جنگ اوکراین یک سال بعد

کد خبر: ۲۶۰۶۲۲

تاریخ: ۰۳ اسفند ۱۴۰۱ - ۱۹:۵۰

سرویس خارجی-

پس از یک سال جنگ در اوکراین، همه نشانه‌ها حاکی از بدتر شدن وضعیت است. بحرانی که پایانی در آن دیده نمی‌شود. نزدیک به یک سال از ورود نیروهای روسی به اوکراین می‌گذرد، اما هیچ نشانه‌ای واقعی برای خروج از درگیری وجود ندارد. به نظر نمی‌رسد هیچ یک از طرفین برای یک پیروزی نظامی آشکار آماده‌باشند و پیشرفت در میز مذاکره نیز به همان‌اندازه بعید به نظر می‌رسد.

هیچ یک از طرفین به تازگی آماری منتشر نکرده‌اند، اما تحلیلگران تخمین می‌زنند که حدود 200 هزار سرباز روسی در این جنگ کشته یا زخمی شده‌اند. همچنین اوکراین نیز شاهد حدود 100 هزار کشته یا زخمی در عملیات و 30 هزار کشته در شهرها بوده است.

در همین حال، نه ولادیمیر پوتین، رهبر روسیه و نه ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، هیچ نشانه‌ای از عقب‌نشینی و کنار گذاشتن یکی از بزرگ‌ترین درگیری‌های نظامی پس از پایان جنگ جهانی دوم را خود نشان نمی‌دهند. این بدان معناست که جنگ و رنج ناشی از جنگ پایانی ندارد.

ساموئل چاراپ، کارشناس علوم سیاسی در موسسه رند می‌گوید: «خصومت بین روسیه و اوکراین می‌تواند آتش درگیری را برای مدت طولانی حفظ کند.»

روسیه در ابتدای جنگ متوجه تصرف کیف بود و سپس حمله خود را به جنوب منتقل کرد، جایی که نیروهایش شهر ماریوپل را در تلاش برای ایمن‌سازی کریدور شبه جزیره کریمه و منطقه دونباس تصرف کردند.

وضعیت جبه جنگ در اوکراین نیز در اواخر تابستان و تا پاییز تا بدان جا پیش رفت که نیروهای اوکراینی در یک ضد حمله، نیروهای روسی را از بخش‌هایی از جنوب و شرق به عقب راندند و شهر کلیدی خرسون را آزاد کردند.

اما از آن زمان، هیچ یک از طرفین نتوانسته است پیشرفت و تغییر اساسی در میدان نبرد داشته باشد. روسیه با استفاده از موشک‌ها و پهپادها به ارتش اوکراین فشار وارد می‌کند. روسیه همچنین یک حمله چند ماهه را برای تصرف شهر باخموت در شرق اوکراین به راه‌انداخته اما هنوز تغییری روی زمین ایجاد نشده است. هفته گذشته، ینس استولتنبرگ، دبیرکل ناتو گفت که حمله بهاری پیش‌بینی شده روسیه از قبل آغاز شده است. همچنین انتظار می‌رود که اوکراین در هفته‌های آینده یک ضدحمله ترتیب دهد.

توافق از روی میز خارج شده است

تحلیلگران به طور کلی موافق هستند که دستیابی به توافق دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ بعید است. پوتین تصمیمی برای عقب‌نشینی ندارد و برای زلنسکی نیز، مخاطرات تسلیم شدن بسیار زیاد است. نظرسنجی ان پی آر از اوکراینی‌ها در ماه سپتامبر نشان داد که آنها با وجود نارضایتی از جنگ، اما بر ادامه جنگ تاکید دارند. میخائیل الکسیف، استاد علوم سیاسی در دانشگاه ایالتی سن دیگو که تحقیقاتش در حال حاضر بر جنگ در اوکراین متمرکز است، می‌گوید: «هر نوع آتش‌بس بدون شکست نظامی روسیه اساساً به معنای تسلیم اوکراین است». الکسیف می‌گوید که کیف هرگونه حل و فصلی را که شامل امتیازات ارضی به مسکو باشد به‌عنوان یک «تهدید وجودی» در نظر می‌گیرد و نمی‌پذیرد.

