گزارش کیهان از بازتاب جهانی یک نشست

ائتلاف در تهران زلزله در واشنگتن و تل‌آویو

نشست روز سه‌شنبه رؤسای جمهوری ایران، ترکیه و روسیه برای بررسی تحولات سوریه در تهران در کانون توجه و صدر اخبار رسانه‌های مختلف بین‌المللی قرار گرفت و تحلیلگران این رویداد مهم در بحبوحه چالش‌های جهانی را‌، ترسیم جبهه مقتدر جدیدی علیه تداوم تهدیدها و تحریم‌های غرب ارزیابی می‌کنند.

کد خبر: ۲۴۵۹۶۶

تاریخ: ۲۹ تير ۱۴۰۱ - ۲۲:۳۶

سرویس سیاسی-

هفتمین اجلاس سران کشورهای ضامن روند آستانه سه‌شنبه شب با حضور رؤسای جمهور ایران، روسیه و ترکیه با محور بررسی تحولات میدانی در سوریه برگزار شد و سران سه کشور در بیانیه‌ای مشترک بر تعهد تزلزل‌ناپذیر خود به حاکمیت و تمامیت ارضی سوریه، مردود شمردن تلاش‌ها برای ایجاد واقعیات جدید میدانی به بهانه مبارزه با تروریسم از جمله ابتکارات غیرمشروع خودمختاری، مقابله با دستور کارهای جدایی‌طلبانه با هدف تضعیف حاکمیت و تمامیت ارضی سوریه و محکومیت تداوم حملات نظامی رژیم صهیونیستی به سوریه تاکید کردند.
آیت‌الله سید ابراهیم رئیسی، ولادیمیر پوتین و رجب طیب اردوغان رؤسای جمهور ایران، روسیه و ترکیه در بیانیه مشترک هفتمین اجلاس سران کشورهای ضامن روند آستانه، با محکوم کردن تداوم حملات نظامی رژیم صهیونیستی به سوریه از جمله به زیرساخت‌های غیرنظامی، این حملات را ناقض حقوق بین‌الملل، حقوق بین‌الملل بشردوستانه و حاکمیت و تمامیت ارضی سوریه و همچنین بی‌ثبات‌کننده و تشدید‌کننده تنش در منطقه تلقی کردند.
توسعه همگرایی در ابعاد سیاسی و اقتصادی
میان سه کشور
اما سفر رؤسای جمهور ترکیه و روسیه به تهران از دو بعد روابط دوجانبه تهران و ظرفیت‌های مشترک سه کشور برای همگرایی و توسعه مناسبات سه‌جانبه و بین‌المللی دارای اهمیت است.
آیت‌الله رئیسی در هفتمین نشست شورای عالی همکاری ایران- ترکیه گفت که لازم است دو کشور با سیاست‌گذاری اصولی و توسعه همکاری‌ها، به سمت هدف‌گذاری ۳۰ میلیارد دلاری مبادلات تجاری سالیانه حرکت کنند.
همچنین با حضور اردوغان و آیت‌الله رئیسی 8 سند و یادداشت تفاهم همکاری در عرصه‌های مختلف از جمله طرح جامع همکاری بلندمدت میان ایران و ترکیه، موافقتنامه در زمینه‌های توسعه تامین اجتماعی و ورزش، حمایت از بنگاه‌های کوچک اقتصادی، میان مقامات و مسئولان دو کشور به امضا رسید.
از سوی دیگر همزمان با سفر ولادمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه به کشورمان شرکت‌های معتبر نفت و گاز روسیه تفاهم‌نامه بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاری خارجی در تاریخ اقتصاد ایران را امضا کردند، روس‌ها هم‌اکنون در حال اجرای ۴ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری در صنعت نفت ایران هستند که قرار است به 40 میلیارد دلار افزایش یابد.
به واقع دولت سیزدهم با پیگیری مجدانه راهبرد توسعه روابط فراگیر با همسایگان در طول کمتر از یک سال گذشته موفق شده دستاوردها و ظرفیت‌های قابل توجهی را در حوزه‌های سیاسی، امنیتی اقتصادی،‌ دفاعی و فرهنگی به سبد روابط خارجی کشورمان اضافه نماید.
