رفع انحصار و مانع‌زدایی از ‌اشتغال فارغ‌التحصیلان روانشناسی گامی مثبت اما مستلزم دقت

رهبر انقلاب در دیدار اخیر با کارگران ایجاد ‌اشتغال برای جوانان تحصیلکرده‌ اما بیکار یا دارای مشاغل نامربوط را ضروری خواندند و گفتند: «همه این جوانان سرمایه‌های کشور هستند و صاحب‌نظران سیاسی، اقتصادی و اجتماعی باید برای جلوگیری از معطل ماندن این سرمایه‌ها به دولت کمک فکری کنند.»

کد خبر: ۲۶۳۹۶۳

تاریخ: ۱۰ ارديبهشت ۱۴۰۲ - ۲۱:۴۸

سرویس اجتماعی- مهدی برازنده:

ایشان در دیدار رمضانی امسال با دانشجویان نیز فرمودند: «اگر ما فارغ‌التّحصیلی داریم که شغل ندارد، باید بدانید نظام تعلیم و تربیت ما ‌اشکال دارد. اگر کسی برای فایده‌ کشور تحصیل می‌کند، باید شغلش آماده‌باشد. اگر فارغ‌التّحصیل داریم امّا شغل ندارد، پیدا است که این دانشجو گرفتن با نظام و با محاسبه درست انجام نگرفته.»
سرمایه دانستن جوانان فارغ‌التحصیل دانشگاهی که هر کدام می‌توانند گره‌ای از کار جامعه باز کنند نکته مهمی است که در رشته‌ها و تخصص‌های مختلف می‌تواند مورد ارزیابی و بررسی قرار گیرد.
رشته علوم انسانی در سال‌های اخیر بعد از گروه آزمایشی علوم تجربی، بیشترین تعداد داوطلب در کنکور سراسری را به خود اختصاص داده است. در کنار رشته‌های مختلف و متنوع دانشگاهی این شاخه، بسیاری از داوطلبان گروه علوم انسانی با هدف روانشناس یا وکیل شدن پا به این رشته می‌گذارند.
درخصوص رشته حقوق و وکالت در جای خود می‌توان سخن گفت اما به طور ویژه درباره محصلان رشته روانشناسی و مشاوره که بنا به آخرین آمار تعدادشان به 270 هزار نفر می‌رسد، می‌توان گفت؛ این دانشجویان اکثراً علاقه‌مند به ارائه مشاوره و باز کردن گره‌های ذهنی و رفع مشکلات و اختلالات روحی و روانی مراجعه کنندگان از جمله مسائل موجود در بین خانواده‌ها، زوجین یا کودکان و نوجوانان هستند، اگرچه بعضی هم برگزاری کارگاه، تدریس یا مشاوره‌های صنعتی و سازمانی را انتخاب می‌کنند.
با وجود خیل دانشجویان و فارغ‌التحصیلان روانشناسی و مشاوره، روند دریافت پروانه ‌اشتغال در این حوزه تا سال گذشته این‌گونه بود که بسیاری از متقاضیان باید از هفت خوان رستم عبور کرده و در صف طولانیِ مهم‌ترین خانِ آن، یعنی مصاحبه صلاحیت حرفه‌ای سازمان نظام روانشناسی می‌ماندند و سپس برحسب قضاوت داوران در آن قبول می‌شدند، حال آنکه برخی متقاضیان دریافت پروانه ‌اشتغال بعضاً ممکن بود بیش از پنج سال در نوبت قرار گرفته یا مکرراً مردود شوند؛ این فرآیند در حالی در جریان بود که از 40 هزار نفر عضو سازمان نظام روانشناسی فقط 8 هزار نفر دارای پروانه‌اشتغال بودند و طبق آخرین گفته رئیس‌سازمان نظام روانشناسی 10 هزار نفر این پروانه را دریافت کرده‌اند.
در شرایطی که امروزه با رونق زندگی ماشینی و بروز تبعات حضور مداوم در فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی و برخی نتایج سبک زندگی رواج یافته که مغایر با فرهنگ و اصالت‌های فرهنگی جامعه است، نیاز به مشاوره و رفع مشکلات روحی بیشتر احساس می‌شود و مثلاً در موارد قابل توجهی یک نوجوان برای حل مسائل مربوط به سنین نوجوانانی، یک زوج جوان برای قوام زندگی مشترک، یک فرد مضطرب یا افسرده برای حل مشکل اضطراب و افسردگی، یک فرد مبتلا به اعتیاد مواد مخدر یا حتی یک کودک برای آموزش مهارت‌های زندگی و آموزه‌های تربیتی و... نیاز به دریافت خدمات تخصصی روانشناسی و مشاوره پیدا می‌کنند؛ سؤال این است که چگونه این نیاز جامعه چند ده میلیون نفری ما تنها با 10 هزار نفری که از سازمان روانشناسی پروانه دریافت کرده‌اند، رفع می‌شود؟ اگرچه ارگان‌هایی مثل وزارت بهداشت، بهزیستی و قوه قضائیه هم اقدام به ارائه پروانه‌اشتغال برای فارغ‌التحصیلان روانشناسی کرده‌اند، اما با احتساب آنها نیز تعدادشان بعید است که به 15 هزار نفر برسد. ضمناً به گفته مسئولان سازمان نظام روانشناسی، متولی اصلی ارائه خدمات روانشناسی و مشاوره در کشور و ‌اشتغال افراد در این حوزه، همین سازمان است. این ابهامات و وجود دست‌اندازهای مختلف در مسیر اخذ پروانه ‌اشتغال، باعث شد تا «هیئت مقررات زدایی و تسهیل مجوزهای کسب و کار» وارد میدان شود و عملکرد سازمان نظام روانشناسی را در ارائه پروانه ‌اشتغال مورد تعدیل قرار دهد.
