دوئل نگران‌کننده فروشگاه‌های اینترنتی برای افزایش فروش دخانیات

کد خبر: ۲۴۵۳۰۷

تاریخ: ۲۰ تير ۱۴۰۱ - ۱۸:۰۲

چندی پیش رسانه‌ها به انتقاد از موضوع فروش اینترنتی دخانیات توسط یکی از فروشگاه‌های بزرگ اینترنتی پرداختند، اما نه تنها اقدام قابل قبولی برای جلوگیری از این موضوع اتفاق نیفتاد بلکه یکی دیگر از فروشگاه‌های آنلاین نیز اقدام به فروش محصولات دخانی کرده است.

اخیرا خبرگزاری فارس طی گزارشی به موضوع فروش اینترنتی توسط یکی از فروشگاه‌های بزرگ اینترنتی پرداخت اما نه تنها اقدام قابل قبولی برای جلوگیری از این موضوع اتفاق نیفتاد بلکه یکی دیگر از فروشگاه‌های آنلاین نیز اقدام به فروش محصولات دخانی کرده و در اقدامی غیر قانونی از طریق سایت‌های مختلف نیز اقدام به تبلیغ خدمت جدید خود کرده است!

هرچند مسئولان وزارت بهداشت بارها درخصوص تخلفات در فروش و تبلیغ دخانیات هشدار داده‌اند اما متاسفانه نه تنها گوش شنوایی برای رسیدگی به تخلفات وجود ندارد بلکه فروشگاه‌های اینترنتی در اقدامی عجیب کار فروش آنلاین دخانیات را آغاز کرده‌اند، اقدامی که تا کنون با واکنش هیچ یک از نهادهای نظارتی مواجه نشده است.

فروشگاه‌های با ایجاد بخش «فروش دخانیات» به راحتی اقدام به فروش محصولات آسیب رسان به سلامت مردم کرده‌ است. اقدامی که باعث می‌شود دسترسی نوجوانان و جوانان زیر هجده سال به دخانیات تسهیل شود و آنها را به آسانی به سمت مصرف مواد دخانی سوق دهد.

این فروشگاه اینترنتی با معرفی محصولات دخانی مختلف امکان ثبت سفارش آنلاین این محصولات را برای مخاطبین فراهم کرده و متقاضی می‌تواند پس از ثبت سفارش کالا را درب منزل تحویل بگیرد. اقدامی که نه تنها دسترسی به دخانیات را آسان‌تر کرده بلکه به نوعی تبلیغ این محصولات نیز به شمار می‌رود.

قانون در این خصوص چه می‌گوید؟

معاونت بهداشت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، قوانین ممنوعیت استعمال و تبلیغات دخانیات را برای اطلاع‌رسانی و مطالبه‌گری مردم با هدف ایجاد جامعه‌ای عاری از دخانیات، به دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور اعلام کرده است. بر اساس قانون:

-فروش یا عرضه دخانیات به افراد زیر ۱۸ سال ممنوع است.

-محصولات دخانی فاقد هولوگرام و شماره سریال، تصاویر هشداردهنده بهداشتی، قاچاق محسوب می‌شود و عرضه، فروش، حمل و نگهداری آنها ممنوع است.

-فروش محصولات دخانی (سیگار، قلیان) توسط دستگاه‌های خودکار فروش، اینترنت (سایت‌ها، شبکه‌ها و گروه‌های مجازی) و پیامک ممنوع است.

همان‌طور که قانون به آن اشاره می‌کند، فروش اینترنتی سیگار و دخانیات ممنوع بوده، همچنین فروش دخانیات به افراد زیر هجده سال ممنوع است، اقدام خلاف قانون فروشگاه‌های اینترنتی درحالی است که این کار، دسترسی افراد زیر هجده سال به خرید دخانیات را بسیار آسان کرده و به نوعی به افزایش فروش دخانیات و افزایش آسیب‌رسانی به سلامت مردم کمک می‌کند.

سن آغاز مصرف سیگار؛ ۱۳ تا ۱۵ سالگی

به گفته مسئولان وزارت بهداشت، طبق آمار بیش از ۲۰ درصد مردان و چهار درصد زنان بالای ۱۵ سال در کشور مصرف روزانه سیگار دارند و از نظر آماری حدود ۱۴ درصد کل افراد جامعه به صورت روزانه به استعمال دخانیات می‌پردازند. در صورتی که مصرف تفننی سیگار و قلیان را نیز در نظر بگیریم حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد افراد جامعه (زن و مرد) مصرف دخانیات دارند که در مقایسه با آمارهای جهانی از این نظر در جایگاه متوسطی قرار داریم و این در حالی است که در کشورهای همسایه ما در منطقه خاورمیانه این میزان کمی بالاتر است.

سن اولین تجربه مصرف سیگار با سن متوسط شروع مصرف دخانیات متفاوت است، سنی که فرد شروع به استعمال سیگار روزانه می‌کند به عنوان سن شروع مصرف تلقی می‌شود که این سن در کشور ما بین ۱۳ تا ۱۵ سالگی است. در دهه ۴۰، سن شروع مصرف سیگار در کشور ۳۰ سالگی، در دهه ۵۰ حدود ۲۵ سالگی و در دهه ۷۰ زیر ۱۸ سال بود اما امروز به ۱۳ تا ۱۵ سالگی رسیده است.