ترکیه و روسیه به عنوان دو همسایه قدرتمند که سابقه روابط دیرینه‌ای با ایران دارند به دلایل مختلف از نقش و جایگاه قابل توجهی در مناسبات خارجی کشورمان برخوردار هستند.
نشست سه جانبه تهران و تغییرات جدی
در معادلات منطقه‌ای و بین‌المللی
در شرایطی که تهران، مسکو و آنکارا به نوعی در معرض فشار ناشی از سیاست‌های یک‌جانبه‌گرایانه آمریکا و رفتار خصمانه غرب قرار دارند، توسعه همگرایی در ابعاد سیاسی و اقتصادی به دلیل نقش و جایگاه منحصر به‌فرد سه کشور در حوزه انرژی، ترانزیت، موقعیت ژئوپولیتیک و ژئواکونومیک می‌تواند بسیاری از رویکردهای حاکم بر معادلات منطقه‌ای و بین‌المللی را دست‌خوش تغییرات جدی نماید.
موضوعی که البته از نگاه تحلیلگران و همچنین رسانه‌های بین‌المللی دور نماند و رسانه‌های مختلف در صدر اخبار خود به این رویداد مهم پرداختند و تحلیلگران این نشست را ترسیم جبهه مقتدر جدیدی علیه تداوم تهدیدها و تحریم‌های غرب ارزیابی کردند.
مشارکت راهبردی در مقابله با یکجانبه‌گرایی غرب
خبرگزاری دولتی «ریانووستی» روسیه در تحلیلی به قلم «پتر آکوپوف» نوشت: روسیه و ایران اکنون به سمت یک معاهده همکاری راهبردی جامع حرکت می‌کنند که می‌تواند ۲۰ یا ۲۵ سال ادامه یابد و احتمال دارد همین امسال امضا شود. در ژانویه، ابراهیم رئیسی رئیس‌جمهور ایران پیش‌نویس ایرانی را به ولادیمیر پوتین در مسکو ارائه کرد و ماه گذشته سرگئی لاوروف (وزیر خارجه روسیه) نسخه روسی را به تهران آورد.
به نوشته این تحلیل، روسیه و ایران به متحدان نظامی تبدیل نخواهند شد (اگرچه تمرین‌های مشترک به شکلی فزاینده تکمیل‌کننده همکاری‌های نظامی-فنی آن‌هاست)، اما روابط دو کشور بسیار جدی توسعه خواهد یافت.
طبق این تحلیل، «ایران به طور فزاینده‌ای در قالب چندجانبه همکاری با روسیه مشارکت دارد- به سازمان همکاری شانگهای (SCO) پیوسته- روند الحاق آن در پاییز تکمیل می‌شود- و می‌خواهد به بریکس بپیوندد. به عبارت دیگر، صحبت از یک مسیر تمام عیار به سمت همکاری‌های راهبردی بین دو کشور چه در سطح دوجانبه و چه در صحنه جهانی است. روسیه و ایران پتانسیل بسیار زیادی برای همکاری دارند، از تجارت گرفته تا کریدور حمل‌ونقل شمال-جنوب که دریای بالتیک را به بنادر ایران در دریای عرب متصل می‌کند. یعنی اتحادیه اروپا از طریق دریای خزر به هند می‌رسد».
این گزارش می‌افزاید: نباید فکر کنیم که درگیری روسیه با غرب آن را بی‌ربط کرده است- پتانسیل تجارت شمال- جنوب هنوز بسیار بالا است. حتی اگر جنگ تحریم‌ها بین روسیه و اتحادیه اروپا برای مدت طولانی ادامه یابد، کریدور برای تجارت روسیه با خاورمیانه و آسیا مورد نیاز خواهد بود.
