پهپادها چه نقشی در جنگ‌ها و منازعات دارند؟

کارکرد پهپادها در دکترین دفاعی

کد خبر: ۲۳۸۱۷۱

تاریخ: ۱۸ اسفند ۱۴۰۰ - ۱۹:۵۵

در بازدید سرلشکر سلامی از پایگاه‌های زیرزمینی موشکی و پهپادی، دو پایگاه موشکی و پهپادی نیروی هوافضای سپاه پاسداران رونمایی و وارد چرخه عملیاتی شدند. این پایگاه‌های تونلی که در دل کوه‌های مرتفع ساخته شده، محل نگهداری سامانه‌های موشکی زمین به زمین با تجهیزات پیشرفته و نیز پهپاد‌های تهاجمی نفوذپذیر در شبکه‌های راداری و پدافندی دشمن است.

این برای اولین بار است که نیروی هوافضای سپاه پاسداران از یک پایگاه زیرزمینی پهپادی رونمایی می‌کند. وجود پهپاد‌هایی با برد ۲ هزارکیلومتر، سکو‌های پرتاب موشک‌های دو فروندی، سکو‌های پرتاب چند فروندی پهپاد با دقت و کیفیت ترکیب این سامانه‌ها که اخیراً در رزمایش پیامبر اعظم (ص) ۱۷ به نمایش گذاشته شد از ویژگی‌های این پایگاه‌هاست. لذا در یادداشت حاضر به نقش پهپادها در منازعات پیش رو و جایگاه آن در دکترین نظامی کشورها خواهیم پرداخت و به این نکته پاسخ خواهیم داد که چرا برخی کشورها از جمله جمهوری اسلامی ایران به استفاده از این پرنده‌ها روی آورده‌اند.

اهمیت قدرت هوایی

در نگاه برخی استراتژیست‌ها قدرت هوایی و برتری در این حوزه به توان نظامی یک کشور کمک شایانی می‌کند. گیلیو دوهت استراتژیست دفاعی معتقد است که قدرت هوایی بر قدرت دریایی و زمینی برتری دارد زیرا دارای ماهیت تهاجمی بوده و دفاع را دشوار می‌سازد. دوهت معتقد است کنترل فضا به معنای کنترل زمین و دریا و بنابراین کنترل کل جهان است. براساس اسناد «فرمان هوایی استراتژیک» و « مطالعه الزامات تسلیحات اتمی سال 1959» که اخیرا از طبقه‌بندی خارج شده است ایالات متحده طرح‌ریزی کرده تا از قدرت هوایی برای کاهش توانمندی‌های شوروی استفاده نماید. امروز با گسترش و توانمندی‌های چشمگیر تسلیحات هواپایه مانند موشک و پهپاد این گزاره‌ها بیش از پیش تقویت گردیده است.

پهپادها جسور ولی ارزان

بررسی قیمت جنگنده‌های دنیا نشان می‌دهد که بازه قیمتی یک جنگنده با کیفیت از کف قیمتی حدود 45 میلیون دلار در جنگنده‌ای مانند سوخو30 آغاز و تا قیمت 130 میلیون دلار برای یک f35e ادامه می‌یابد در صورتی که یک پهپاد نظامی مانند بیرقدار ترکیه

Bayraktar TB2 دارای قیمتی به مراتب پایین‌تر یعنی حدود 2 میلیون دلار است. البته آنچه اهمیت دارد این است که جمهوری اسلامی با بومی‌سازی پهپادهای خود قیمت این پرنده‌ها را به شدت کاهش داده و مقرون به صرفه نموده است.

