دل‎مشغولی دانشگاه‌ها پیرامون بودجه سال جاری

بودجه جاری دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی در حالی برای سال جدید افزایش ۳۰ تا ۴۰ درصدی را نشان می‌دهد که هیچ تخصیصی برای فرصت مطالعاتی خارج از کشور دانشجویان دکتری و اعضای هیئت علمی ‌دانشگاه‌ها در نظر گرفته نشده است و به‌نظر می‌رسد با وضعیت فعلی بودجه، امسال نیز دانشجویان دکتری عطای اعزام به فرصت‌های مطالعاتی خارج از کشور را به لقای آن خواهند بخشید.

کد خبر: ۲۳۹۰۵۱

تاریخ: ۱۶ فروردين ۱۴۰۱ - ۲۰:۴۱

یکی از مهم‌ترین نگرانی و دغدغه‌های مدیران آموزش عالی و رؤسای دانشگاه‌ها در سال جدید بحث بودجه و تامین هزینه‌های رفاهی و آموزشی دانشجویان، اعضای هیئت علمی‌ و کارکنان است قطعا در این بین دانشگاه‌هایی که از صفر تا صد بودجه‌های خود را از طریق دولت تامین می‌کنند نگرانی‌های بیشتری در مقایسه با دانشگاه‌های پولی که هزینه‌های خود را از محل شهریه دانشجویان کسب می‌کنند، دارند.
البته درخصوص تخصیص بودجه دولتی سهم دانشگاه‌های دولتی کشور متفاوت است و میزان بودجه‌این مراکز بنا به سیاست، قدمت، عملکرد و برنامه کم و زیاد می‌شود. اگرچه دولت حوزه‌هایی برای درآمدزایی دانشگاه‌ها در نظر گرفته تا این مراکز صرفاً به بودجه‌های دولتی وابسته نباشند و حوزه‌هایی که دولت در لایحه برای درآمدزایی دانشگاه‌ها عنوان کرده، شامل خدمات آموزشی و فرهنگی، خدمات رفاهی دانشجویی، خدمات پژوهشی و تحقیقاتی، خدمات رفاهی دانشجویی و درآمد حاصل از فروش سایر خدمات است.
بر این اساس اگر دانشگاه‌ها در حوزه‌های یاد شده اقدامات لازم برای درآمدزایی را انجام ندهند و وابسته به بودجه باقی بمانند قطعاً جامعه دانشگاهی، آسیب‌هایی جدی را متحمل خواهد شد.
بر این اساس نگاهی گذرا به وضعیت بودجه دانشگاه‌ها می‌اندازیم. در واقع آموزش عالی کلیه زیر نظام‌‌های وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، دانشگاه پیام نور، دانشگاه جامع علمی/کاربردی، دانشگاه فرهنگیان، دانشگاه فنی و حرفه‌ای، دانشگاه‌های وابسته به سایر دستگاه‌های اجرایی، دانشگاه آزاد اسلامی و دانشگاه‌های غیردولتی یا غیرانتفاعی را شامل می‌شود.
بررسی‌ها حاکی از آن است که کل اعتبارات مربوط به دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی و واحدهای ستادی وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در سال ۱۴۰۱ نسبت به سال ۱۴۰۰، حدود ۳۱ درصد رشد داشته است. بیشترین میزان رشد، به درآمدهای اختصاصی تعلق دارد. میزان رشد این درآمدها، در سال ۱۴۰۱ نسبت به سال ۱۴۰۰ حدود ۴۵ درصد برآورد می‌شود.
بررسی سهم اعتبارات برحسب ماهیت از کل اعتبارات، گویای آن است که ۸۲ درصد از اعتبارات از محل منابع بودجه عمومی (۷۳ درصد هزینه‌ای و ۹ درصد تملک دارایی‌های سرمایه‌ای) تأمین خواهد شد. مشارکت دانشگاه‌ها و واحدهای ستادی وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری (سهم درآمدهای اختصاصی) در تأمین هزینه‌های مورد نیاز در سال ۱۴۰۱ نسبت به سال ۱۴۰۰، حدود
۱.۷ درصد افزایش داشته است.
