فوق برنامه‌های تابستانی دانشجویان در دوران  پســاکرونـــا

کد خبر: ۲۴۹۰۱۱

تاریخ: ۱۵ شهريور ۱۴۰۱ - ۱۹:۳۳

کرونا که آمد، تا مدت‌ها خبری از دورهمی‌ها و گردش و سفر، حتی حضور در کلاس‌های فرهنگی، آموزشی و ورزشی نبود. حالا بعد از پشت سرگذاشتن دو تابستان سخت کرونایی، امسال دانشجویان مجالی پیدا کرده‌اند تا از فرصت سه‌ماه تعطیلات تابستانی به شکل بهتری استفاده کنند.

وقتی از «اوقات فراغت» به‌خصوص برای دانشجویان صحبت می‌کنیم، شاید اولین گزینه‌هایی که به ذهن خطور می‌کند، صرفاً زمانی برای استراحت و سفر کردن باشد؛ اما اوقات فراغت، فرصت مناسبی برای مطالعه آزاد یا تخصصی، شرکت در دوره‌های علمی و آموزشی مختلف، حضور در کلاس‌ها و اردوهای ورزشی، و حتی مشارکت در انجام کارهای خیریه و داوطلبانه است.

در فرصت سه‌ماه تعطیلات تابستان، دانشجویان معمولاً بنا بر سلایق و علایق‌شان در دوران تحصیل، در کلاس‌های آموزشی مختلف ثبت‌نام می‌کنند تا علاوه‌بر رشته تحصیلی‌شان، مهارت‌هایی را به عنوان سرگرمی یا کسب درآمد در آینده به دست بیاورند؛ برخی هم ترجیح می‌دهند از این فرصت برای مطالعه آزاد، سفر یا شرکت در دورهمی‌های دوستانه استفاده کنند.

اما بحث اوقات فراغت دانشجویان در تابستان این دو- سه سال اخیر، تفاوت‌های زیادی با سال‌های قبل پیدا کرده است. کرونا که آمد، بیشتر مردم از جمله دانشجویان را خانه‌نشین کرد. دانشجویان از حضور در محیط دانشگاه محروم شدند و درس، کار و حتی اوقات فراغت‌ به فضای مجازی منتقل شد.

انتقال بسیاری از فعالیت‌هایی که پیش از این به شکل حضوری انجام می‌شد، به دنیای مجازی؛ یعنی کوچ اجباری از دنیای واقعی به فضای مجازی، تغییرات زیادی را در سبک زندگی مردم ایجاد کرده است. پژوهشگران از تغییر الگوهای رفتاری و سبک زندگی جوانان در حوزه اوقات فراغت، در دوران شیوع کرونا صحبت می‌کنند.

در مطالعه‌ای که توسط پژوهشگران جامعه‌شناسی دانشگاه شهید بهشتی انجام شد، مشخص شد که پیش از همه‌گیری کرونا، افراد اوقات فراغت خود را در محیط خارج از منزل و بیشتر با همکاران یا دوستان خود سپری می‌کردند؛ اما پس از شیوع کرونا، افراد فراغت خود را در محیط داخل خانه و در کنار خانواده می‌گذرانند و تمام فعالیت‌های بیرون از منزل به داخل منزل انتقال یافته است. برای مثال تماشای فیلم در خانه از طریق دانلود و خرید مجازی، تعامل با دوستان از طریق شبکه‌های اجتماعی و تلفن، فعالیت‌های بدنی در خانه با پیاده‌روی انجام می‌شود.

حالا با عبور نسبی از دوران سخت همه‌گیری کووید ۱۹،

تابستان ۱۴۰۱ فرصت بسیار مناسبی برای گردهم آمدن دانشجویان و شرکت آنها در برنامه‌های مختلف علمی، فرهنگی، اجتماعی و ورزشی فراهم کرده است.

همان‌طور که اشاره کردیم، شیوع کرونا و غیرحضوری شدن کلاس‌ها، بر همه فعالیت‌های دانشجویان سایه افکند و آنها را تحت تأثیر قرار داد. دانشجویان از آنچه در بیش از دو سال گذشته تجربه کرده‌اند و می‌گویند و فعالان دانشجویی از دشواری‌های فعالیت‌های فرهنگی و علمی در اوقات فراغت روایت‌های شنیدنی دارند.

یکی از دانشجویان کارشناسی اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی در این باره گفت: کرونا زمانی که صرف این فعالیت‌های جانبی و تفریحی می‌شد را تحت تاثیر قرار داد. من زمان بیشتری را صرف تماشای فیلم و سریال کردم و وقت کمتری را به مطالعه اختصاص دادم.

