جهش کشت فراسرزمینی ایران از خاک ونزوئلا

کد خبر: ۲۴۶۲۳۷

تاریخ: ۰۳ مرداد ۱۴۰۱ - ۱۹:۵۲

کشت فراسرزمینی یکی از طرح‌های کشاورزی ایران است که از سال ۹۲ تا ۹۵ مورد بحث بسیاری از کارشناسان بود و در ذیل برخی از بندهای سیاست‌های اقتصاد مقاومتی آورده شده بود. با این حال دولت یازدهم اواخر اردیبهشت‌ماه سال ۹۶ آیین نامه کشت فراسرزمینی را که به تصویب هیئت وزیران رسیده بود، برای اجرا به وزارتخانه‌های جهادکشاورزی، امور خارجه، امور اقتصادی و دارایی، تعاون، کار و رفاه اجتماعی و همچنین بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و صندوق توسعه ملی ابلاغ کرد. ولی از آن سال تا پایان دولت دوازدهم اقدام عملی برای تولید محصولات کشاورزی و کاهش واردات برخی محصولات به کشور نشد.
اولویت کشت فراسرزمینی محصولات کشاورزی
بدون شک، بسیاری از محصولات آب‌بر در اولویت کشت فراسرزمینی است، مشروط بر اینکه جزو کالاهای اساسی مورد نیاز نباشد بلکه به کشت محصولات آب‌بر غیر اساسی همچون صیفی جات تعلق بگیرد. در واقع، کشور نباید در تامین کالاهای اساسی به خارج نیازمند باشد ولو با کشت فراسرزمینی، بلکه برای صادرات یا تامین کالاهای غیر اساسی از این سیاست استفاده شود.
کشت فراسرزمینی می‌تواند مزایای زیادی برای امنیت غذایی کشورمان به همراه داشته باشد به طوری که اجاره ارزان قیمت زمین های زراعی برای کشاورزی در کشورهای هدف، می‌تواند در نهایت به توسعه صدور خدمات فنی مهندسی داخل کشور منجر شود. از طرف دیگر با به‌کارگیری اراضی کشاورزی خارج از کشور، استراحت زمین‌های داخلی را تضمین کرده و آب و خاک خود را ترمیم کرد. علاوه‌بر آن، بخش بزرگی از نیازمان به محصولات کشاورزی تأمین می‌شود.
علی رضوانی‌زاده؛ رئیس‌انجمن کشت فراسرزمینی ایران در این خصوص می‌گوید: « ایران در ۲۲ تا ۲۵ کشور جهان کشت فراسرزمینی را صورت داده است ولی با این حال با توجه به عدم حمایت دولت قبل و نوسانات نرخ ارز و آسیب وارده ناشی از آن به بخش خصوصی، توسعه کشت فراسرزمینی امکان‌ناپذیر است. از ۳۰ میلیون تن محصول کشاورزی وارداتی به کشور تنها هفت درصد آن از کشت فراسرزمینی وارد می‌شود.»
او می‌افزاید:« ایران در کشت فراسرزمینی بیشتر به‌دنبال کاشت محصولات آب بر در کشورهای دیگر بوده است ولی با این حال بخش خصوصی به‌دنبال کشت محصولاتی بوده که سود زیادی برای آن به همراه داشته باشد به طوری که طی سالیان اخیر به کشت تنباکو و میوه‌های گرمسیری از جمله موز و آناناس رغبت بیشتری نشان داده است چون در سال گذشته ۹۰۰ میلیون دلار میوه گرمسیری وارد کشور شده که بخش خصوصی می‌تواند آن را از طریق کشت فراسرزمینی تأمین کند.»
گفتنی است، این نکته که بخش خصوصی به دنبال محصولات سودآوری چون موز می‌رود باید مد نظر وزارت جهادکشاورزی در «کشاورزی قراردادی» که قرار است با همکاری بخش خصوصی انجام شود قرار بگیرد تا بداند که در بحث خودکفایی تولید کشت محصولات اساسی، نمی‌توان به بخش خصوصی امیدوار بود.
عزم عملی دولت سیزدهم
