راه‌های مهار آلرژی فصلی و درمان آن (بخش پایانی)

مراقبت در برابر ریزگردهای  بهاری

کد خبر: ۲۶۳۷۰۹

تاریخ: ۰۶ ارديبهشت ۱۴۰۲ - ۲۰:۵۲

گالیا توانگر

آلرژی زمانی اتفاق می‌افتد که سیستم ایمنی فرد نسبت به یک ماده بی‌ضرر که به‌عنوان آلرژن شناخته می‌شود، بیش از حد واکنش نشان می‌دهد و شدت آلرژی در هر فردی نسبت به فرد دیگر متفاوت است و این تفاوت تنها به میزان حساسیت سیستم ایمنی بدن فرد در مقابل مواد حساسیت‌زا ارتباط دارد. علایم آلرژی می‌تواند در سنین خردسالی، کودکی، نوجوانی یا بزرگسالی بروز کند و این در حالی است که احتمال دارد آلرژی‌ها در سنین بزرگسالی بهتر شده و کاهش یابد.

علت اصلی آلرژی بهاری، گرده‌هایی است که در طول فصل رشد و تکثیر می‌شود. زمانی که گرده‌افشانی گل‌ها فرامی‌رسد و باد بیش از همیشه می‌وزد، احتمال اینکه علایم آلرژی بیشتر شود، افزایش می‌یابد، زیرا در این صورت گرده‌ها می‌تواند مسافت بیشتری را طی کرده و همچنین سریع‌تر حرکت کند.

نشانه‌های ایجاد حساسیت فصلی یا آلرژی، سوزش چشم و آبریزش چشم و بینی، تورم گلو و گرفتگی صدا، قرمزی چشم‌ها، پف چشم و سیاه‌شدن زیر چشم و خارش شدید چشم، گوش و بینی است.

این علایم در مواجهه با دود، بو و گردوغبار و موادی که فرد به آن آلرژی دارد، تشدید می‌شود. بسیاری از آلرژی‌ها، به‌صورت ارثی، از طریق ژن‌ها از پدر و مادر به کودک انتقال می‌یابد.

دردسر بهاری!

لیلا سنگری یک شهروند به گزارشگر کیهان می‌گوید: «کودک چهارساله‌ام دچار آلرژی و آسم شده و ما هراسان به پزشک مراجعه کردیم. پزشک ضمن دادن دارو راهنمایی کرد که باید دوباره یک‌خانه تکانی بهاری و اساسی داشته باشیم و محیط زندگی‌مان را به‌طورکلی از گردوغبار پاک نگه داریم. از الان نگران راه‌اندازی کولر آبی هستیم. چون ذرات از طریق پوشال کولر و باد آن به داخل منتقل می‌شوند.»

در فصل بهار، با شروع گرده‌افشانی درختان و گیاهان گوناگون، هوا پر از گرده شده و برخی از افراد با استنشاق این گرده‌ها، دچار واکنش‌های حساسیتی می‌شوند. اما چه باید کرد؟

حساسیت‌ها معمولاً به دو شکل فصلی و تمام سال دیده می‌شوند. برخی از افراد در طول سال از خود واکنش‌های حساسیتی نشان می‌دهند؛ اما برخی دیگر ‌با تغییر فصل، به‌ویژه در بهار، تابستان و پاییز، به این مشکل مبتلا می‌شوند.

اکنون که وارد فصل بهار شده‌ایم، حساسیت‌های بهاره که با نام «تب یونجه» و «التهاب مخاط بینی آلرژیک» هم شناخته می‌شود، افراد متعددی را به خود گرفتار می‌کنند.

وقتی سیستم ایمنی بدن به یک محرک (آلرژی‌زا)، بیش از حد واکنش نشان می‌دهد، علایم حساسیت بروز می‌کنند. درواقع بدن فردی که حساسیت دارد، پادتن‌ تولید کرده و این مواد وارد سلول‌ها شده و در نهایت هیستامین و مواد شیمیایی دیگر ترشح می‌شود.

هیستامین موجب تورم در بینی و چشم‌ها شده تا جلوی ورود مواد آلرژی‌زا به بدن گرفته شود. همچنین فرد دارای حساسیت، به عطسه‌های مکرر مبتلا می‌شود تا مواد مضر آلرژی‌زا از راه بینی از بدن خارج شوند. از اصلی‌ترین مواد محرک در بهار، گرده‌های گیاهان هستند.

از علایم حساسیت می‌توان به موارد اصلی آن، چون موارد زیر، اشاره کرد: چشم‌های قرمز و پرآب، عطسه، آبریزش بینی، احساس خارش در چشم، بینی، گوش و دهان، ‌ کیپ شدن بینی، ‌ چشم‌های پف‌آلود، ریختن مخاط پشت گلو، کهیر (در موارد نادر) و سرفه، خس‌خس سینه و اشکال در تنفس.

برای پیشگیری از حساسیت در فصل بهار، تاحدامکان، ‌ در معرض گرده و کپک قرار نگیرید.

برای دوری از گرده‌ها:

- تا حد امکان از گیاهان دور بمانید (در زمان گرده‌افشانی).