یکی از مهم‌ترین شاخص‌‌های مالی بخش آموزش عالی، «سهم اعتبارات فصل آموزش عالی از تولید ناخالص داخلی» است. این شاخص نشان می‌دهد که تأمین هزینه‌های آموزش عالی تا چه میزان در هر کشور دارای اولویت است. میزان این شاخص در لایحه بودجه سال ۱۴۰۱ کل کشور بر مبنای پیش‌بینی مقدار تولید ناخالص داخلی توسط مرکز آمار ایران، معادل ۰.۵۵ درصد برآورد می‌شود که نسبت به مقدار مشابه آن در سال ۱۳۹۹، از رشد متوسط سالانه ۵.۷ درصد برخوردار خواهد بود.
یکی دیگر از شاخص‌های مالی مهم این بخش، «شاخص سهم اعتبار فصل آموزش عالی از بودجه عمومی دولت» است که بیانگر سهم هزینه‌های انجام شده‌ دولت در بخش آموزش عالی است. برآورد می‌شود مقدار این شاخص از ۳.۸۱ درصد در سال ۱۳۹۹ به ۳.۶۶ درصد در سال ۱۴۰۱ کاهش پیدا کند.
شاخص مالی دیگری که وجود دارد، «نسبت اعتبارات فصل آموزش عالی از کل اعتبارات آموزش» شامل اعتبارات فصل آموزش و پرورش عمومی، فصل آموزش فنی و حرفه‌ای و مهارت‌آموزی و همچنین فصل آموزش عالی است و میزان هزینه‌های آموزش عالی به هزینه‌های کل آموزش کشور را نشان می‌دهد. میزان این شاخص با روندی افزایشی از ۲۷.۴ درصد در سال ۱۳۹۹ به ۳۱.۱ درصد در سال ۱۴۰۱ خواهد رسید.
کل اعتبارات مصوب (هزینه‌ای، تملک دارایی‌های سرمایه‌ای و درآمد اختصاصی) دانشگاه‌ها و واحدهای ستادی وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در سال ۱۴۰۰، به میزان ۳۰۴,۲۶۰ میلیارد ریال بوده است. این اعتبارات با برخورداری از رشدی معادل
۳۱ درصد، در حد ۳۷۳,۳۴۱ میلیارد ریال در لایحه بودجه سال ۱۴۰۱ پیشنهاد شده است.
سهم اعتبارات هزینه‌ای از کل اعتبارات پیش‌بینی شده در لایحه، ۷۳ درصد (۳۶۰,۲۴۹ میلیارد ریال)، درآمدهای اختصاصی ۱۸ درصد (۸۵۵,۶۰ میلیارد ریال) و تملک دارایی‌های سرمایه‌ای ۹ درصد (۱۵۸,۳۱ میلیارد ریال) است.
مقایسه اعتبارات پیش‌بینی شده در لایحه بودجه سال ۱۴۰۱ کل کشور با اعتبارات سال ۱۴۰۰ گویای آن است که میزان رشد اعتبارات هزینه‌ای معادل ۳۰ درصد، درآمد اختصاصی برابر ۴۵ درصد و تملک دارایی‌های سرمایه‌ای حدود ۲۰ درصد است.
توجه ویژه به تأمین اعتبارات مربوط به خدمات رفاه دانشجویی به میزان ۶۰ درصد، حمایت و تقویت اعتبار دانشگاه فنی و حرفه‌ای در جهت حمایت از رشته‌های مهارتی در حد ۴۳ درصد و حمایت از فارغ‌التحصیلان دوره دکتری در قالب امریه پست دکتری
(۳۰ میلیارد ریال) از نکات قابل ذکر است.
تأمین اعتبارات لازم برای به بهره‌برداری رسیدن ۵۷ پروژه با زیربنایی معادل ۲۲۹ هزار مترمربع یکی دیگر از ویژگی‌های لایحه بودجه سال ۱۴۰۱ کل کشور است.
در اجرای قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، اعتباری معادل ۸۴۰ میلیارد ریال برای تکمیل خوابگاه‌های دانشجویی متأهلینی که ۵۰ درصد آنها از طرف خیرین یا سایر منابع تکمیل شده باشد، پیش‌بینی شده است.
به نقل از ایسنا؛ بررسی کوتاه وضعیت بودجه جاری دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی در حالی افزایش ۳۰ تا ۴۰ درصدی را نشان می‌دهد که در این رابطه هیچ تخصیصی برای فرصت مطالعاتی کوتاه‌مدت خارج از کشور دانشجویان دکتری و اعضای هیئت علمی ‌دانشگاه‌ها در نظر گرفته نشده است و به‌نظر می‌رسد با وضعیت فعلی بودجه، امسال نیز دانشجویان دکتری عطای اعزام به فرصت‌های مطالعاتی خارج از کشور را به لقای آن خواهند بخشید.