروهی بین دو کشور در بهمن سال گذشته گفته بود: «از طرف ما، آمادگی کامل برای لغو روادید بین کشورهایمان وجود دارد؛ اگر روسیه چنین تصمیمی را در بالاترین سطح اتخاذ کند، ما می‌توانیم حتی در سال ۲۰۲۳و در ماه‌های آینده یک رژیم بدون روادید بین کشورهایمان اعلام کنیم.»

از جمله کشورهای دیگری که در نیمه دوم سال گذشته در جهت لغو روادید سفر به کشورمان اقدام کرده است، می‌توان به «قزاقستان» اشاره کرد. در پی سفر مهرماه سال گذشته آقای رئیسی به قزاقستان و با عنایت به توافقات رؤسای جمهور کشورمان و قزاقستان، از 20 آبان 1401 اتباع جمهوری قزاقستان برای سفر به ایران نیازی به دریافت ویزا نخواهند داشت و می‌توانند به مدت 14 روز بدون دریافت ویزا به کشورمان سفر کنند.

غیر از کشورهای مذکور خبرهایی از تلاش مصر و برخی کشورهای دیگر برای لغو روادید سفر به ایران منتشر شده است و باید منتظر ماند و دید که دیپلماسی وزارت گردشگری همراه با نهادهای دیگر مانند وزارت خارجه در راستای لغو روادید 50 کشور دیگر چقدر موفقیت‌آمیز خواهد بود.

تلاش برای شناخت ذائقه حدود 20 کشوری

که روادید خود با ایران را حذف کرده‌اند

اتفاقات مثبتی که تا کنون برای لغو روادید سفر به کشورمان انجام شده است، اگرچه انگیزه گردشگران برای سفر به ایران را افزایش می‌دهد، اما کافی به نظر نمی‌رسد، چرا که ۱۵ کشور پیش از کشورهایی که پیش از این اشاره کردیم امکان سفرِ بدون روادید به ایران برای اتباع خود فراهم کرده بودند. کشورهایی مثل سوریه، لبنان، ترکیه، آذربایجان، گرجستان، بولیوی، مصر، ارمنستان، ونزوئلا، چین، هنگ‌کنگ، ماکائو، عراق و عمان جزو این 15 کشور هستند که اتباع آنها صرفاً با در اختیار داشتن گذرنامه‌ معتبر می‌توانند مُهر ورود به ایران را در گذرنامه خود دریافت کنند و برای مدتی معین به کشورمان سفر کنند.

نکته حائر اهمیت آن است که باید دید مدیران و فعالان حوزه گردشگری در سال‌های اخیر چقدر از این 15 کشور برای جذب گردشگر استفاده کرده‌اند؟ مثلاً چقدر از ابزارهای تبلیغاتی و نمایشگاه‌های بین‌المللی برای جذب گردشگران استفاده کرده‌ایم یا سُفرای ما در این کشورها چقدر در راستای معرفی ایران به شهروندان کشور محل استقرار و ماموریت خود تلاش کرده‌اند؟ گفته می‌شود نیمی از گردشگران خارجی که به ایران سفر می‌کنند از کشور «عراق» هستند که به نظر می‌رسد بخش عمده‌ای از آنها با هدف زیارت و مراجعه به پزشک و در واقع در قالب گردشگری سلامت به ایران می‌آیند؛ این نکته برای فعالان و کارشناسان صنعت گردشگری قابل ارزیابی بیشتری است. به عنوان مثال در مورد گردشگران چینی اعلام می‌شود آنها سفرهای لاکچری را دوست دارند، همیشه به هتل‌های پنج ستاره و رستوران‌های خوب می‌روند، ماشین‌های حمل‌ونقل و سفرهایشان باید لوکس و تمیز باشد، اصلا خسیس نیستند، اما ولخرج هم نیستند، ترجیح می‌دهند بجا خرج کنند تا بیشتر سفر بروند و شهرها و کشورهای بیشتری را ببینند. مصطفی رضایی، راهنمای گردشگران چینی زبان به ایرنا گفته است: «چینی‌ها سبک‌ اقامت در بومگردی در یک روستای دورافتاده قدیمی دور از شهر را بیشتر از گردشگران آمریکایی و اروپایی می‌پسندند، آنها ترجیح می‌دهند در یک هتل بیش از پنج ستاره با امکانات خوب اقامت بگیرند، زیرا حاضرند پول بیشتری پرداخت کنند، اما راحت‌تر باشند.»

