آثار ذکر خدا (2)(پرسش و پاسخ)

کد خبر: ۲۵۸۴۲۴

تاریخ: ۳۰ دی ۱۴۰۱ - ۲۲:۳۶

پرسش:
از منظر آموزه‌های وحیانی، یاد خدا چه آثاری در سبک زندگی انسان دارد، لطفا به نحو اجمال توضیح دهید؟
پاسخ:
در بخش نخست پاسخ به این سوال به مباحثی همچون: لزوم تفکیک اصل خداباوری و عملکرد مدعیان و آثار و ثمرات ذکر خدا شامل: 1- آرامش قلبی و قدرت روحی 2- نورانیت دل پرداختیم. اینک در بخش پایانی دنباله مطلب را پی می‌گیریم.
3- وارستگی از لذات مادی
کسانی که لذت و حلاوت عبادت و مناجات و ذکر خدا را چشیده‌اند، از لذت‌های دیگر بی‌نیاز شده و دل از تمامی آنها کنده‌اند، زیرا در این لذت عظمت و کرامتی یافته‌اند که لذات دیگر در برابر آن ارزش خود را از دست داده است. انسان تا زمانی که به لذت معنوی نرسیده است تصور می‌کند لذتی بالاتر از لذات مادی وجود ندارد، لذا همه چیز را فدای لذات مادی می‌کند و شاید در کسانی که نسبت به لذات مادی بی‌اعتنا هستند به دیده تحقیر و تمسخر بنگرد. به قول سعدی: اگر لذت ترک لذت بدانی- دگر شهوت نفس لذت نخوانی(تذکره مرآت الخیال، سعدی، غزل شماره 3). تفاوت لذت مادی و معنوی در این است که اگر کسی از خوردن غذا احساس لذت می‌کند، بعد از آن احساس کسالت و سنگینی و خستگی ناشی از سیری می‌کند و بعد از سیر شدن نه تنها از غذا خوردن لذت نمی‌برد، بلکه اگر مجبور به آن نیز باشد، از آن رنج می‌برد، اما در لذات معنوی، چنان محدودیت‌هایی در کار نیست.
4- جلب نظر الهی
خدای متعال مهم‌ترین اثر و نتیجه یادخدا را چنین بیان می‌فرماید: «اذکرونی اذکرکم» مرا یاد کنید تا من نیز شما را یاد کنم (بقره- 152) خداوند در این آیه به مومنین بشارت داده است که توجه آنها به درگاه الهی از جانب خداوند بی‌پاسخ نمی‌ماند، و هر کس که خدا را یاد کند و روی دل به سوی او کند، متقابلا خداوند نیز او را یاد می‌کند و او را مورد توجه مخصوص خود قرار می‌دهد، و این بزرگ‌ترین موهبت است برای کسانی که معرفت به مقام پروردگار خود پیدا می‌کنند. آری برای کسانی که در سایه ایمان و معرفت و اخلاص به محبت الهی نائل آمده‌اند، یک لحظه توجه و نظر الهی، از هر نعمت دیگری باارزش‌تر و لذت حاصله از آن، از هر لذت دیگری بالاتر است. حال وقتی کلید دستیابی به این موهبت، یاد خدا معرفی شده، پرواضح است که محب واقعی چگونه باید، حتی کوچک‌ترین فرصت‌ها را از دست ندهد و در تمام احوال خود را مشغول به یاد خدا گرداند. پیامبر اکرم(ص) می‌فرماید، «من اکثر ذکرالله احبه» هر کس بر یاد خدا بیفزاید، بر محبتش نسبت به خدا افزوده می‌شود (بحارالانوار، ج 93، ص 160)
5- ایجاد بصیرت در دل
قرآن کریم می‌فرماید: «ان‌الذین اتقوا اذا مسهم طائف من الشیطان تذکروا فاذا هم مبصرون» افراد پرهیزکار هنگامی که شیطان آنها را وسوسه کند، متذکر شده و به یاد خدا می‌افتند و در همان حال بصیرت می‌یابند. (اعراف- 200)
براساس این آیه شریفه، یاد خدا از نفوذ وساوس شیطانی در دل جلوگیری کرده و جلوی مداخلات شیطان را سد می‌کند و با ایجاد نور بصیرت در دل تشخیص حق را آسان‌تر می‌کند. همچنین در آموزه‌های وحیانی، یکی از آثار و نتایج یاد خدا، حصول نور بصیرت در قلب و فکر معرفی شده است. امام علی(ع) می‌فرماید: «من ذکرالله استبصر» هرکس خدا را یاد کند و به او توجه نماید، بصیرت می‌یابد (غررالحکم، ج1، ص 580) در روایت دیگر می‌فرماید: «دوام الذکر ینیرالقلب والفکر» مداومت بر یاد خدا، قلب و فکر را روشنایی می‌بخشد. (غررالحکم، ج 1، ص 819) همچنین آن حضرت می‌فرماید: «الذکر هدایه العقول، و تبصره النفوس» توجه به خدا مایه هدایت عقل‌ها، و بصیرت و روشنایی نفوس است (همان، ج 1، ص 85)
6- دوری از گناه
پر واضح است زمانی که انسان تن به معصیت می‌دهد، در واقع خدا را فراموش کرده و از توجه به ساحت عظمت و قدرت او باز مانده است. بنابراین اگر انسان توجه به خدا کند و از مقام او و نزدیکی و احاطه‌اش بر بندگان یاد کند،‌ چگونه می‌تواند تن به نافرمانی او دهد و از اطاعت امرش سرباز زند؟ امام سجاد(ع) می‌فرماید: خف‌الله لقدرته علیک، واستحی منه لقربه منک» از خدا بترسید به جهت قدرت و احاطه‌ای که بر شما دارد، و از او حیا کنید به جهت نزدیکی او نسبت به شما (بحارالانوار، ج 71، ص 336)
قرآن کریم می‌فرماید: «ان الصلوه تنهی عن الفحشاء و المنکر» اگر نماز واقعی باشد و روح ذکر و یاد خدا در آن دمیده شود، در این صورت انسان را از نافرمانی خدا بازداشته و به سوی طاعت او سوق می‌دهد (عنکبوت- 45)
7- خودیابی
وقتی انسان خدا را فراموش کند و از توجه به او غفلت ورزد، خود واقعی خویش را نیز به دست فراموشی سپرده و آن را گم می‌کند، چنان‌که در توجه به خدا با خود حقیقی خویش نیز آشنا شده و آن را نیز باز می‌یابد. «نسواالله فانسیهم انفسهم» خدا را فراموش کردند، و خداوند نیز آنان را از یاد خودشان برد (حشر- 19)