سرهی پلخی، استاد تاریخ اوکراین در دانشگاه‌ هاروارد می‌گوید: «برای اوکراینی‌ها سخت است که موضعی اتخاذ کنند که تمامیت ارضی کشور را قربانی کند و از این رو برای شان تصرف بخش‌هایی از اوکراین غیرقابل پذیرش است.»

همچنین به گفته ولادیسلاو زوبوک، استاد تاریخ در دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی لندن، پوتین از نظر سیاسی نیز نمی‌تواند یک توافقی را بپذیرد که با اهداف اولیه روسیه فاصله دارد. زوبوک می‌گوید: «پوتین تمام زندگی سیاسی خود را بر سر الحاق کریمه گذاشت» و نمی‌خواهد آن را به راحتی از دست بدهد.

پیروزی نظامی بعید

از سوی دیگر یک راه‌حل نظامی برای پایان جنگ و پیروزی یک طرف بعید به نظر می‌رسد. کیف ممکن است احساس موفقیت در یک ضدحمله را داشته باشد، اما ارتش اوکراین توان حفظ مناطق خود در برابر ارتش روسیه را ندارد و هیچ پیروزی آسانی برای هیچ یک از طرفین وجود ندارد. در واقع ارتش اوکراین توانایی رویارویی کامل در برابر ارتش روسیه را ندارد. زلنسکی علناً گفته است که نیروهای کشورش کریمه را بازپس خواهند گرفت، اما این ادعا تا کنون کمی سخت است که بتواند عملی شود.

یک کارشناس سیاسی به ان پی آر می‌گوید: «زلنسکی معتقد است که پوتین سقوط می‌کند، اما من می‌گویم این یک تصور جهنمی و یک بازی بسیار بسیار خطرناک است که نمی‌تواند عملی شود، پوتین هنوز قدرت غیرقابل چالشی در مسکو دارد.»

وضعیت روسیه

سرهی پلخی، استاد تاریخ اوکراین درباره وضعیت کنونی روسیه معتقد است که جنگ اوکراین تأثیرات زیادی در داخل روسیه از نظر اقتصادی و اجتماعی گذاشته، اما این تأثیرات در حدی نیستند که بتوانیم آن را مقدمه تغییرات بزرگ بدانیم و در واقع ثبات سیاسی روسیه همچنان ادامه دارد.

الکسیف هم می‌گوید، این ادعا که روسیه در حال از دست دادن منابع تسلیحاتی خود است، یک ادعای نادرست است، چون کارخانه‌های دفاعی و تسلیحاتی روسیه در سه یا چهار شیفت مشغول بکارند و در عمل و محدودیتی برای تامین تسلیحات در سوریه وجود ندارد. همچنین علی‌رغم اینکه تحریم‌های غرب باعث کاهش دسترسی روسیه به ریزتراشه‌های مورد نیاز در تسلیحات با فناوری پیشرفته شده، اما نیروهای کرملین همچنان عملکرد قدرتمندی دارند. او می‌گوید: «حتی اگر روسیه فاقد قطعات پیشرفته‌تر باشد، باز هم منابع عظیمی از تسلیحات بسیار کشنده را در اختیار دارد.» الکسیف می‌افزاید که روسیه استراتژی خود را تعدیل کرده‌ و از برخی شکست‌های خود در جنگ درس گرفته‌ است و اکنون روسیه پس از یک بسیج بزرگ در پاییز، حدود 300 هزار سرباز تازه نفس وارد میدان نبرد کرده است.

اگرچه به اعتقاد بسیاری از کارشناسان، پوتین در روسیه کنترل کامل بر رسانه‌ها دارد و می‌تواند دستاوردهای خود از جنگ اوکراین را نشان دهد، اما نشانه‌هایی از افزایش نارضایتی در داخل روسیه از ادامه جنگ وجود دارد. لوادا-سنتر، به عنوان مرکز نظرسنجی غیردولتی روسی، نظرسنجی را در ماه نوامبر انجام داد. نتایج این نظرسنجی نشان دهنده آن بود که اکثریت شرکت کنندگان در نظرسنجی (53 درصد) گفتند زمان شروع مذاکرات فرا رسیده است.