- در صورت امکان تمام پنجره‌های خانه‌تان را ببندید و در دستگاه‌های تهویه هوا از فیلترهای ضد حساسیت استفاده کنید.

- هر روز حمام کرده و موهایتان را بشویید تا گرده‌های احتمالی را از روی بدنتان پاک کنید.

- هفته‌ای یک‌بار ملحفه‌های تختتان را بشویید.

- اگر در معرض گرده‌ها قرار داشتید، به‌محض آمدن به خانه، لباس‌هایتان را عوض کرده و آنها را بشویید.

- خانه‌ را حداقل هفته‌ای یک‌بار جاروبرقی بکشید.

در روش دارویی، پزشک با تجویز داروهای ضدهیستامین، کورتیکواستروئیدی بینی، ‌ ضد احتقان، ‌ قطره‌های چشمی، اسپری‌های بینی و گیرنده‌های لکوترین (این دارو با مسدودکردن برخی از مواد شیمیایی موجود در برخی از واکنش‌های حساسیتی، فرد را درمان می‌کند) حساسیت بهاره را کنترل می‌کند.

عوارض درمان ‌نکردن آلرژی

یک هشدار درباره عدم درمان حساسیت بهاری وجود دارد. چنان‌که آلرژی فصلی خود را درمان نکنید، باید منتظر این دردسر بزرگ باشد.

دکتر مهتاب ربانی یک متخصص گوش و حلق و بینی و جراح سروگردن با تأکید بر اینکه درمان آلرژی فصلی در پیشگیری از ابتلا به سینوزیت مؤثر است، می‌گوید: «هر گونه التهابی که در داخل بینی در طولانی‌مدت ایجاد و باعث انسداد سینوس‌ها شود، به‌طوری‌که تخلیه ترشح سینوس‌ها به شکل طبیعی اتفاق نیفتد، فرد را مستعد ابتلا به سینوزیت می‌کند.»

وی در ادامه می‌گوید: «بنابراین آلرژی فصلی طولانی در داخل مخاط بینی و التهاب مکرر سینوس‌ها می‌تواند منجر به سینوزیت شود.»

دکتر محمدعلی ابطحی، فوق‌تخصص قرنیه نیز با تأکید بر اینکه آلرژی در چشم‌ها به نوع آتوپیک و ورنال تقسیم می‌شود، می‌گوید: «افراد آتوپیک زمینه آلرژی دارند و ابتلا به آلرژی ممکن است منجر به بروز علایم حاد و اختلالاتی در دید بشود و باید به‌سرعت تحت تشخیص و درمان قرار بگیرند. آلرژی ورنال هم می‌تواند با بروز تغییراتی در پلک و قرنیه و کاهش دید همراه باشد، اما نوع خطرناک آلرژی چشمی در کودکان اتفاق می‌افتد که در درازمدت می‌تواند روی قرنیه چشم اثر بگذارد و باید حتماً تحت درمان چشم‌پزشکی قرار بگیرد.»

مهار حساسیت بهاری به کمک فناوری نوین

درحالی‌که ممکن است اجتناب از همه آلرژن‌ها امکان‌پذیر نباشد، حداقل می‌توانید آنها را با برخی فناوری‌های جالب و سایر نکات هوشمند مدیریت کنید.

اگر به آلرژی فصلی مبتلا هستید، استفاده از این نرم‌افزار آن زمانی که تعداد گرده‌ها زیاد است، احتمالاً بهترین ایده است. نیازی نیست منتظر گزارش آب‌وهوای محلی خود برای اطلاعات باشید: برنامه‌های مختلفی وجود دارند که می‌توانند تعداد گرده‌های محلی را دراسرع‌وقت به شما ارائه دهند.

به‌عنوان‌مثال، یکی از این برنامه‌ها، تعداد گرده آلرژن‌های مختلف را به شما ارائه می‌دهد، همچنین می‌توانید علایم خود را دقیقاً در مورد چیزی که باعث آلرژی شما می‌شود به صفر برسانید و اعلان‌های هشدار را برای روز‌های پر گرده تنظیم کنید. همچنین اطلاعات عمیقی در مورد آلرژن‌ها ارائه می‌دهد.اپلیکیشن مشابه دیگری هم وجود دارد که می‌توان از آن در حین رانندگی استفاده کرد. این برنامه‌ها در حال حاضر وارداتی هستند که می‌توان به کمک دانش‌بنیان‌ها به تولید نمونه داخلی و حتی کامل‌تر آن اقدام کرد.

همچنین می‌توانید از برنامه هواشناسی تلفن خود برای بررسی کیفیت هوا در منطقه خود استفاده کنید. اگر کیفیت هوا عالی نیست، هنگام بیرون رفتن از خانه از ماسک صورت استفاده کنید.