این دانشجو با اشاره به افزایش قیمت کتاب تأکید کرد: با افزایش قیمت کتاب نتوانستم نسخه فیزیکی بسیاری از آنها را تهیه کنم و بنابراین خودم را به مطالعه کتاب‌های الکترونیکی عادت دادم. سفر کردن هم بخشی از تفریحات من در اوقات فراغت بود که تعداد مسافرت‌ها به دلیل شرایط نامطلوب اقتصادی کاهش پیدا کرد.

یک دانشجوی کامپیوتر در دانشگاه شهید بهشتی نیز معتقد است که اوقات فراغت برای دانشجویی که کار نسبتاً تمام‌وقتی دارد، وجود ندارد: استادان دانشگاه به ویژه در زمانی که آموزش مجازی شده بود، تصور می‌کردند دانشجو فقط دانشجو است و زمان زیادی در اختیار دارد تا به تمرین‌های همان استاد اختصاص بدهد. اگر وقت فراغتی پیدا شود، آن را به دوچرخه‌سواری و مطالعه اختصاص می‌دهم. پیش از شیوع کرونا، بخشی از زمان خالی من به آموزش‌های خارج از دانشگاه و شرکت در ورکشاپ‌ها اختصاص داشت؛ اما با شیوع کرونا این آموزش‌ها مجازی شد که به نظر من برای یادگیری چندان مناسب نیستند.

این دانشجو معتقد است، وضعیت نامطلوب اقتصادی باعث شده شرکت در دوره‌های آموزشی و کارگاه‌ها هزینه بالایی داشته باشد. البته ممکن است ترجیحات دیگری برای بقیه وجود داشته باشد، اما نمی‌توان از تاثیر تورم بر این‌گونه تفریحات چشم‌پوشی کرد. دانشگاه‌ها هم چندان ظرفیتی را فراهم نمی‌کنند که دانشجویان بتوانند با هزینه کم، اوقات فراغت‌شان را پر کنند.

دانشجوی کامپیوتر دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی، در پاسخ به پرسشی درباره اینکه چه فعالیت‌هایی را در اوقات فراغت انجام می‌دهد گفت: در اوقات فراغت پادکست گوش می‌دهم، شعر می‌خوانم، بازی‌های کامپیوتری بازی می‌کنم و ویدیوهای آموزش آشپزی می‌بینم. قبل از شیوع کرونا بیشتر با دوستانم بیرون می‌رفتم، اما بعد از مجازی شدن کلاس‌ها و خانه‌نشینی به دنبال شیوع کرونا، وقت بیشتری را صرف برنامه‌نویسی می‌کنم. وضعیت اقتصادی چندان تأثیری روی فعالیت‌های تفریحی من نداشته است.

یکی از دانشجویان رشته ریاضیات مالی هم معتقد است: قبل از کرونا، هم دورهمی‌های خانوادگی بیشتر بود و هم دورهمی‌های دوستانه و در کل تفریحات جمعی بیشتری داشتم. قبلا تفریح با هزینه منطقی‌ ممکن بود. قیمت بلیت‌های سینما و تئاتر پایین بود و می‌شد هر ماه به سینما یا تئاتر رفت. در اوقات فراغتم ممکن است گاهی راجع به مهارت‌هایی که نیاز است، جست وجو کنم، ولی به جز این، زمان فراغتم را صرف دروس رشته‌ام نمی‌کنم.

تا پیش از شیوع کرونا، دانشگاه‌ها نقش مهمی در برگزاری فعالیت‌های فرهنگی، ورزشی و تفریحی برای دانشجویان داشتند. دانشجویان علاقه‌مند می‌توانستند برای مناسبت‌های ملی و مذهبی مختلف برای برگزاری مراسم‌های دانشگاهی در کانون‌های فرهنگی مشغول باشند و یا گروه‌های تئاتر، گویندگی و دیگر رشته‌های هنری را دایر کنند؛ اما با مجازی‌شدن کلاس‌ها، بسیاری از این برنامه‌ها به کلی لغو و یا به فضای مجازی منتقل شد. برخی از این گروه‌های دانشگاهی، فعالیت‌های خود را به شکلی دیگر ادامه دادند و برخی هم تعطیل شدند.