در عین حال چاراپ از شرکت رند معتقد است که از آنجا که اوکراین تهدیدی جدی برای تصرف کریمه است، می‌تواند عزم روس‌ها را بری جنگ بیشتر می‌کند. چاراپ موافق است که درگیری می‌تواند برای مدت نامحدودی ادامه یابد. او می‌گوید: «سناریویی وجود دارد که به موجب آن جنگ در یک چارچوب زمانی کوتاه مدت به پایان نمی‌رسد و درگیری‌ها سال‌ها و سال‌ها ادامه خواهد داشت، اگرچه پیش‌بینی این که جنگ چقدر ادامه خواهد داشت بسیار دشوار است.»

کاهش ورودی سلاح به اوکراین

در همین حال، جریان تسلیحات پیشرفته از سوی آمریکا و سایر متحدان ناتو که تا کنون اوکراین را در نبرد سرپا نگه داشته است، ممکن است رو به کاهش باشد. در حال حاضر نشانه‌هایی وجود دارد که نشان می‌دهد زرادخانه کشورهای غربی به‌دلیل ادامه نبرد اوکراین تحت فشار بسیار زیادی قرار دارند. «جک واتلینگ»، محقق ارشد جنگ زمینی در لندن می‌گوید: «ارتش زلنسکی به سرعت از موجودی گلوله‌های توپخانه، سلاح‌های ضد‌تانک مانند جاولین و موشک‌های زمین به هوای مورد نیاز برای سرنگونی هواپیماها و موشک‌های روسی استفاده کرد.» واتلینگ افزود: «آنها خیلی سریع، سریع‌تر از آنچه که ما آن را تولید می‌کنیم، مهمات را می‌سوزانند و هدر می‌دهند.» حتی زلنسکی نیز در جریان سخنرانی روز جمعه خود در کنفرانس امنیتی مونیخ در آلمان، به احتمال «خستگی» اهداکنندگان کمک‌های نظامی غربی اذعان کرد.

بحران در جهان

یک سال پس از حمله روسیه به اوکراین در ۲۴ فوریه ۲۰۲۲ اقتصاد جهانی همچنان تحت تأثیر عواقب آن است. کمبود ذخایر غلات، کود و انرژی همراه با تورم بیشتر و عدم اطمینان اقتصادی در جهانی که پیش از آن هم زیر بار همه‌گیری کرونا خم شده بود، از نتایج جنگ در اوکراین است. آسوشیتد پرس در مطلبی به اثرات جانبی جنگ اوکراین پرداخته است. در این گزارش آمده است که به همان‌اندازه که تأثیر جنگ ناگوار بوده است، یک امید کوچک وجود دارد: وضعیت می‌توانست بدتر هم باشد. شرکت‌ها و کشورهای توسعه یافته به طرز شگفت‌انگیزی در مقابل اثرات جانبی جنگ در اوکراین انعطاف‌پذیر بوده‌اند و تاکنون از بدترین سناریو یعنی رکود دردناک اجتناب کرده‌اند.

اما در اقتصادهای نوظهور، دشواری‌ها شدیدتر بوده است. حلیمه ربیعی در مصر، جایی که نزدیک به یک سوم جمعیت آن در فقر زندگی می‌کنند، سال‌ها برای سیر کردن پنج فرزند مدرسه‌ای خود تلاش کرده است. اکنون، بیوه ۴۷ ساله با افزایش قیمت‌ها، حتی ابتدایی‌ترین مواد غذایی را هم برای خودش و فرزندانش جیره‌بندی کرده است.

ربیعی به عنوان نظافتچی در یک بیمارستان دولتی در شهر قاهره کار می‌کند. او می‌گوید: «این دیگر غیرقابل تحمل شده است. گوشت و تخم مرغ به یک کالای لوکس تبدیل شده است.» در آمریکا و سایر کشورهای ثروتمند، افزایش دردناک قیمت‌های مصرف‌کننده، که تا حدی به دلیل تأثیر جنگ بر قیمت نفت تشدید شده بود، اکنون اثرات خود را نشان داده است.

