راهبـردی معنــوی برای ترویج فرهنگ قرآنی

کد خبر: ۲۶۳۲۱۶

تاریخ: ۲۸ فروردين ۱۴۰۲ - ۲۰:۳۶

رضا الماسی

یکی از جذابیت‌های هرساله ماه مبارک رمضان، برپایی نمایشگاه قرآن است که مورد استقبال بسیاری از خانواده‌ها است. نمایشگاه قرآن امسال، جمعه ۲۵ فروردین مصادف با روز قدس به کار خود پایان داد. بر اساس آمارها و مشاهدات میدانی؛ با توجه به تنوع خوبی که امسال در نمایشگاه دیده می‌شد، استقبال خوبی در رده‌های مختلف سنی از این نمایشگاه صورت گرفت.

سی‌امین دوره نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم در حالی جمعه 25 فروردین به کار خود پایان داد که امسال علی‌رغم تبلیغات بسیار کم اما شاهد استقبال کم‌سابقه مردم از این رویداد مذهبی بودیم.

در شرایطی این اتفاق رقم خورد که کشورمان این روزها شاهد برخی ناهنجاری‌ها در زمینه بی‌حجابی و بدحجابی است و دشمنان بر این نکته تأکید دارند که انتخاب مردم چیز دیگری است و نباید قوانین اسلام را به آنها تحمیل کرد. اما مردم مؤمن با استقبال از رویدادی چون نمایشگاه قرآن ثابت کردند که خواسته اول و آخر آنها اسلام است و این اتفاق در ماه مبارک رمضان و در شب‌های قدر نمود بیشتری داشت.

شب‌های پایانی نمایشگاه شاهد حضور‌ صدها هزار نفری علاقه‌مندان بود، به طوری که همه راهروهای شبستان، بخش‌ها و رواق‌های فروش‌ محصولات مملو از علاقه‌مندان بود و تردد در نمایشگاه به سختی صورت می‌گرفت. به جز فضاهای مسقف ورودی‌های منتهی به شبستان و همچنین صحن مصلی هم پر از جمعیت علاقه‌مند به قرآن کریم بود. این اتفاق نه فقط در شب پایانی بلکه در هفته پایانی نمایشگاه رخ داد که به گفته مسئولان نمایشگاه در تاریخ نمایشگاه کم سابقه بوده است.

سی امین نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم شنبه ۱۲ فروردین، روز جمهوری اسلامی ایران با حضور آیت‌الله سید ابراهیم رئیسی رئیس‌جمهوری کشورمان با شعار «می‌خوانمت» در مصلای امام خمینی(ره) آغاز شد.

از برنامه‌های اعلام شده در نمایشگاه امسال که بیش از ۴۰۰ برنامه بود، می‌توان به راه‌اندازی مرکز ترجمه قرآن با حضور محمدمهدی اسماعیلی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، برپایی همایش شعر علوی، رونمایی از چند سند راهبردی، شهرک دهه هشتادی‌ها و مرکز بازی در بخش نوجوان، تقویت بخش مشاوره، برنامه‌ای با عنوان بانگ افطار، جشن فرشتگان، جایزه برای حجاب اولی‌ها، اجرای سنت‌های رمضانی اقوام ایرانی و معرفی ۳۰ کانون برتر فرهنگی هنری اشاره کرد.

نهضت نهج‌البلاغه خوانی، ستاره‌های زمین با موضوع جلسات خانگی قرآن، بخش آواها و نغمات قرآنی، برپایی نشست‌هایی با موضوع گفتمان‌‌سازی حکمرانی قرآنی، راه‌اندازی نمایشگاه‌های سیار در استان تهران، منظومه جشنواره‌های تبیین در استان‌ها، اختتامیه جشنواره شعر قرآنی و پرداختن به مفاهیم قرآنی به شکلی جذاب و در قالب‌های هنری و بازی از ویژگی‌های سی امین نمایشگاه قرآن بود. بخش بین‌الملل نمایشگاه نیز دوشنبه ۱۴ فروردین با حضور سفیرانی از کشورهای اسلامی و میهمانان خارجی آغاز شد و نمایندگانی از ۲۱ کشور در این بخش حضور پیدا کردند.

نمایشگاه قرآن؛ تفرجگاهی معنوی برای خانواده‌ها

محمدحسین محمدزاده، رئیس‌کمیته رسانه نمایشگاه قرآن، این نمایشگاه را بزرگ‌ترین تفرجگاه معنوی و آموزشی خانواده‌ها می‌داند. او در این‌باره می‌گوید: «خانواده‌ها می‌توانند از امکانات نمایشگاه از قبیل کتب، نرم‌افزار‌، مشاوره‌ها و یا حتی هدایت‌های شغلی و تحصیلی در حوزه قرآن و عترت استفاده کنند.»

