شروع سال تحصیلی جدید با هدف‌گذاری و برنامه‌ریزی (بخش پایانی)

برداشتن گام‌های محکم درآغاز مدرسه با مشق برنامه‌نویسی

کد خبر: ۲۴۹۴۹۶

تاریخ: ۲۲ شهريور ۱۴۰۱ - ۱۹:۴۷

گالیا توانگر

اینکه بعد از توقف ۲۵ماهه تحصیل حضوری بالاخره در مهرماه 1401 مدارس به‌صورت حضوری بازگشایی می‌شوند و بار دیگر کوچه‌های پاییز از قیل‌وقال بچه‌ها لبریز می‌شود، حتی برای ما بزرگ‌ترها هم خاطره‌انگیز و امیدبخش است.

محمدمهدی کاظمی معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش‌وپرورش و رئیس ‌ستاد پروژه مهر سال تحصیلی ۱۴۰۲- ۱۴۰۱ می‌گوید: «بررسی‌هایی که انجام دادیم، حاکی از این بود که دانش‌آموزان در یادگیری‌هایشان دچار اختلال شده‌اند؛ بنابراین ضرورت داشت که برنامه ویژه‌ای برای جبران افت یادگیری و نارسایی‌هایی که در یادگیری دانش‌آموزان ایجاد شده بود، داشته باشیم.»

وی درباره روز بازگشایی مدارس توضیح می‌دهد:« باتوجه ‌به اینکه اولین روز مهر، جمعه هست، بازگشایی مدارس در دوم مهرماه اتفاق خواهد افتاد. هفته اول مهر، ۳ روز آموزش داریم و حتماً برقرار خواهد بود.»

شیوع ویروس کرونا آموزش حضوری را ۲۵ ماه غیرحضوری کرد. با نزدیک‌شدن به ماه مهر، رئیس‌ستاد پروژه مهر سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۱ از حضوری شدن آموزش در سال تحصیلی جدید خبر داد؛ بنابراین از آغاز سال تحصیلی مدارس حضوری شروع به کار می‌کنند.

لازم به ذکر است که سال تحصیلی پیش‌رو

16 میلیون دانش‌آموز و 900 هزار فرهنگی خواهیم داشت.

بر اساس مصوبه شورای‌عالی انقلاب فرهنگی قرار است ۶۰ درصد سوابق تحصیلی تا چهار سال آینده در کنکور ۱۴۰۵ از سوابق تحصیلی باشد؛ ولی تأثیر سوابق تحصیلی در سال ۱۴۰۲ فقط برای پایه دوازدهم با تأثیر ۴۰ درصدی است.

توصیه‌های مفید به والدین

مطمئن شوید که فرزندتان در وضعیت مناسبی از لحاظ سلامت جسم و روان قرار دارد. برنامه‌ریزی برای ملاقات با پزشک و دندانپزشک و حتی در صورت نیاز با روانپزشک بسیار مهم خواهد بود.

هدی سیفعلی مشاور مدرسه می‌گوید: «تمام نامه‌ها یا ایمیل‌هایی که از طرف مدرسه فرزندتان برایتان ارسال شده، ‌مطالعه و بررسی کنید. این مدارک معمولاً حاوی اطلاعات مهمی درخصوص معلمان، تجهیزات موردنیاز مدارس، رفت‌وآمد با اتوبوس، فرم‌های سلامت و تاریخ‌های مهمی از جمله ثبت‌نام برای فعالیت‌های فوق‌برنامه است.»

وی در ادامه تأکید دارد: «خرید لوازم‌التحریر و سایر لوازم موردنیاز برای مدرسه را از محصولات تولید داخل و با معیارهای استاندارد نظیر توجه به استانداردهای کیف و کفش مدرسه انجام دهید.

در خرید لباس برای مدرسه زیاده‌روی نکنید و فقط پوشاک ضروری را تهیه کنید و همچنین مطمئن شوید، وسایلی که خریداری می‌کنید، متناسب با فرم مدرسه باشد.»