چین هم در اواخر سال گذشته قرنطینه‌های گسترده برای مهار کرونا را کنار گذاشت که باعث کاهش رشد در دومین اقتصاد بزرگ جهان شد. در برخی از موارد شانس هم کمک کرده است: در اروپا، زمستانی گرمتر از حد معمول به کاهش قیمت گاز طبیعی و کاهش خسارت ناشی از بحران انرژی پس از قطع جریان گاز روسیه تا حد زیادی کمک کرده است. با این حال، قیمت نفت و گاز به‌اندازه‌ای بالا بود که همچنان چند برابر سال گذشته بود. آدام پوسن، رئیس‌مؤسسه اقتصاد بین‌الملل پترسون گفت: «جنگ یک فاجعه انسانی است. اما تأثیر آن بر اقتصاد جهانی یک شوک گذرا است.»

با این حال، جنگ در ابعاد بزرگ و کوچک باعث رنج و زحمت می‌شود. به عنوان مثال، در اروپا، قیمت گاز طبیعی هنوز سه برابر قیمت قبل از شروع جنگ است. «سون پار» که یک خشکشویی تجاری در شهر والدورن در جنوب غربی آلمان را اداره می‌کند، امسال با قبض گاز حدود ۱۶۵ هزار یورویی مواجه است - به نسبت ۳۰ هزار یورو در سال گذشته- برای راه‌اندازی ۱۲ ماشین لباسشویی بزرگ که می‌توانند ۸ تن لباس را در طول روز بشویند. پار گفت: «ما سربار افزایش قیمت‌ها را به قبض مشتریان خود منتقل کرده‌ایم.» او تاکنون توانسته است مشتریانش را پس از نشان دادن قبوض افزایش‌یافته انرژی حفظ کند. او گفت: «خوشبختانه تا این‌جا مشتریانمان همراهی کرده‌اند. البته مشتریان گلایه می‌کنند و آنها هم باید هزینه‌ها را به مشتریان خودشان منتقل کنند.»

در حالی که او مشتریان ثابت خود را حفظ کرده، ولی کسب و کار تا حدودی با رکود روبه‌رو است. رستوران‌هایی که مشتریان کمتری دارند نیاز به شستن سفره‌های کمتری دارند. چندین هتل در ماه فوریه به جای پرداخت هزینه‌های گرمایش در طول فصل سرد تصمیم گرفتند تعطیل کنند. معنای این تغییرات برای صاحب یک خشکشویی صنعتی آن است که ملحفه‌های هتل کمتری برای تمیز کردن وجود دارد.

قیمت‌های بالای مواد غذایی مشقت بیشتری را بر فقرا تحمیل می‌کند. جنگ، صادرات گندم، جو و روغن پخت و پز از اوکراین و روسیه به عنوان تأمین کنندگان عمده جهانی آفریقا، خاورمیانه و بخش‌هایی از آسیا که بسیاری از آنها با ناامنی غذایی دست و پنجه نرم می‌کنند، مختل کرده است. روسیه همچنین بزرگ‌ترین تأمین‌کننده کود بود.

در حالی که یک توافق با میانجیگری سازمان ملل اجازه داده است برخی از محموله‌های مواد غذایی از منطقه دریای سیاه ارسال شود، این توافق در ماه آینده منقضی می‌شود و باید دید که تمدید آن رخ خواهد داد یا نه. در مصر، واردکننده شماره یک گندم در جهان، ربیعی در ماه ژوئیه شغل دومی را در یک کلینیک خصوصی آغاز کرد، اما همچنان در تلاش است تا با افزایش قیمت‌ها همگام شود. او کمتر از ۱۷۰ دلار در ماه درآمد دارد. ربیعی گفت که ماهی یک بار گوشت می‌پزد و برای اطمینان از دریافت پروتئین فرزندانش به محصولات جانبی ارزان‌تری متوسل شده است. اما پیدا کردن آنها نیز سخت‌تر می‌شود.

دولت مصری‌ها را ترغیب کرد که پا و بال مرغ را به عنوان منبع جایگزین پروتئین امتحان کنند- پیشنهادی که در رسانه‌های اجتماعی با خشم رو‌به‌رو شد اما همزمان به افزایش تقاضا برای این دو محصول هم منجر شد. ربیعی گفت: «حتی پای مرغ هم گران شده است.»