رئیس‌کمیته رسانه نمایشگاه بین‌المللی قرآن ضمن تأکید بر حضور خانواده‌ها در این نمایشگاه اظهار می‌دارد: «نمایشگاه بین‌المللی قرآن بزرگ‌ترین تفرجگاه معنوی و قرآنی جهان اسلام است. در این نمایشگاه بیش از 400 رویداد قرآنی دیده می‌شود و مکانی مناسب برای انعکاس بسیاری از فعالیت‌های قرآنی و بازدیدکنندگان قرآنی است.»

جواد نصیری، مدیر روابط عمومی سی امین نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم نیز درخصوص نمایشگاه امسال اظهار می‌دارد: «استقبال خوبی که توسط مردم صورت گرفت، نشان می‌دهد که مجموعه گزارش‌هایی که پخش شد با موفقیت همراه بوده است.»

نصیری اولین گزاره برای فعالیت موفق رسانه را توجه و استقبال مردم از نمایشگاه بیان کرده و می‌گوید: «مردم به جای جای شبستان و محوطه‌های باز توجه کرده و در مجموع جمعیت غیرقابل تصوری حضور پیدا کردند.»

گشت و گذاری در روزهای پایانی نمایشگاه قرآن

اواخر هفته گذشته برای تهیه یک گزارش میدانی از حال و هوای نمایشگاه امسال راهی مصلی تهران شدم. از همان بدو ورود به پارکینگ نمایشگاه به ترافیک سنگینی در اتوبان شهید سلیمانی برخوردم که نشان از استقبال کم‌نظیر خانواده‌ها از نمایشگاه قرآن داشت. یکی از جلوه‌های جذابی که در همان ابتدا به چشم می‌خورد حضور انبوه کودکان و نوجوانانی بود که به همراه خانواده‌هایشان راهی مصلی تهران شده بودند. مسئولان نمایشگاه نیز با تنوع قابل قبولی که در برپایی غرفه‌ها ایجاد کرده بودند توانستند فضای دلنشینی را برای بچه‌ها فراهم نمایند.

از هر دری وارد سالن اصلی نمایشگاه می‌شدید، تقریباً اواسط سالن به غرفه باغ آیات برخورد می‌کردید. جیغ و دادهای کودکان در این غرفه به‌اندازه‌ای بود که توجه همه را به خود جلب می‌کرد.

دست‌اندرکاران این بخش، حساب همه چیز را کرده بودند. برای جلوگیری از ازدحام کودکان و خانواده‌ها نرده‌هایی زیبا با زنجیرهای طلایی قرار داده‌اند و یکی از مسئولان غرفه نام کودکان را می‌نویسد و برگه‌ای به آنها می‌دهد که بر روی آن اطلاعات مربوط به نمایش نوشته شده است. کودکان برای دیدن نمایش آماده می‌شوند و دخترانی که لباس ماهی پوشیده‌اند، کودکان را می‌نشانند و در گوش هر یک گوشی‌هایی قرار می‌دهند تا صدایی مزاحم شنیدن نمایش نشود. فضای شاد و رنگارنگ با کلبه‌های زیبا و دو کنده چوب به عنوان صندلی و صخره‌هایی سنگی مانند در مقابل کودکان است و دور تا دور آنان را دیواری سفید با درخت‌های سرو و کاج تزیین شده احاطه کرده، همان درخت‌هایی که کودکان در نقاشی‌های خود می‌کشند.

هر نوبت حدود ۴۰ دقیقه به طول می‌کشد و نقش اصلی را حجت‌الاسلام محمدصادق مقدسیان بازی می‌کند؛ همان کسی که برای بچه‌ها به اسم عمو صادق یا عمو روحانی شناخته شده و در برنامه‌هایی مثل منم بچه مسلمان یا آفتاب گردان هم حضور فعال دارد و از شبکه‌های قرآن و پویا پخش می‌شود.

از اهداف طراحی و اجرای این بخش می‌توان به آموزش و آگاه ‌سازی کودکان به عنوان مخاطبی فعال و آماده یادگیری مفاهیم و قصه‌های قرآنی، ایجاد نشاط سالم متناسب با ایام ماه مبارک رمضان در آنها، ارائه آموزه‌های قرآن از جمله بیان  صفات انسان شایسته در قالب داستان گویی قرآنی، اشاره به نعمت‌ها، میوه‌ها و حیوانات که در قرآن از آنها نقل شده است و آشنایی با تمثیل‌های قرآن،‌ ایجاد زمینه آشنایی و علاقه کودکان با مفاهیم قرآن، افزایش اطلاعات قرآنی و اخلاقی کودکان از رهگذر آشنایی خانواده‌ها با روش فوق فعال در انتقال مفاهیم قرآنی اشاره کرد.

خلاصه در این فضای دل‌انگیز خانواده هم می‌توانستند با هم تقسیم کار کنند و یکی پیش بچه‌ها بماند و بقیه به بازدید از سایر غرفه‌ها بپردازند.