به باور نویسنده این تحلیل، «از همه مهم‌تر این است که نزدیک شدن به ایران در راستای منافع استراتژیک روسیه است. زیرا ما صرفاً با وارث تمدن‌های بزرگ، با یک کشور ۸۶ میلیونی قوی سر و کار نداریم، بلکه با یکی از قوی‌ترین ملت‌های جهان از نظر روحی رو‌به‌رو هستیم. ایران واقعاً یک کشور مستقل است، راه خودش را می‌رود، به دنبال اشکال حکومت و سازمان‌دهی اجتماعی خود است، از منافع ملی خود دفاع می‌کند و در برابر هیچ فشار خارجی سر فرود نمی‌آورد».
در ادامه این گزارش آمده است: این دقیقاً همان کاری است که روسیه انجام می‌دهد، اما ما هنوز این روند را به طور کامل تکمیل نکرده‌ایم. و فقط بحث تجربه ایران از زندگی و توسعه تحت چند دهه تحریم‌های غرب نیست- که این هم مفید خواهد بود، بلکه دنیای قدیمی که در آن غرب می‌تواند به طور قابل توجهی مانع کشورهای ناخوشایند برای خود شود (و آنها را تهدید به نابودی کند) چیزی مربوط به گذشته است. مهم‌تر از آن، ایران توانسته فرمول ساختار حکومتی و روابط اجتماعی خود را بیابد، فرمولی که دقیقاً هویت و آرزوهای ملی آن را بیان می‌کند.
ائتلاف ضد غربی در تهران، غیر قابل انکار است
روزنامه آلمانی هندلز بلات در شماره دیروز خود با توجه به سفر همزمان رؤسای جمهوری روسیه و ترکیه به ایران نوشت: دیدار و گفت‌وگوی ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهوری روسیه با همتایان ایرانی و ترک نشان می‌دهد که نمی‌توان وی را در سطح بین‌المللی منزوی کرد.
هندلز بلات در ادامه نوشت: در نگاه اول به‌ نظر می‌رسد که روسیه، ایران و ترکیه از نظر ژئوپلیتیکی یا اقتصادی ارتباط کمی دارند، اما تولید ناخالص داخلی، این سه کشور رده دوم جهان را به خود اختصاص می‌دهد.
به نوشته این روزنامه آلمانی روسیه به دلیل جنگ اوکراین با مخالفت برخی کشورها رو‌به‌رو‌ شده، ایران به دلیل غنی ‌سازی اورانیوم مورد سؤال قرار گرفته و ترکیه با تورم بی‌سابقه مواجه است.
هندلز بلات نوشت: همان‌طور که نشست سران سه کشور در ایران نشان داد‌،هر سه کشور تلاش می‌کنند تا نفوذ خود را در سراسر جهان گسترش دهند. این امر بخصوص در مورد روسیه بیشتر صدق می‌کند. تحریم‌های غرب پوتین را به ایجاد روابط راهبردی نزدیک‌تر با سایر کشورها تشویق می‌کند.
این روزنامه آلمانی همچنین تاکید کرد: این ائتلاف ضد غرب در تهران، بیش از پیش خودنمایی کرد، چیزی که غرب نباید این را دست کم بگیرد.
دستاورد نشست سه جانبه تهران
به روایت رسانه منطقه‌ای
روزنامه لبنانی «الاخبار» در گزارشی در همین باره نوشت، بر خلاف ابتکارهای قبلی، چه روسی و چه ایرانی، تهران این بار با حمایت مسکو گام‌های بلندی برای باز کردن درهای بسته میان دمشق و آنکارا از طریق مسیری واضح و متوازن برداشت که به نظر می‌رسد به نفع همه طرف‌ها باشد. مسیری که در قالب آن رجب طیب اردوغان با آیت‌الله سید علی خامنه‌ای رهبر انقلاب اسلامی ایران دیدار کرد تا پس از اقدامات دیپلماتیک ایران که با سفر «بشار اسد» رئیس‌جمهور سوریه به تهران و دیدار با رهبر انقلاب در ماه می‌گذشته و نیز تلاش‌های ایران درخصوص کم کردن فتیله تنش و تهدید آنکارا مبنی بر عملیات نظامی در شمال سوریه، نقطه عطفی باشد.