این مشاور مدرسه با تأکید بر اینکه بازگشت به برنامه زمانی صرف غذا و استراحت در طول سال تحصیلی ضروری است، پیشنهاد می‌دهد: «زمانی که این کار را انجام می‌دهید هنگام شروع مدرسه فرزندتان احساس استرس و فشار روانی نخواهد کرد. پس از همین‌الان شب‌ها تلویزیون را خاموش کنید. کارهای اضافی را حذف کنید. روزهای آغاز مدرسه اضطراب‌آور خواهد بود؛ بنابراین برای خودتان به‌منظور انجام فعالیت‌هایی که قطعاً در این وقت از سال بیشتر می‌شوند فرصت ایجاد کنید. ساعتتان را کوک کنید و از خوردن صبحانه فرزندتان مطمئن شوید.»

وی در تکمیل صحبت‌هایش می‌گوید: «کارهای ضروری را مرور کنید. به فرزندتان یادآوری کنید درصورتی‌که به خانه بازگشت و کسی نبود باید چه کاری را انجام دهد. یک یادداشت به همراه شماره‌تلفن‌های ضروری در کیف فرزندتان قرار دهید.

برای فرزندانتان هیجان مثبت رفتن به مدرسه را ایجاد کنید. مدرسه رفتن در مقایسه با کارکردن خیلی بهتر و جذاب‌تر است! به آنها لبخند زده و یادآوری کنید که چقدر خوشبخت هستند.»

برنامه درسی شخصی است

برنامه‌ریزی درسی موفق و صحیح، یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های دانش‌آموزان و به‌ویژه سال آخری‌ها (کنکوری‌ها) است؛ چرا که متأسفانه اکثر افراد مهارت برنامه‌ریزی را به‌خوبی بلد نیستند و نمی‌توانند از پس آن به‌خوبی بر بیایند؛ مهارتی که یکی از مهم‌ترین مهارت‌های افراد موفق است.

محمد نوریان یک برنامه‌ریز تحصیلی توضیح می‌دهد: «برنامه‌ریزی تحصیلی کاملاً شخصی است، به این معنی که نمی‌توان یک برنامه‌ریزی تحصیلی را برای همه دانش‌آموزان یک کلاس تجویز کرد، چراکه سطح یادگیری و حفظیات و نقاط قوت و ضعف و... این دانش‌آموزان با هم متفاوت است. برای هر دانش‌آموزی باید برنامه متناسب و خاص او را نوشت تا بتواند با مطالعه آن به مقصد برسد.»

وی در ادامه متذکر می‌شود: «یکی از مهم‌ترین کارهایی که باید برای داشتن یک برنامه‌ریزی درسی موفق انجام دهیم، این است که برنامه خود را مکتوب کنیم. جالب است بدانید افرادی که می‌نویسند، احتمال به موفقیت رسیدنشان 40 درصد بیشتر از سایر افراد خواهد بود. چرا که نوشتن، ذهن را وادار می‌کند که باید به آن چیزی که نوشته‌ای عمل کنی و به‌نوعی آن نکته در ذهن ثبت دائمی می‌شود. به همین دلیل است که افراد بزرگ و موفق دنیا می‌گویند: بنویسید تا اتفاق بیفتد.»

این برنامه‌ریز تحصیلی در تکمیل صحبت‌هایش می‌گوید: «هر دو نوع برنامه‌ریزی (بلندمدت و کوتاه‌مدت) برای موفقیت در هر کاری به‌خصوص مسائل درسی و تحصیلی لازم و ضروری است. یعنی باید بدانید قرار است دقیقاً در هر روزی چه‌کار کنید و در بلندمدت (مثلاً در یک هفته آینده، یک ماه آینده، یک سال آینده و...) به چه هدفی برسید. همه افراد موفق این ویژگی را در وجود خود داشتند و می‌دانستند دقیق قرار است در هر زمانی چه کاری انجام دهند.