حال و هوای بچه‌ها در نمایشگاه امسال

در حین برانداز کردن حال و هوای این غرفه به محمد کوچولو که همراه خواهر کوچک‌ترش از غرفه باغ آیات برمی‌گشتند برخوردم. این کودک خردسال کلاس اولی خیلی خوشحال بود از اینکه به نمایشگاه آمده ابراز رضایت می‌کرد. او برایم می‌گفت: «از اینکه به نمایشگاه قرآن آمدم خوشحالم و دوست دارم هر سال به این‌جا بیایم. اولش که به نمایشگاه آمدیم در یکی از غرفه‌ها به کسانی که یک سوره از قرآن را از حفظ بخوانند جایزه می‌دادند. من هم در صف ایستادم و سوره قل هو الله را خواندم و جایزه گرفتم. تازه به خاطر من به خواهرم هم جایزه دادند.»

خانم مظفری، مادربزرگ محمد هم در گفت‌وگویی کوتاه به گزارشگر روزنامه کیهان می‌گوید: «مسئولان نمایشگاه قرآن امسال فضای متنوع و مفرحی را برای رده‌های سنی مختلف به خصوص بچه‌ها به وجود آورده‌اند که از این بابت جای تقدیر و تشکر دارد.»

او می‌افزاید: «ما از غرفه‌هایی مثل دهه هشتادی‌ها، باغ آیات، کارگاه‌های حفظ قرآن، نوشت‌افزار ایرانی، عفاف و حجاب و... بازدید کردیم و همه خانواده از خدمات ارائه‌شده رضایت داشتیم.» این شهروند تهرانی در کنار محسنات نمایشگاه امسال گلایه‌هایی را نیز مطرح کرده و می‌گوید: «مهم‌ترین گلایه ما از مسئولان نمایشگاه، قیمت‌های بسیار بالای محصولات غرفه‌های فروش بود. من واقعاً انتظار چنین قیمت‌هایی را به خصوص در غرفه عفاف و حجاب نداشتم و حداقل انتظارم این بود که وقتی به نمایشگاهی در این سطح می‌آیم بتوانم نسبت به بیرون با تخفیف ویژه‌ای کالای مورد نیازم را خریداری کنم. همچنین مسیر ورود به نمایشگاه نیز خیلی طولانی بود و برای ورود به نمایشگاه پله‌های زیادی را باید پایین بیایید تا به سالن اصلی برسید. طی کردن چنین مسافتی برای بازدیدکننده‌هایی که سن بیشتر دارند بسیار مشکل است که امیدواریم در سال‌های آینده این نقیصه برطرف گردد.»

غرفه‌داران نیز از فضای کلی نمایشگاه امسال ابراز رضایت می‌کردند. آقای سمیعی که در غرفه عرضه صنایع دستی قرآنی فعالیت می‌کرد در این باره به گزارشگر روزنامه کیهان می‌گوید: «فضایی که امسال در اختیارمان قرار گرفته خوب است و به لطف خدا با استقبال خوبی هم مواجه بودیم.»

او معتقد است، زمان برپایی نمایشگاه امسال کوتاه بوده و انتظار این بود که حداقل تا یکی دو روز مانده به عید فطر، نمایشگاه ادامه داشته باشد.

البته به گفته مسئولان نمایشگاه با توجه به همزمانی ماه رمضان امسال با تعطیلات نوروز و برگزاری نماز عید فطر در مصلی تهران، با محدودیت‌های زمانی برای شروع و پایان نمایشگاه مواجه بوده‎‌اند.

آقای رحیمی نیز که فروشنده کتاب بود برایمان می‌گفت: «انتظار ما به عنوان فعالان حوزه نشر این بود که اهمیت بیشتری به ناشران داده شود. هرچند متوجه فضای محدود نمایشگاه نیز هستیم.»

او اضافه می‌کند: «البته گذشته از کاستی‌ها که امیدواریم در سال‌های آینده اصلاح شود، به طور کل طراوت نمایشگاه امسال و توجه به همه سلایق جامعه از جمله ویژگی‌هایی بود که مورد تقدیر همگان واقع شد.»

مطالبه برپایی نمایشگاه قرآن در همه استان‌ها

در گفت‌و‌گویی‌هایی که جسته و‌گریخته با مخاطبین نمایشگاه داشتیم، عده‌ای از مردم این مطالبه را مطرح می‌کردند که از مسئولان انتظار می‌رود برپایی نمایشگاه قرآن را منحصر به تهران نکنند. چراکه بسیاری از هموطنان به خصوص در ماه مبارک رمضان امکان سفر به تهران را ندارند.

البته بر اساس گزارش اعلام شده از سوی رئیس‌نمایشگاه قرآن قرار است ۳۰ نمایشگاه استانی و 7 نمایشگاه در خارج از کشور برگزار شد که در طول سال ادامه داشته تا محتوای برنامه‌های نمایشگاه قرآن تهران در سایر شهرها و خارج از کشور نیز قابل استفاده باشد.