برای صرفه‌جویی در هزینه، به دنبال فیلتر‌های هوایی باشید که در صورت کثیف‌شدن قابل‌شست‌وشو باشند. مطمئن شوید که فیلتر دارای خواص ضدمیکروبی برای جلوگیری از رشد باکتری‌ها پس آنها برای محافظت بیشتر است. این فیلتر‌ها می‌توانند شش تا هشت سال عمر کنند. برخی حتی دارای ضمانت مادام‌العمر هستند، بنابراین هزینه را به‌عنوان یک سرمایه‌گذاری در نظر بگیرید. اگر فیلتر یک‌بار مصرف را انتخاب می‌کنید، اگر در مناطقی مانند مناطق روستایی زندگی می‌کنید که گردوغبار خاصی دارد، حتماً آن را هر ماه عوض کنید. همه افراد باید هر سه ماه یک‌بار فیلتر خود را تعویض کنند.

چطور بفهمیم کرونا گرفته‌ایم یا آلرژی داریم؟

باز هم با ورود به فصل بهار و آغاز حساسیت‌های فصلی و خیز دوباره کرونا و همچنین شباهت علایم سویه جدید با علایم حساسیت فصلی، بهتر است شباهت‌ها و تفاوت‌های آن را بدانیم.

بعد از افزایش دوباره شمار مبتلایان به کرونا در دنیا و هم زمان شدن آن با فصل بهار، اغلب افرادی که از حساسیت‌های بهاره رنج می‌برند دچار سردرگمی می‌شوند و ممکن است حتی آن را با ابتلا به کرونا اشتباه بگیرند. درست است که حساسیت فصلی و کرونا علایم مشابهی دارند، اما می‌توان آنها را از هم متمایز کرد.

دکتر رضا بیگلری متخصص آسم و آلرژی و ایمونولوژی برایمان درباره تفاوت‌های آلرژی و کرونا توضیح می‌دهد: «حساسیت‌های فصلی معمولاً با آلرژن‌ها یا مواد حساسیت‌زا آغاز می‌شوند. واکنش حساسیت‌زا به دلیل وجود سلول‌های حساس در ناحیه سینوس‌ها، بینی، چشم‌ها، دهان و گلو ایجاد می‌شود. هنگامی که این سلول‌ها در معرض یک آلرژن یا ماده حساسیت‌زا قرار می‌گیرند، هیستامین‌ها را آزاد می‌کنند که مسئول ایجاد التهاب‌های آلرژیک و حساسیت‌زا هستند. برخلاف آلرژی، عفونت ویروسی به‌عنوان مجموعه‌ای از وقایع رخ می‌دهد که با واسطه پیام‌رسان‌های ایمونولوژیک در نتیجه آلوده‌شدن رخ می‌دهد. شاخص خوبی که برای ابتلا به عفونت ویروسی وجود دارد، این است که آیا شما در معرض تماس با فردی قرار گرفته‌اید که چنین علایمی را داشته یا تب دارد یا خیر؟ ویروس‌های تنفسی مانند کووید-۱۹ و آنفلوانزا به‌راحتی بین افرادی که در تماس نزدیک هستند، پخش می‌شود.»

از این پزشک متخصص آلرژی سؤال می‌کنم: «علایمی که باید جدی بگیریم، کدام‌اند؟» وی پاسخ می‌دهد: «آنچه در حساسیت و عفونت‌های ویروسی اهمیت پیدا می‌کند، شناسایی تفاوت‌هاست. واکنش‌های حساسیت‌زا علایم گسترده‌ای را از خارش چشم‌ها، بینی و دهان گرفته تا آبریزش بینی یا سرفه را در برمی‌گیرد. این در حالی است که چنین علایمی همیشه بیانگر ابتلا به عفونت ویروسی نیست. علایمی که بیشتر در این عفونت‌ها خودنمایی می‌کنند، شامل تب، سرفه و خستگی است.

بسیاری از علایم دیگر مرتبط با عفونت وجود دارد که با برخی از علایم عفونت ویروسی با علایم آلرژی فصلی مرتبط نیستند. تب جزء علایمی است که در حساسیت‌های فصلی وجود ندارد؛ اما در عفونت ویروسی یا حتی سرماخوردگی می‌توان آن را مشاهده کرد. همچنین علایم حساسیت‌زا در خارج از منزل و با قرارگرفتن در معرض گرده‌های گل و گیاهان تشدید می‌شود درصورتی‌که علایم عفونت‌های ویروسی معمولاً به سمت غروب و شب که پیش می‌رویم تشدید می‌شود، ارتباطی به داخل یا خارج از فضای داخلی پیدا نمی‌کند.

بنابراین، بهترین راه برای پیشگیری از بروز حساسیت‌های فصلی، جلوگیری از قرارگرفتن در معرض مواد حساسیت‌زا، محدودکردن زمان حضور در خارج از منزل، استفاده از ماسک، مصرف داروهای ضد حساسیت و تزریق واکسن‌های حساسیت است. به گزارش سیناپرس، در مقابل، برای این که به عفونت‌های ویروسی مبتلا نشوید، بهترین کار تزریق واکسن است و علاوه‌برآن استفاده از ماسک، فاصله‌گذاری اجتماعی، شست‌وشوی مرتب دست‌ها و ارتباط نزدیک نداشتن با سایر افراد است. همچنین بررسی سابقه بالینی و پزشکی فرد مبتلا می‌تواند در تشخیص علت بروز علایم کمک‌کننده باشد.»