قبل از اینکه برنامه‌ریزی تحصیلی خود را به طور کامل مشخص کنید ببینید اصلاً در طول روز چقدر زمان دارید و چقدر می‌توانید برای مطالعه درس زمان صرف کنید؟ همچنین ساعت‌های مطالعه خود را هم تا حد امکان معلوم کنید تا همه چیز طبق نظم و انضباط خاصی پیش برود. این کار به شما کمک خواهد کرد که برنامه‌ریزی قدرتمندتری داشته باشید و خیلی بهتر به آن عمل کنید.»

خودتان را بیهوده خسته نکنید

برخی از افراد هستند که انگار معنای برنامه‌ریزی را به‌خوبی متوجه نشده‌اند و فکر می‌کنند هرچقدر کارهای بیشتر و سخت‌تری در برنامه روزانه خود بچینند، موفق‌تر خواهند شد و برنامه فوق‌العاده‌ای خواهند داشت. درصورتی‌که اصلاً این‌طور نیست؛ برنامه‌ریزی یعنی کاری کنیم که بتوانیم هم بیشترین کار را در کنار بهترین کیفیت انجام دهیم و هم به تفریحات و استراحت‌های خود برسیم.

سودابه محبوبی یک فرهنگی توصیه می‌کند: «یکی از روش‌هایی که معلمان و مشاوران تحصیلی برای افزایش بازدهی و بهتر درس خواندن پیشنهاد می‌دهند، همین موضوع است. ممکن است یک نفر درس ریاضی برایش آسان باشد و دیگری درس دینی. فرقی نمی‌کند کدام درس را بیشتر دوست دارید و یا برایتان آسان‌تر است؟ بلکه مهم این است که فقط درس خواندن را طوری شروع کنید که در همان ابتدا خسته نشوید.»

وی در ادامه می‌گوید:«طبق تحقیقات، انسان‌ها بعد از ۲۰ دقیقه از شروع هر کاری تازه تمرکز پیدا می‌کنند و می‌توانند بهتر آن کار را انجام دهند. پس هم برای افزایش تمرکز خود و هم برای خسته نشدن از درس‌ها و داشتن قدرت بیشتر، ابتدا از درس‌های آسان و موردعلاقه‌تان مطالعه را شروع کنید.»

این فرهنگی در پایان صحبت‌هایش می‌گوید: «سعی کنید تا می‌توانید در درس‌خواندن خود مدیریت زمان داشته باشید. برخی از دانش‌آموزان یا دانشجویان هستند که ابتدا درس را با قدرت شروع می‌کنند و حتی ریزترین نکات آن را هم می‌خوانند، اما آن‌قدر آن را طول می‌دهند که در نهایت به مباحث اصلی و دروس سخت‌تر نمی‌رسند و نمی‌توانند آنها را مطالعه کنند. در نتیجه نتایج خوبی هم نمی‌گیرند.

مطمئناً حتی شما هم‌بارها این اشتباه را مرتکب شده‌اید و در درسی که خیلی مهم نبوده زیاد توقف کرده‌اید و همین عامل احتمالاً نمرات خوب را از شما به‌کرات گرفته است. برای ازبین‌بردن آن می‌توانید مهارت تندخوانی خود را هم تقویت کنید؛ این‌گونه هم زمان کمتری برای خواندن لازم دارید و هم دیگر به‌خاطر تعللتان مشکلات زیادی برایتان پیش نخواهد آمد.»