بنابراین همزمان با لغو روادید سفر به ایران، باید بررسی کرد که تا کنون چقدر توانسته ایم سلیقه و ذائقه هریک از این 15 کشور را بشناسیم و برای جذب بیشتر آنها، برنامه‌ریزی کنیم و البته زیرساخت‌های متناسب با نیاز و علاقه آنها را برای میزبانی فراهم کنیم؟

نکته دیگری هم که باید در کنار تلاش‌ها برای جذب گردشگران در گوشه ذهن مان داشته باشیم، بحث مسائل امنیتی است؛ چرا که همان‌طور که آورده‌های اقتصادی، مالی و فرهنگی جذب گردشگران برای کشورمان مهم است و گردشگری حق همه مردم دنیاست، تامین امنیت هموطنان‌مان موضوعی غیرقابل اغماض است.

ضرورت تامین زیرساخت‌ها

و نیازهای ضروری گردشگران در کشور

از دیگر مسائلی که برای جذب گردشگران خارجی باید ملاحظه شود، تامین زیرساخت‌های ضروری برای رفاه هرچه بیشتر گردشگران است. اگر سیستم حمل‌ونقل یک کشور دچار اختلال یا محدودیت باشد و یا مراکز اقامتی با کیفیت و متنوع در آنجا موجود نباشد، طبیعتاً گردشگر رغبت و انگیزه‌ای برای سفر به نقطه را نخواهد داشت.

همچنین غیر از تلاش برای بهبود وضعیت سیستم حمل‌ونقل در حوزه هواپیما، قطار و اتوبوس و جاده‌های کشور، مراکز اقامتی و هتل‌ها و سایر نیازهای ضروری و زیرساختی گردشگران، از جمله مسائلی که می‌توان به عنوان نمونه مطرح کرد که حتی توسط وزیر میراث فرهنگی و گردشگری هم عنوان شده است، موضوع اختصاص سیم کارت‌های گردشگری برای گردشگران است که مسئولان وزارتخانه‌های مرتبط باید این مسئله را برای رفاه بیشتر گردشگران فراهم کنند؛ به هرحال یک گردشگر مایل است با سهولت بیشتری با کشور خود ارتباط برقرار کند و نمی‌توان از این موضوع چشم‌پوشی کرد.

در نهایت بر همگان روشن است که بسیاری از رسانه‌های معاند، با صرف بیشترین هزینه‌ها در حال تولید محتوا علیه ایران هستند و برای منافع سیاسی خود در تلاشند تا اخبار منفی، سیاه و تحریف شده از کشورمان را به مردم دنیا مخابره کنند. پروژه ایران هراسی در عمده کشورهای غربی در سال‌های اخیر به اوج خود رسیده است و همین عامل فرصت‌های ارتباط مردم دنیا با کشورمان و بهره مندی از امکانات بی‌نظیر ایران و ایرانیان را کاهش داده است. اکنون با تلاش و نگاهی که در وزارت میراث فرهنگی و گردشگری و سایر نهادهای ذی‌ربط وجود دارد، می‌توان از قابلیت بسیار خوب گردشگری در ایران برای مقابله با این پروژه استفاده کرد. اگر در نمایشگاه‌های خارجی تصاویر میراث فرهنگی کشورمان بیش از پیش دیده شود، سفیران ما در نقاط مختلف دنیا از ابزارهای بازاریابی و تبلیغاتی استفاده بیشتری کنند و یا امکانات و پذیرایی خوبی از گردشگران خارجی در کشورمان به عمل آید، طبعاً می‌توان شاهد آمار و ارقام خوبی در حوزه گردشگری خارجی، مشابه اتفاق مثبتی که در گردشگری داخلی و در ابتدای امسال افتاد باشیم.