چارچوب‌های ذهنی و عملیاتی میدان تبیین حقایق-بخش پایانی

مأموریت کشف حقیقت در جنگ روایت‌ها

کد خبر: ۲۳۸۸۶۰

تاریخ: ۱۴ فروردين ۱۴۰۱ - ۲۰:۲۴

رضا الماسی
«شما روایت کنید حقایق جامعه‌ خودتان و کشور خودتان و انقلابتان را. شما اگر روایت نکنید، دشمن روایت می‌کند؛ شما اگر انقلاب را روایت نکنید، دشمن روایت می‌کند؛ شما اگر حادثه‌ دفاع مقدّس را روایت نکنید، دشمن روایت می‌کند، هر جور دلش می‌خواهد؛ توجیه می‌کند، دروغ می‌گوید آن هم ۱۸۰ درجه خلاف واقع؛ جای ظالم و مظلوم را عوض می‌کند.» (رهبر معظم انقلاب – 21 آذر 1400)
این جملات رهبری خطاب به جوانان در دیدار با خانواده‌ شهدای سلامت در واقع طرحِ یک مسئولیت و تکلیفِ مهم است. ایشان در همین سخنرانی با اشاره به مجاهدت‌های حضرت زینب کبری (سلام‌الله علیها) بار دیگر موضوع «جهاد تبیین» را مورد تأکید قرار‌دادند.
روایتی از روایت فتح!
مهدی همایونفر از دست‌اندرکاران برنامه‌ روایت فتح بعد از جنگ، در گفت‌وگویی با پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار رهبر انقلاب می‌گوید: «تابستان سال ۶۵ بود که از دفتر ریاست‌جمهوری با من تماس گرفتند که رئیس‌جمهور می‌خواهند با اعضای گروه [روایت فتح] دیدار کنند... از عجایبی که رهبر انقلاب در آن جلسه‌ دیدار فرمودند و در خاطرم مانده است و سال‌ها آوینی از آن یاد می‌کرد این بود که گفتند: «شب‌های جمعه که جلسه‌ سران سه قوه است، به اعضای جلسه می‌گویم که چون روایت فتح رأس ساعت ۹:۳۰ شروع می‌شود، یا جلسه را زودتر برگزار کنیم که با روایت فتح تداخل نداشته باشد یا بگذارید که من زودتر از جلسه خارج شوم.»
این خاطره‌ یکی از همراهان و همکاران نزدیک شهید آوینی از جلسه‌ سازندگان برنامه‌ «روایت فتح» با حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در اواسط دهه‌ 60 است. ماجرای این دیدار به دوران دفاع مقدس و پخش برنامه‌ روایت فتح برمی‌گردد اما پیگیری رهبر انقلاب نسبت به این برنامه بعد از پایان جنگ نیز ادامه یافت.
همایونفر ادامه می‌دهد: «مدیر وقت شبکه‌ یک، آقای مهدی فریدزاده، ما را دید و گفت در جلسه‌ای که با آقا داشته است، ایشان پرسیده‌اند چرا دیگر «روایت فتح» پخش نمی‌شود. وقتی این نکته را آقای فریدزاده به من گفت، ما چون به ‌لحاظ تشکیلاتی منسجم نبودیم، از این صحبت عبور کردیم. فکر نمی‌کردیم جدی باشد. تا اینکه به فاصله‌ کمتر از یک سال، یک بار دیگر آقای فریدزاده به ما گفت که رهبر انقلاب از من پرسیدند پیام مرا به بچه‌های «روایت فتح» رساندی؟ چرا اقدامی صورت نگرفت؟ این را که شنیدم، به‌سراغ سید مرتضی آوینی رفتم و گفتم آقا چنین پیغامی داده‌اند... [آوینی] این موضوع را که شنید، تکان خورد و گفت باید کاری کنیم.»
پیگیری‌های حضرت آیت‌الله خامنه‌ای برای تولید دور جدید روایت فتح در سال‌های پس از پایان جنگ اما منجر به ارسال طرحی از سوی آوینی و همراهان او برای تولید مجدد برنامه شد.