چطور به برنامه درسی خود پایبند بمانیم؟

- چطوری به همه درس‌هایم برسم؟! من هر کاری می‌کنم با هر روش برنامه‌ریزی درسی پیش می‌روم  بازهم  از بعضی از درس‌ها جا می‌مانم و شب امتحان اذیت می‌شوم. می‌خواهم ببینم چطور برنامه‌ریزی درسی کنم که به خواندن همه درس‌هایم برسم؟

الهه مرزوقی مشاور تحصیلی در پاسخ به سؤال این دانش‌آموز می‌گوید: «همین که دارید از برنامه‌ریزی‌کردن برای درس‌خواندن استفاده می‌کنید، یعنی دارید مسیر درستی را پیش می‌روید. برای اینکه بتوانید به همه درس‌هایتان برسید باید در برنامه‌ریزی درسی تعادل و تناسب بین کتاب‌های مختلف برقرار کنید. یعنی مثلاً اگر درس مورد علاقه‌ات ریاضی است، به بهانه بیشتر ریاضی خواندن، درس فیزیک رو حذف نکنید! باید همه درس‌ها در برنامه درسی باشند چه آنهایی که دوست دارید و چه آنهایی که برایتان سخت و خسته‌کننده هستند. اگر تناسب بین دروس را رعایت می‌کنید و باز هم از بعضی درس‌ها جا می‌مانید، باید به درست بودن روش مطالعه شک کنید.»

- فکر می‌کنید روزانه چقدر باید درس بخوانیم تا کافی باشد؟

این مشاور تحصیلی پاسخ می‌دهد: «برای ساعت مطالعه روزانه نمی‌شود یک عدد ثابت را به همه اعلام کرد. هر شخص بر اساس توانایی، استعداد و شرایطی که دارد زمان متفاوتی از روزش را به درس‌خواندن اختصاص می‌دهد؛ در نتیجه ساعت مطالعه در افراد مختلف متفاوت است. نکته مهم این است که با برنامه‌ریزی درسی می‌توانید از کوتاه‌ترین زمان‌ هم بیشترین بهره را ببرید.»

برنامه‌ریزی برای دانش‌آموزان ابتدایی

توجه داشته باشیم که برنامه‌ریزی غیراستاندارد و نامناسب می‌تواند اثر برنامه‌ریزی را برای آنها معکوس گرداند و موجب بی‌میلی به درس‌خواندن شود. به همین دلیل نحوه صحیح برنامه‌ریزی برای دانش‌آموزان دبستانی از اهمیت زیادی برخوردار است.

شاید تصور کنید که برنامه‌ریزی برای دانش‌آموزان ابتدایی کاری ساده و راحت است؛ اما باید بدانید که برنامه‌ریزی اشتباه عمل‌کردن به آن را ناممکن می‌کند و انجام‌دادن برنامه را به کاری زجرآور برای دانش‌آموز مبدل می‌سازد. بهتر است برنامه‌ریزی دانش‌آموز را به‌صورت روزانه یا هفتگی انجام دهید تا فرصت تغییر آن بر اساس موارد پیش‌آمده و شرایط را داشته باشید.

هیچ‌کس از عمل‌کردن به یک برنامه بدون تغییر و سخت استقبال نمی‌کند. برنامه شما باید به‌گونه‌ای طراحی شود تا زمانی برای جبران عقب‌افتادگی از برنامه را داشته باشد و به فرد امید رسیدن دوباره به برنامه را بدهد. در غیر این صورت به‌سرعت موجب ناامیدی و دلسردی دانش‌آموز شده و از انجام آن سر باز خواهد زد.

اگر دانش‌‎آموز نیاز به ساعات مطالعه زیادی جهت پیشرفت تحصیلی دارد توصیه می‌کنیم که زمان مطالعه او به‌صورت تدریجی افزایش پیدا کند تا از نظر فیزیکی و روانی به درس‌خواندن برای مدت طولانی عادت پیدا کند و از درس‌خواندن لذت ببرد.

برای دانش‌آموزان دبستانی توصیه می‌شود تا پس از 45 تا 60 دقیقه درس‌خواندن زمانی را برای استراحت به آنها اختصاص دهید. این مسئله علاوه‌بر افزایش یادگیری دانش‌آموز منجر به رفع خستگی بدنی او نیز می‌گردد. تجربه نشان داده است که استراحت‌های 15 تا 20 دقیقه‌ای کیفیت مطالعه و تمرکز دانش‌آموز را افزایش می‌دهد.