معنای صحیح «تفقه در دین» (دین‌شناسی)

کد خبر: ۲۴۳۲۵۴

تاریخ: ۲۱ خرداد ۱۴۰۱ - ۱۸:۱۰

لباس اسلام را به دو شكل مى‌‏شود به تن كرد:

يك شكل اينكه يك امر بى‌خاصيت، بى‌مغز جلوه كند و شكل ديگر اينكه معنى‌دار باشد.

يكى از رفقا نقل مى‏كرد كه من يك وقتى گرفتارى بسيار شديدى داشتم. براى انجام يك كار خيلى كوچك كه اصلًا زحمت هم نداشت ولى براى من ارزش فوق‌‏العاده‌اى داشت، به يكى از رفقا مراجعه كردم.

او در جواب گفت كه من الان بايد به نماز جماعت بروم.

اگر در اينجا انسان بگويد اسلام كه اين همه به نماز جماعت توصيه كرده است ارزش قضاى حاجت يك مسلمان را از بين برده است، اين غلط است. مگر براى خدا فرق مى‏كند كه ما نماز تنها بخوانيم يا نماز جماعت؟

اسلام كه گفته است نماز با جماعت خوانده شود براى اين است كه مردم در آن حالى كه حالت روحانيت و معنويت است، چشمشان‏ به صورت يكديگر بيفتد و به اوضاع يكديگر رسيدگى كنند.

اينكه گفته‌اند اگر نماز را به جماعت بخوانيد اين مقدار ثوابش زياد مى‏شود، براى اين است كه شما را به يكديگر مهربان‏تر مىكند، در قضاى حوايج يكديگر ساعى‏تر مى‏كند؛ يعنى نماز را به جماعت خواندن، پوسته‏اى است كه مغزى در آن نهفته است. مغز آن، عواطف اجتماعى و علاقه‌مند بودن به سرنوشت‏ ديگران است.

اينها دلالت مىكند بر اينكه اسلام پوستى دارد و مغزى، ظاهرى دارد و باطنى.

پس - دین‌شناسی - تفقّه لازم دارد. تفقّه اين است كه انسان، معنى - روح و باطن دین - را به دست بياورد.

*مجموعه آثار استاد شهيد مطهرى (اسلام و نيازهاى زمان(۱ و ۲)) ج‏۲۱، صص: ۱۶۱-۱۶۰- با تلخیص و ویرایش جزئی