دبیر شورای هماهنگی کل کانون‌های دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی درباره تغییری که غیرحضوری شدن کلاس‌های دانشگاه در فعالیت‌های کانون‌های فرهنگی و هنری دانشگاه ایجاد کرد، گفت: با شیوع کرونا برای مدتی فعالیت کانون فرهنگ و ادب متوقف شد و برخی کانون‌ها هم به طور کلی تعطیل شدند. از آنجایی که پایه‌های کانون فرهنگ و ادب قوی بود و شغل موسسان این کانون هم در خارج از دانشگاه به فعالیت‌های ادبی مرتبط بود، توانستیم از اواخر اسفند فعالیت‌هایمان را آغاز کنیم. در طی این دو سال شیوع کرونا و تعطیلی کلاس‌ها، هیچ توجه و پیگیری‌ از سوی دانشگاه برای زنده نگه داشتن برنامه‌های کانون‌ها انجام نشد. بعد از حضوری شدن دانشگاه‌ها، پیش‌فرض‌ها در همان دو سال پیش باقی مانده بود. مثلا برگزاری جشن‌ها و مراسم‌ها از سوی مسئولان دانشگاه، غیرعادی تلقی می‌شد و مجبور بودیم آنها را قانع کنیم که اجازه برگزاری مراسم را بدهند. ما در طول دورانی که کلاس‌ها مجازی بود، سه جشن مجازی هم در صفحه اینستاگرام برگزار کردیم که مهمانانی هم داشتیم. برای برگزاری این مراسم یک بودجه حداقلی تعریف شد و فقط در این حد بود که بتوانیم برای مهمانان یک هدیه خیلی ناچیز بگیریم.

این دانشجو درباره تأثیر تعطیلی کلاس‌های حضوری بر سطح آشنایی دانشجویان با گروه‌ها و کانون‌های فرهنگی و هنری دانشگاه گفت: مجازی بودن دانشگاه‌ها باعث شده بود که ورودی‌های سال ۱۳۹۹ و سال ۱۴۰۰ را به خوبی نشناسیم و آنها هم با فعالیت‌های ما آشنا نباشند. در همین راستا، سعی کردیم با ساخت پادکستی خودمان را معرفی کنیم.

به جز فعالیت‌های فرهنگی و هنری که بیشتر پناهی برای فراغت از درس و رشته دانشگاهی دانشجویان است، دانشجویانی که می‌خواهند در اوقات فراغت به برنامه‌هایی مرتبط با رشته تحصیل‌شان بپردازند، به سراغ ظرفیت‌هایی همچون انجمن‌های علمی می‌روند. این انجمن‌ها محلی برای علاقه‌مندان فعالیت‌های علمی فوق‌برنامه در دانشگاه‌ها هستند.

انجمن‌های علمی دانشجویی، پرشمارترین تشکل‌های دانشجویی در کشور هستند. معاون فرهنگی و اجتماعی وقت وزارت علوم، اواخر اسفندماه ۱۳۹۹ از افزایش ۳۰ درصدی تعداد انجمن‌های علمی در دانشگاه‌ها خبر داد و تعداد انجمن‌های علمی در کل کشور را ۹ هزار و ۷۰۰ اعلام کرد.

یکی از این دانشجویانی که به عضویت انجمن علمی اقتصاد دانشگاه شهید بهشتی درآمده و سردبیر نشریه این انجمن نیز به شمار می‌رود، درباره فعالیت در انجمن علمی مخصوصا در دوران تعطیلی کلاس‌های درس گفت: انجمن علمی اقتصاد شهید بهشتی منابع مالی چندانی ندارد. تقریبا از سال ۱۳۹۸ هیچ بودجه‌ای به انجمن داده نشده و محدودیت‌هایی برای همکاری با نهادهای غیردانشگاهی داریم. پس از شیوع کرونا و تعطیلی کلاس‌های درس، ابتدا جلساتی به صورت مجازی برگزار شد. برنامه‌هایی درخصوص ادامه تحصیل، حلقه کتابخوانی، آشنایی با اقتصاد دیجیتال و برنامه‌نویسی برگزار کردیم.

وی تأکید کرد: دانشگاه با صدور مدرک برای برگزاری دوره‌ها مشکل داشت و به همین دلیل، مشارکت در برخی دوره‌های آموزشی کم بود. به طور کلی در این دو سال حدود ۲۰ تا ۲۵ برنامه داشتیم که بسیاری از آنها با مرکز مطالعات اقتصادی و سیاسی انجام شد.

به نقل از ایسنا؛ این دانشجوی دانشگاه شهید بهشتی با اشاره به مشقت‌های گرداندن یک نشریه علمی دانشجویی در دانشگاه گفت: من به شخصه از سال گذشته تا الان حدود سه میلیون تومان خرج نشریه انجمن علمی کردم. فعالیت در انجمن به طور کلی کار سخت و طاقت‌فرسایی است. به نظرم مهم‌ترین مزیت کرونا این بود که برخی از انجمن‌های علمی دانشگاه‌های شهرهای دیگر که چندان فعال نبودند، فعال شدند و برنامه‌های مشترک با انجمن‌های قدیمی‌تر برگزار کردند.