پس از تذکرات لازم از سوی هیئت مقررات‌زدایی کسب و کار و موافقت سازمان نظام روانشناسی، از اواخر سال گذشته تغییرات جدیدی در اخذ پروانه‌اشتغال روانشناسی به وجود آمد و کلیه فارغ‌التحصیلان این رشته که حداقل مدرک کارشناسی ارشد داشتند، از اسفندماه پارسال توانستند از طریق درگاه ملی مجوزها نسبت به دریافت پروانه‌اشتغال اقدام کنند، بنابراین مصاحبه صلاحیت حرفه‌ای برای روانشناسان حذف و تنها وجود مدارک دانشگاهی مرتبط برای دریافت پروانه‌اشتغال در نظر گرفته شد، اگرچه سازمان روانشناسی اعلام کرده بود 150 ساعت کارورزی و 150 ساعت شرکت در کارگاه‌های آموزشی نیز برای دریافت پروانه‌اشتغال مورد نیاز است و علاوه‌بر درگاه مجوزها که پروانه‌ای دائمی و دارای QR Code ارائه می‌دهد، این سازمان نیز پروانه‌ای سه ساله برای متقاضیان صادر می‌کند، بنابراین متقاضیان پروانه‌اشتغال روانشناسی ظرف 40 الی 50 روز از طریق درگاه مجوزها پروانه‌اشتغال خود را اخذ می‌کنند.
سازمان نظام روانشناسی هم اعلام کرده است که از این به بعد نظارت‌های پسینی و هوشمند را بر عملکرد روانشناسان و مشاوران اعمال خواهد کرد و همچنین یک‌سری دوره‌های توانمند‌سازی را برای این قشر فراهم می‌کند.
اما با وجود این تغییرات مثبت در فرآیند صدور مجوز برای روانشناسان و رفع انحصار و سد ورود فارغ‌التحصیلان به عرصه کار و خدمت واستقبال از اقدام قابل تقدیر هیئت مقررات زدایی و تسهیل صدور مجوزها و سازمان نظام روانشناسی در این راستا، با توجه به اهمیت رشته روانشناسی و مشاوره و آثار مهم آن روی زندگی افراد، انتظار می‌رود همان‌طور که صدور مجوز‌اشتغال تسهیل شده است، نظارت‌های پسینی هم دقیق‌تر شده و همچنین در رابطه با تخصیص دوره‌های آموزشی کاربردی و کارورزی برای فارغ‌التحصیلان این رشته نیز نهادهای ذی ربط به میدان آمده و گام‌های جدی بردارند تا خدای ناکرده شاهد افت کیفیت خدمات نبوده و به سلامت روان مردم خدشه‌ای وارد نشود. بدون شک همان‌طور که مشکلات جسمی بر روح و روان افراد و نتیجتاً جامعه تاثیرگذار است، مشکلات روانی و ذهنی افراد نیز بر جسم و رفتار انسان و جامعه اثرگذار خواهد بود.
با لحاظ کردن این حساسیت‌ها و توجه جدی به سطح کیفیت افراد متقاضی ورود به عرصه مشاوره در جریان دادن مجوز، با توجه به اهمیت سلامت روان در جامعه و نیازمندی گروه‌های مختلف از جمله خانواده‌ها، زوج‌ها، کودکان، نوجوانان و افراد مبتلا به برخی اختلالات خُلقی، اضطرابی و شخصیتی، لازم است تا از متخصصان رشته روانشناسی و مشاوره کشورمان که سال‌های متمادی در دانشگاه و مراکز آموزشی معتبر، مهارت‌های مشاوره و روانشناسی را فراگرفته‌اند بیشتر استفاده شود؛ به عنوان مثال می‌توان از ظرفیت قابل توجه روانشناسان و مشاوران که صلاحیت آنها پذیرفته شده است و از این به بعد بیشتر از قبل پذیرفته خواهد شد، در دستگاه‌های مختلف دولتی و غیردولتی، به عنوان مشاور استفاده کرد و یا طرحی مانند روانشناس خانواده را مانند طرحی که قبلاً به عنوان پزشک خانواده مطرح می‌شد، اجرایی کرد. امروز بهره‌مندی از خدمات روانشناسی و مشاوره تا حد زیادی در جامعه پذیرفته شده و دیگر در ذهن بسیاری از مردم، ارتقای سلامت روان با استفاده از یک متخصص کاربلد، به عنوان یک موضوع لوکس و حاشیه‌ای مطرح نیست. اگرچه خوب است تا متولیان این حوزه به مسئله پوشش بیمه‌ای و تسهیل و ارزان‌سازی استفاده از خدمات مشاوره‌ای برای اقشار مختلف مردم هم توجه کنند.