الاخبار افزود، به نظر می‌رسد که دیدارهای مذکور در تهران راه را به روی این عملیات نظامی ترکیه بست به‌ویژه آنکه آیت‌الله سید علی خامنه‌ای به اردوغان تأکید کرد «امنیت شما از امنیت سوریه است». برآوردهای میدانی نیز تقریبا به همین سمت نزدیک می‌شود. روسیه دیروز فرمانده نیروهایش در سوریه را برای دیدار با فرمانده «قسد» (نیروهای دموکراتیک سوریه) فرستاد و بر اساس اطلاعات الاخبار، این نیروها موافقت ابتدایی خود را با عقب‌نشینی کامل از مسیر « m4» و تحویل آن به ارتش سوریه اعلام کرده‌اند؛ موضوعی که به نظر می‌رسد منجر به تثبیت واقعیت میدانی جدید شود و دیگر هیچ بهانه‌ای برای آنکارا برای عملیات نظامی در شمال سوریه باقی نماند.
این روزنامه افزود، تقریبا مسلم شده که نتایج نشست سه جانبه میان رؤسای جمهور ایران، ترکیه و روسیه درخصوص سرنوشت عملیات نظامی ترکیه در شمال سوریه، امکان آغاز یا تأخیر آن، مناطق احتمالی درگیری و شروط ترکیه برای تعویق یا لغو آن، قطعی است؛ تحرکات مشترک روسی-ایرانی در شب برگزاری نشست در سطحی عالی برای کنار گذاشتن اختلافات و تثبیت واقعیت میدانی جدید در شمال سوریه صورت گرفت. احتمالا روسیه و ایران، ترک‌ها را در جریان تحرکات اخیر در شمال سوریه و نقشه جدید استقرار ارتش سوریه در منطقه ممتد از تل‌رفعت تا منبح، عین العرب و عین عیسی قرار داده‌اند تا آنکارا را برای لغو عملیات نظامی قانع کنند.
تحریم‌های غرب، ایران و روسیه را
به هم نزدیک‌تر کرده است
روزنامه تایمز چاپ لندن روز سه‌شنبه با انتشار گزارشی، این سفر را تلاش برای شکل‌دهی یک ائتلاف ضد غرب توصیف کرد و نوشت که رهبران روسیه و ایران، غرب را به‌عنوان یک نیروی شرور تلقی می‌کنند.
این گزارش، ایران را «دومین مقصد سفر رئیس‌جمهوری روسیه پس از آغاز درگیری‌های نظامی در اوکراین» اعلام و عنوان کرد که تحریم‌های غرب دو کشور را بیش از گذشته به یکدیگر نزدیک کرده است. آندری کورتونوف، رئیس‌شورای امور بین‌الملل روسیه که به وزارت امور خارجه مشاوره می‌دهد، می‌گوید: «این یک سفر مهم برای شخص پوتین است چراکه کرملین نمی‌خواهد اجازه دهد در سطح بین‌المللی منزوی شود.» در ادامه گزارش این روزنامه آمده است که پوتین در این سفر از کشوری دیدار می‌کند که تحت فشار تحریم‌های غرب به حیاتش ادامه داده و «بسیاری در داخل معتقد هستند که او در بازگشت بتواند طرحی برای زندگی در روسیه تحت تحریم‌های سخت غرب» تهیه کند.
ائتلاف سه جانبه در تهران
و وحشت آمریکایی‌ها و صهیونیست‌ها
اما بررسی مواضع مقامات و تحلیل‌ رسانه‌های آمریکایی و صهیونیستی نشان می‌دهد، سفر «ولادیمیر پوتین» به تهران که به فاصله‌اندکی از تور خاورمیانه‌ای «جو بایدن» انجام شد، اهمیت مهمی برای واشنگتن و تل‌آویو داشته و به نظر می‌رسد مسئله نزدیک‌تر شدن مسکو- تهران در حال تبدیل شدن به چالشی جدید برای آمریکایی‌ها و صهیونیستها است.