در نیجریه، بزرگ‌ترین واردکننده گندم روسیه، میانگین قیمت مواد غذایی در سال گذشته ۳۷ درصد افزایش یافت. قیمت نان در برخی نقاط در بحبوحه کمبود گندم

دو برابر شده است. الکساندر ورهس، مدیر شرکت لایف فلور میل‌لیمیتد در ایالت دلتای جنوبی نیجریه، گفت: «مردم باید تصمیمات بزرگی بگیرند. چه غذایی بخرند؟ آیا پول ‌اندکشان را خرج غذا ‌کنند؟ یا تحصیل فرزندانشان؟ یا دارو؟» حداقل ۴۰ درصد از نانوایی‌ها در ابوجا پایتخت نیجریه پس از جهش حدود ۲۰۰ درصدی قیمت آرد تعطیل شده‌اند.

منصور عمر، رئیس ‌انجمن نانوایان، گفت: «کسانی که هنوز تعطیل نکرده‌اند، کارشان را بدون آنکه سودی برایشان داشته باشد و سر به سر هزینه انجام می‌دهند. بسیاری از مردم از خوردن نان دست کشیده‌اند. آنها به دلیل هزینه‌ها به سراغ جایگزین‌ها رفته‌اند.»

در اسپانیا، دولت ۳۰۰ میلیون یورو برای کمک به کشاورزان برای دستیابی به کود هزینه می‌کند که قیمت آن از زمان جنگ در اوکراین دو برابر شده است. خوزه سانچز، کشاورزی در روستای آنچوئلو، در شرق مادرید، گفت: «کود بسیار حیاتی است زیرا زمین به غذا نیاز دارد. اگر زمین غذا نداشته باشد، محصولات رشد نمی‌کنند.» همه اینها به معنای کند شدن اقتصاد جهانی است. صندوق بین‌المللی پول در سال جاری و در سال ۲۰۲۲ انتظارات رشد را کاهش داد که معادل حدود یک تریلیون دلار کاهش تولید است. ناتان شیتس، اقتصاددان ارشد جهانی در غول بانکی سیتی، گفت، برای مثال، اقتصاد اروپا با وجود کاهش قیمت انرژی «هنوز با باد مخالف قابل توجهی مواجه است» و در خطر سقوط در رکود قرار دارد.

صندوق بین‌المللی پول می‌گوید قیمت‌های مصرف‌کننده در ثروتمندترین کشورها در سال گذشته ۷/۳ درصد افزایش یافت- بالاتر از پیش‌بینی ژانویه ۲۰۲۲ که ۳/۹ درصد بود- و ۹/۹ درصد در کشورهای فقیرتر، از ۵/۹ درصدی که پیش از تهاجم پیش‌بینی می‌شد. در ایالات متحده، چنین تورمی، کسب و کارها را مجبور به اخراج نیروی کار کرده است.

استیسی المور، یکی از اعضای شرکت بیمه‌ای در نوبلزویل، ایندیانا آمریکا گفته است که هزینه ارائه بیمه درمانی برای هشت کارگر در سال گذشته ۳۹ درصد افزایش یافته و به ۱۰ هزار دلار در ماه رسیده است. در میان کمبود نیروی کار، او همچنین مجبور است دستمزد ساعتی کارگران ماهرش را از ۲۴ دلار به ۳۰ دلار در ساعت افزایش دهد. المور گفت: «با تورم بسیار بالا، ما تلاش کرده‌ایم جذابیت محصولات خود را گسترش دهیم و خرید آنها را برای افراد عادی آسان‌تر کنیم.»

در جاکارتا، پایتخت‌اندونزی، بسیاری از فروشندگان خیابانی می‌دانند که نمی‌توانند قیمت‌های‌گران‌ مواد غذایی را به مشتریانی که در حال حاضر مشکل دارند منتقل کنند. بنابراین برخی به جای آن پرس‌های غذا را کوچک‌تر کرده‌اند. موکرونی، ۵۲ ساله، که یک غرفه مواد غذایی دارد گفت: «یک کیلوگرم برنج برای ۸ پرس غذا بود... اما اکنون یک کیلو را در ۱۰ پرس تقسیم می‌کنیم.» او گفت که اگر قیمت‌ها خیلی بالا باشد، مشتریانش را از دست می‌دهد. او گفت: «ما به صلح امیدواریم. در نهایت، هیچ کس برنده یا بازنده جنگ نخواهد بود. همه قربانی خواهند شد.»