ممنوعیت تبلیغ، حمایت، تشویق مستقیم و غیر مستقیم مصرف مواد دخانی

بهزاد ولی‌زاده رئیس‌دبیرخانه ستاد کشوری کنترل دخانیات وزارت بهداشت در این خصوص می‌گوید: «در ماده هفت قانون جامع کنترل دخانیات مجوز فروش محصولات دخانی فقط به اصنافی داده می‌شود که در ستاد کشوری کنترل دخانیات مورد تایید قرار گرفته‌اند. در سال ۱۳۸۷ اسامی این صنوف مانند سوپرمارکت‌ها اعلام شده است و مصوبه ابلاغ شد و به تایید ریاست جمهوری رسید. این قانون، قانونی است که بر اساس معاهده بین‌المللی تنظیم شده است. در حوزه فروش محصولات دخانی ضوابطی در قانون وضع شده است از جمله ممنوعیت تبلیغ، حمایت، تشویق مستقیم و

غیر مستقیم و تحریک افراد به استعمال دخانیات.»

ولی‌زاده در ادامه به قوانین این حوزه اشاره می‌کند و توضیح می‌دهد: «در ماده سه این قانون آمده است هر اقدامی که مصداق تبلیغ باشد، ممنوع است و طبق ماده دو قانون که وظیفه ستاد بود که تعاریف شمول و ویژگی‌های تبلیغات را تعیین کند. این موضوع تدوین شد و در سال ۱۳۹۳ به تایید رئیس‌جمهور رسید و به دستگاه‌های اجرایی ابلاغ شد.»

در این دستورالعمل اجرایی، موضوع فروش اینترنتی محصولات دخانی به معنای تبلیغ بیان شده و انجام این کار نیز ممنوع است، طبق همین قانون فروش دخانیات به نوجوان زیر ۱۸ سال هم ممنوع است. فروش دخانیات در پلتفرم‌های اینترنتی باعث خواهد شد تا نوجوانان نیز اقدام به خرید دخانیات کنند و این موضوع نقض قانون است.

فروشگاه اینترنتی مد نظر اجازه فروش دخانیات ندارد

رئیس‌دبیرخانه ستاد کشوری کنترل دخانیات وزارت بهداشت با بیان اینکه فروشگاه اینترنتی مد نظر اجازه فروش دخانیات ندارد و مورد تایید ستاد کشوری کنترل دخانیات نیز قرار ندارد تاکید می‌کند: «حتی فروش دخانیات در فروشگاه‌های زنجیره‌ای نیز ممنوع است و وزارت بهداشت با این موضوع مخالفت کرده است و تاییدیه برای فروش دخانیات در این مراکز داده نشده است.

هدف ما اجرای قانون و کاهش دسترسی به دخانیات و نظارت بیشتر بر این موضوع است اما اگر ما فروش دخانیات از طریق فضای مجازی را نادیده بگیریم عملا به موضوع مصرف بیش از پیش دخانیات دامن زده‌ایم، به طوری که این محصولات به راحتی درب منزل تحویل افراد و حتی کودک یا نوجوانان خواهد شد.

ضوابط خرید و فروش و نگهداری مواد دخانیات را در ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز تصویب کردیم که بر اساس این مقررات ابلاغ شده، موضوع فروش اینترنتی به عنوان تبلیغ کالای مواد دخانی ممنوع اعلام شده است و تاکید شده است که همه عوامل و فروشندگان مواد دخانی نباید از طریق اینترنت اقدام به فروش مواد دخانی کنند.»

ولی‌زاده با انتقاد از قوانین این حوزه و اجرای سلیقه‌ای قانون توضیح می‌دهد: «قوانین در این حوزه زیاد است و در آیین نامه اجرایی قانون مبارزه با دخانیات نیز فروش مواد دخانی از طریق اینترنت ممنوع شده است و فروش مواد دخانی توسط افراد حقیقی و حقوقی بدون داشتن پروانه فروش ممنوع است. حتی در فروشگاه‌ها استفاده از دستگاه‌های فروش دخانیات نیز ممنوع است. متاسفانه حمایت‌های لازم در حوزه کاهش مصرف دخانیات کم است، اما حمایت از توسعه بازار دخانیات حمایت زیادی می‌شود که این موضوع به دغدغه‌ای برای وزارت بهداشت تبدیل شده است.»

دادستانی به فروش اینترنتی محصولات دخانی ورود پیدا کند

رئیس‌دبیرخانه ستاد کشوری کنترل دخانیات وزارت بهداشت با اشاره به نقش دستگاه‌های نظارتی در زمینه برخورد با متخلفان ادامه می‌دهد: «از دادستانی محترم درخواست داریم تا به موضوع فروش اینترنتی محصولات دخانی به صورت جدی ورود پیدا کند. خوشبختانه دادستان کشور دستور تشکیل کارگروه تخصصی در این خصوص داده است تا سایت‌ها و پلتفرم‌هایی که اقدام به فروش محصولات دخانی می‌کنند مسدود شوند. پلیس فتا در این خصوص نیز با ما همکاری لازم را دارد.»

قوانینی که بازدارنده نیست

به گفته ولی‌زاده، این نوع فعالیت‌ها عملا تهدید سلامت مردم است و ما با دادستانی مکاتباتی انجام داده‌ایم ولی احکام صادره احکام بازدارنده نیست، به طور مثال واحد عرضه‌کننده قلیان در صورت معرفی به مراجع قضایی با جریمه سیصد هزارتومانی مواجه می‌شود این درحالی است که هر یکبار سرو قلیان را سیصد هزار تومان عرضه می‌کند. امیدواریم در آینده شاهد اجرای صحیح قانون و رفع این معضلات باشیم.»