همایونفر می‌گوید: «پس از گذشت کمتر از یک ماه، در اتاق جهاد تلویزیون نشسته بودیم که کسی آمد و گفت جواب نامه‌تان به رهبری آمده است و برای پیگیری‌های بعدی با دفتر رهبری در تماس باشید. یعنی آن نامه صرفاً یک جواب نبود و پیگیری‌های بعدی هم پیش‌بینی شده بود... ایشان در حاشیه‌ همان نامه‌ دست‌نوشته‌ای که ما برایشان ارسال کرده بودیم، تک‌تک موارد طرحمان را خوانده بودند و زیر هریک نکته‌ای نوشته بودند... به دلیل آنکه نامه گمنام بود، شفاهی گفته بودند که اقدام شود و اگر مشکلی بود، از طریق دفتر پیگیری شود. ما که دیگر به خودمان آمده بودیم، ابتدا از طریق تلویزیون اقدام به شروع کار کردیم، ولی نشد. بعد از طریق جهاد خواستیم کار را شروع کنیم که آن هم نشد. بنابراین با دفتر ایشان تماس گرفتیم و آنها هم در نهایت همکاری، همه‌ امکانات را در اختیار ما گذاشتند. آوینی هم مشتاقانه پای کار آمد و سری دوم «روایت فتح» را کلید زد.»
ناقوس جنگ تبلیغاتی دشمن
به صدا در آمده است
رهبر انقلاب 31 اردیبهشت 86 می‌فرمایند: «حقیقت این است که امروز در دنیا یک جنگ عظیم و یک چالش بزرگ برپاست؛ جنگ توپ و تفنگ نیست، اما جنگ اراده‌ها و عزم‌ها و سیاست‌ها و تدبیرهاست. ایران در کجای این جنگ است؟ ایران در جبهه‌ای از این جنگ در مرکز فرماندهی قرار دارد که افراد آن جبهه را ملت‌ها تشکیل می‌دهند... اتاق فرماندهی این طرف این جبهه، ایران است؛ ایران حزب‌اللّهىِ پُر از عزم و همت.»
ماموریت مهم جهاد تبیین بیش از هر گروه و نهادی، متوجه فرهیختگان جامعه در حوزه و دانشگاه و اصحاب رسانه است. یکی از دستگاه‌های مخاطب این ماموریت، سازمان تبلیغات اسلامی می‌باشد.
حجت‌الاسلام و المسلمین قمی، رئیس ‌سازمان تبلیغات اسلامی در نشست مجمع مدیران سازمان تبلیغات اسلامی با اشاره به اهمیت «جهاد تبیین»؛ این جهاد را برای سازمان تبلیغات اسلامی یک فریضه و تکلیف عنوان کرده و می‌گوید: «تحقق جهاد تبیین برای ما یک فلسفه وجودی است و تلاش برای محقق شدن جهاد تبیین یک ضرورت است.»
او با بیان اینکه سازمان تبلیغات اسلامی مخاطب مستقیم فرمایش رهبری در مورد جهاد تبیین است اضافه می‌کند: «این تکلیف علاوه ‌بر اینکه برای ما یک وظیفه است؛ فرصت مغتنمی هم برای ما محسوب می‌شود تا بتوانیم تمام توان خود را در این زمینه به خط کنیم و تاکنون هر کاری که انجام دادیم تنها گرم شدن برای مسابقه بوده چرا که ما هم‌اکنون وسط این جنگ تبلیغاتی هستیم و الان وقت مسابقه است.»
به گفته رئیس سازمان تبلیغات اسلامی، موضوع جهاد تبیین مسئله اول انقلاب اسلامی است. او در این باره می‌گوید: «باید همه توان خود را برای تحقق این مأموریت به‌کار ببریم، این در حالی است که بقیه هم باید در این زمینه کمک کنند. باید همه با هم عهد ببندیم که این فرمایشات رهبری در مورد جهاد تبیین بر زمین نماند و برای عمل به آن نیازمند آرایش جنگی هستیم چرا که مدت‌هاست ناقوس جنگ تبلیغاتی دشمن به صدا در آمده است.»