فاکس نیوز رسانه جمهوریخواهان آمریکا در تارنمای خود نوشت: دیدار پوتین تنها یک هفته پس از سفر جو بایدن رئیس‌جمهوری آمریکا به خاورمیانه و دیدارش با رهبران اسرائیل و عربستان سعودی و تلاشش برای دور ساختن کشورهای منطقه به خصوص کشورهای عرب حوزه خلیج‌فارس از روسیه انجام شد.
به نوشته فاکس نیوز، تلاش کشورهای خاورمیانه برای منزوی ساختن روسیه دشوار خواهد بود به خصوص که این کشور در جنگ سوریه مشارکت داشته، در گروه اوپک پلاس عضو بوده و با تولیدکنندگان نفت عضو اوپک مراوده دارد.
آسوشیتدپرس نیز در گزارشی نوشت: همزمان با افزایش تحریم‌های غرب علیه روسیه و به درازا کشیدن کارزار نظامی پر هزینه این کشور، پوتین در صدد است تا پیوندهای مسکو با تهران را که خود هدف تحریم‌های مشابه روسیه بوده و شریک احتمالی نظامی و تجاری آن به شمار می‌رود، تقویت کند.

نیویورک تایمز روزنامه نزدیک به دموکرات‌ها نیز در تحلیلی نوشت: سفر پوتین به ایران به جهان نشان داد که روابط مسکو با تهران در حال تبدیل شدن به شراکتی گسترده‌تر است. پوتین در سفر به تهران تلاش کرد تا اتحاد ایران و روسیه را در برابر تلاش‌های آمریکا برای مهار کشورهای متخاصم با غرب، شکل دهد.
اتحاد قوی روسیه و ایران
می‌تواند برای اسرائیل دردسر ایجاد کند
علاوه‌بر رسانه‌های آمریکایی، محافل رسانه‌ای صهیونیستی نیز با نگرانی به موضوع نشست سه‌جانبه تهران پرداختند.
روزنامه صهیونیستی جروزالم پست در مطلبی با عنوان «اتحاد قوی روسیه و ایران می‌تواند دردسر ایجاد کند» نوشت:«سفر بایدن به عربستان سعودی پیشرفتی در رابطه با عادی‌‌سازی روابط با اسرائیل به دست نیاورد.»
در ادامه این مطلب آمده است:«حضور پوتین در نشست تهران مضطرب‌کننده است، زیرا همکاری روسیه و ایران با توانایی‌های فن‌آوری روسیه می‌تواند نتایج نگران‌کننده‌ای را به همراه داشته باشد.»
این روزنامه صهیونیستی در ادامه نوشت:«اگر یکی از نتایج نشست روسیه و ایران محدود کردن توانایی اسرائیل برای جلوگیری از اقدامات ایران در سوریه باشد، در واقع یک مشکل جدی برای اسرائیل ایجاد می‌کند.»
جروزالم پست در ادامه تصریح کرد:«وقتی دو کشور ایران و روسیه به طور فزاینده‌ای به دنبال ائتلاف هستند، نتایج می‌تواند خطرناک باشد.»
بوحل پایگاه اطلاع‌رسانی حریدیم‌های اسرائیل با اشاره به سرمایه‌گذاری ده‌ها میلیارد دلاری روس‌ها در بخش نفت و گاز ایران نوشت: این نشست در حالی انجام می‌شود که کاخ سفید از افزایش همکاری بین ایران و روسیه نگران است و این امر از طریق هشدار جیک سالیوان مشاور امنیت ملی کاخ سفید در رابطه با ارسال پهپادهای ایرانی برای روسیه کاملا هویداست.
اسرائیل الیوم نیز در گزارشی آورده است: پیش‌بینی می‌شود این نشست که به یکی از منابع نگرانی شدید در غرب تبدیل شده است، مسایل اقتصادی و امنیتی را مورد بررسی قرار دهد، اما به شکل ویژه‌ و خاصی رئیس‌جمهور روسیه به دنبال افزایش همکاری اقتصادی کشورش با ایران است تا از این طریق تحریم‌های آمریکایی علیه اقتصاد روسیه را خنثی کند.