دولت سیزدهم اما عزم جدی تری در کشت فراسرزمینی دارد. سید جواد ساداتی‌نژاد؛ وزیر جهاد کشاورزی در اسفندماه 1400 با «سلطانف»؛ معاون نخست‌وزیر و وزیر تجارت و همگرایی قزاقستان و «ترزا کریستینا»؛ وزیر کشاورزی برزیل دیدار کرد. طی این جلسات، ساداتی‌نژاد خطاب به وزیر کشاورزی برزیل با بیان اینکه ایران و برزیل نگاه راهبردی تجاری بر پایه منافع دو کشور باید داشته باشند، گفته بود که مشکلاتی همچون کاهش تعرفه تجاری بین دو کشور، تسهیل بوروکراسی اداری، تجارت تهاتری، صادرات سایر محصولات کشاورزی ایران به برزیل، حمایت‌های حقوقی و قانونی از کشت فراسرزمینی ایران در برزیل و رشد سرمایه‌گذاری دو کشور در بخش کشاورزی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است که باید مورد بررسی قرار گیرد.
علی رضوانی‌زاده؛ نایب‌رئیس‌انجمن کشت فراسرزمینی در گفت‌وگو با ایلنا، با بیان اینکه ونزوئلا می‌تواند به انبار محصولات کشاورزی جهان تبدیل شود، می‌افزاید:
« ونزوئلا با هدف کشت فراسرزمینی یک میلیون هکتار زمین کشاورزی در اختیار ایران قرار داده است.»
وی ونزوئلا را مستعدتر از برزیل و روسیه برای کشت فراسرزمینی می‌داند و تصریح می‌کند:« به نظر می‌رسد ونزوئلا می‌تواند خلأ اوکراین را در جهان پرکند. باید از روابط خوب سیاسی شکل گرفته بین دو کشور برای ایجاد امنیت غذایی کشور و جهان بهره بگیریم. البته در فرهنگ بومی ونزوئلا مصرف نان گندم چندان رایج نیست و بیشتر نان ذرت استفاده می‌کنند. چرا که این کشور برای کشت محصولات اساسی چون ذرت و سویا مناسب و ارزش اقتصادی سویا که در تولید مرغ استفاده می‌شود، به مراتب از گندم بالاتر است. ضمن اینکه گوشت و دام سنگین ونزوئلا با ارزش‌تر و اقتصادی‌تر از گوشت برزیل است.
نایب‌رئیس‌انجمن کشت فراسرزمینی با اشاره به نزدیکی روسیه تحقق کشت فراسرزمینی در این کشور را هموار کرده است، می‌افزاید:« اگر کشاورزان فراسرزمینی در روسیه دو هزار هکتار زمین داشته باشند امکان حمل بار آنها با شبکه حمل‌ونقل ریلی، جاده‌ای و دریایی میسر است. اما وقتی برای کشت به دوردست می‌رویم برای حمل آن کشتی پاناماکس 150 هزار تنی برای حمل بار نیاز است از این‌رو اگر خواهان موفقیت کشت فراسرزمینی در دوردست هستیم باید حداقل 50 هزار هکتار زمین در اختیار بگیریم.»
محمد قربانی؛ معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزیر جهاد کشاورزی در گفت‌وگو با خبرگزاری تسنیم با اشاره به کشت فراسرزمینی و اثرگذاری اقتصادی آن می‌گوید: «یکی از سیاست‌های راهبردی دولت سیزدهم و وزارت جهاد کشاورزی کشت فراسرزمینی است که خوشبختانه بعد از حدود پنج سال که آیین‌نامه آن در دولت گذشته تصویب شد دستورالعمل اجرایی آن توسط وزارت جهاد کشاورزی نوشته و توسط وزیر جهاد کشاورزی ابلاغ شده است.»
وی می‌افزاید:« در حال حاضر کمیته‌های کشت فراسرزمینی شکل گرفته و هم اکنون در حال اهلیت‌سنجی هستیم و شرکت‌های مختلفی از اقصی نقاط دنیا از کشورهایی مثل برزیل، ونزوئلا، صربستان و کشورهای مختلف مراجعه کرده و شرکت‌های ایرانی در آنجا کشت فراسرزمینی انجام می‌دهند.»
معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزیر جهاد کشاورزی درخصوص گسترش تجارت مواد غذایی با روسیه می‌گوید:« روسیه یکی از کشورهایی است که خوشبختانه در سال‌های اخیر توانسته‌ایم ارتباطات خوبی با این کشور داشته باشیم و محصولات گلخانه‌ای زیادی را به این کشور صادر ‌کنیم. حجم مبادلات ما به کشور روسیه هر روز افزایش پیدا می‌کند و از طرفی مسیر سبزی را برای جمهوری اسلامی تدارک دیده تا بتوان غلات را که تامین‌کننده امنیت غذایی کشور است را داشته باشیم.»
قاسم رحمانی