تبیین «جهاد تبیین» هم جهاد است
اربعین حسینی امسال رهبر معظم انقلاب در جمع هیئت‌های دانشجویی برای اولین بار به طور مستقیم درباره جهاد تبیین بیاناتی را ایراد فرمودند و در فاصله‌ای کمتر از 5 ماه چندین بار موکداً به این امر اشاره داشتند.
ایشان 19 بهمن ماه در جمع فرماندهان نیروی هوایی به صراحت فرمودند که «جهاد تبیین یک قضیه قطعی و فوری است.» این موضوع با استقبال فعالین فرهنگی و رسانه‌ای مواجه شد و کارهایی در این زمینه صورت گرفت اما کافی نیست و لازم است پیرامون چارچوب‌های ذهنی و عملیاتی این میدان بیشتر گفت‌وگو صورت گیرد.
سید محمد صالح بلوری، فعال دانشجویی دانشگاه تهران در گفت‌وگو با گزارشگر روزنامه کیهان می‌گوید: «اگر قدری با منظومه فکری رهبر معظم انقلاب آشنا باشیم، متوجه هستیم که تک‌تک کلمات و عبارات ایشان نیاز به توضیح و تبیین دارد و این تبیین و توضیح را فقط و فقط باید از منظومه فکری و سخنرانی‌های ایشان جست‌وجو کرد. به طور مثال اگر مفهوم «اقتصاد مقاومتی» برایتان مشخص نیست باید آن را در سخنرانی‌های پیشین ایشان جست‌وجو کنید. بنابراین مفهوم «جهاد تبیین» را هم باید قبل از شروع هر اقدامی در بیانات رهبر انقلاب به طور شفاف فهم کنیم.»
او ادامه می‌دهد: «جهاد در منظومه فکری رهبری تحت عناوینی همچون «تلاش در مقابله با دشمن» و یا « تلاشی مضاعف که هدف‌گیری در مقابل دشمن در آن وجود داشته باشد» و از این قبیل عناوین می‌باشد، که جا دارد به شیوه صحیح از بیانات حضرت آقا استخراج شود. مفهوم دوم یعنی تبیین هم به معنای «حقایق را با منطق قوی، سخن متین و عقلانیت کامل، همراه با عواطف انسانی و به‌کارگیری اخلاق منتشر کردن» می‌باشد.»
به این ترتیب قبل از ورود به میدان عملیات تبیین حقایق لازم است عبارت «جهاد تبیین» به درستی تبیین گردد. زیرا تبیین غلط، دلسوزانی که می‌خواهند وارد این جهاد بشوند را دچار کج‌سلیقگی‌ها و کج‌فهمی‌ها خواهد کرد.»
بلوری می‌افزاید: «علاوه ‌بر اینکه مفهوم، نیاز به توضیح و تببین دارد و ارکان آن باید مشخص شود، اهمیت و آثار و ثمرات جهاد تبیین نیز به صورت مبسوط(در منظومه فکری رهبری) باید جست‌وجو شود و همین امر نیز نیاز به مطالعه و مداقه دارد. پس باید بدانیم که جهاد تبیین یک سری الزامات و پیش‌شرط‌هایی دارد که باید به طور صحیح رعایت شود.
این الزامات را در دو بعد می‌توان دسته‌بندی کرد:
-۱ بعد عملی: از جمله مواردی چون؛ به هنگام بودن، مداومت و تکرار، مصلحت‌اندیشی، هنرمندانه بودن و...
-۲ بعد نظری: آشنایی دقیق با مفاهیمی نظیر؛‌ اندیشه مقاومت، اهداف و آرمان‌های انقلاب، هویت ملی، اصالت دین و بسیاری از موارد دیگر از این قبیل.
این فعال دانشجویی دانشگاه تهران تصریح می‌کند: «پس از طی کردن مراحل ذکر شده باید با توجه به جایگاهی که داریم اقدام به عمل کنیم. اگر دانشجو هستید جهاد تبیین باید در راستای رسالت دانشجویی انجام بگیرد؛ اگر طلبه هستید باید در همان راستای رسالت طلبگی‌تان باشد، همچنین اگر معلم هستید، اگر استاد دانشگاه هستید، اگر اهل رسانه هستید و... باید در راستای رسالت قشر خود به انجام این فریضه قطعی و فوری اقدام‌نمایید.»
«جهاد تبیین» یک مأموریت دینی و انقلابی
حجت‌الاسلام روح‌الله حریزاوی، قائم‌مقام سازمان تبلیغات اسلامی از جهاد تبیین به‌عنوان مهم‌ترین مأموریت جوانان انقلابی یادکرده و می‌گوید:
«رهبر معظم انقلاب در سال جاری بیش از 30 مرتبه به موضوع جهاد تبیین اشاره ‌کرده‌اند که این مسئله نشان از اهمیت این موضوع دارد.»
او با بیان اینکه جهاد تبیین یک پدیده مالی، پولی، اقتصادی، تشکیلاتی، سازمانی و بوروکراتیک نیست تأکید می‌کند: «جهاد تبیین یک مأموریت
دینی- انقلابی و یک وظیفه همگانی است. معتقدم در سخنان رهبری می‌توان «اندیشه اسلام ناب» را به‌روشنی درک کرد. همان اسلامی که امام رضوان‌الله علیه نیز آن را ارائه فرمود و این اسلام جدا از اسلام عصر قاجار که با طاغوت سازگاری داشت و جدا از اسلام مفلوکی بود که توسط جریان نئولیبرالیسم تبلیغ می‌شد.»
حجت‌الاسلام حریزاوی ادامه می‌دهد:
«بنا به فرمایشات رهبری، جهاد تبیین لازم است و باید به‌صورت یک حرکت جهادی انجام شود و حرکت جهادی نیز همان‌طور که ایشان بارها به آن اشاره داشتند و در قرآن هم آمده؛ حرکتی است که روبه‌رویش دشمن است.
لذا در حرکت جهادی؛ حتماً شما با یک دشمن درگیر هستید که برای رسیدن به اهداف خود سرمایه‌گذاری می‌کند و بزرگانی همچون آیت‌الله مصباح را هدف می‌گیرد که برای آنان خطرناک است.
جهاد تبیین یک واجب فوری است
جهاد تبیین یک واجب فوری است و واجب فوری در ادبیات فقهی و اصولی یعنی کاری که باید همین ‌الان انجام بشود و نمی‌شود آن را به تاخیر ‌انداخت.
قائم‌مقام سازمان تبلیغات اسلامی در توضیح این مطلب می‌گوید: «سکوت در مقابل دشمن جایز نیست و ابراز مخالفت با دشمنان نوعی جهاد تبیین است. صحبت اینجاست که چرا سکوت می‌کنید؟ شما یا با حرف دشمن موافقید یا مخالفید. اگر مخالفید، یک کلمه بنویسید مخالفم. اگر می‌توانید مخالفت خود را توضیح بدهید چراکه همین عمل شما، خودش یک نوع جهاد تبیین است. اگر هم نمی‌توانید توضیح بدهید ولی می‌دانید دشمن دارد دروغ می‌گوید، یک کلمه، بگویید دروغ است.»
او می‌افزاید: «در مقابل این قوم که نشستند و پول می‌گیرند و یا افرادی که فریب‌خورده هستند، باید در موافقت با حق و یا در مخالفت با ناحق اعلام موضع کرد. چرا سکوت می‌کنید؟ حتی کامنت‌گذاری می‌تواند مصداقی از امر به ‌معروف و نهی از منکر در فضای مجازی باشد. دفاع از توفیقات و پیشرفت‌های انقلاب اسلامی و مبارزه با آفات انقلاب و همچنین تبیین ‌اندیشه اسلامی نیز از مصداق‌های دیگر «جهاد تبیین» است. ان‌شا‌ءالله خداوند به همه ما توفیق حضور جدی در جهاد تبیین را عنایت کند به‌گونه‌ای که در این جهاد همواره کوشا و فعال باشیم.»