عامل جغرافیایی حذف می‌شود

یکی از مختصات نبردهای سابق همجواری دو عامل متخاصم بود. اما با روی کارآمدن تجهیزات هوایی و فضایی عامل جغرافیایی تقریبا محو گردید زیرا تجهیزات هوایی دارای برد چند صد یا چند هزار کیلومتری هستند. پهپادهای جمهوری اسلامی هم صاحب این مزیت هستند. سردار سرلشکر حسین سلامی فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در تیرماه امسال و در جریان رونمایی از واکسن نورا از دستیابی سپاه به پهپادهایی با برد 7000 کیلومتر خبر داد. به گفته کارشناسان تا پیش از این، پهپاد شاهد 171 که نمونه یک به یک پهپاد غنیمتی RQ-170 آمریکایی بود با برد 4400 کیلومتر، دوربردترین پهپاد ایرانی به‌شمار می‌آمد.

ضعف سامانه‌های پدافندی در رهگیری پهپادها

پهپادها با جثه کوچک و برد پروازی بالا برای سامانه‌های پدافندی ایجاد مشکل می‌کنند، از سویی اگر شناسایی هم شوند در انهدام آنها با چالش مواجه هستند چرا که اولا انهدام آنها سخت و درثانی هزینه‌بر است. چنانچه در گذشته نیز در درگیری محور مقاومت با رژیم صهیونیستی شاهد این بوده‌ایم که برخی پرتابه‌ها از سد دفاعی سامانه پدافندی گنبد آهنین نیز عبور کرده و در صورت شلیک پر تعداد و چند ده‌تایی راکت و پهپادها، سامانه پدافندی رژیم صهیونیستی اصطلاحا Out Number شده و دیگر موشکی برای مقابله با تهدیدات نخواهد داشت. نمونه این مشکل را باید در حمله پهپادی انقلابیون یمن به آرامکو عربستان و ابوظبی امارات مشاهده کرد.

قدرت عملیاتی و توان پرتاب سریع

یکی از مزایای برخی پهپادها این است که به راحتی از سکوهای قابل حمل پرتاب می‌شوند و نیاز به باند پرواز ندارند. برای مثال در تمرین بزرگ رزم پهپادی ارتش جمهوری اسلامی ایران برای اولین بار پهپاد انتحاری و ضد رادار آرش از محفظه قابل حمل پرتاب شد. از سویی با تجهیز برخی پهپادهای سپاه به سیستم auto take off -land به گفته سرلشکر سلامی شعاع عملیاتی آن افزایش یافته و می‌تواند پس از پرواز از پایگاه مبدا خود در پایگاه دیگری فرود بیاید که کمک شایانی به افزایش برد این پهپادها می‌نماید.

تقویت عمق راهبردی

امروز گفتمان مقاومت در سرتاسر پهنه جغرافیایی خود مجهز به این سلاح ارزان ولی پرکاربرد شده است و این خاری در چشم رژیم صهیونیستی و مخالف گفتمان مقاومت است. چنانچه سید حسن نصرالله در 29 بهمن اعلام کرد که پهپاد حسان متعلق به حزب‌الله پس از 40 دقیقه عملیات شناسایی در مسافتی به طول 70 کیلومتر در شمال فلسطین اشغالی، به رغم تمام تلاش صهیونیست‌ها برای سرنگونی آن، سالم به پایگاه برگشت. این کار باعث تقویت عمق راهبردی جمهوری اسلامی و گفتمان مقاومت شده و خواهد شد.

انقلاب اسلامی و نهضت امام(ره) باعث ایجاد یک عزت نفس در بین آحاد ملت خصوصا متولیان حوزه دفاعی گردید. این عزت نفس را می‌توان در گذار از امثال سید حسن تقی‌زاده و رزم‌آرا به شهید طهرانی مقدم و شهید سلیمانی مشاهده نمود. این خودباوری و عزت نفس باعث تقویت بنیه دفاعی کشور بر پایه توانمندی بومی و تلاش متخصصین داخلی گردید. به نظر می‌رسد با دستور رهبر معظم انقلاب جهت جهاد تبیین یکی از حوزه‌هایی که می‌توان بر روی آن تمرکز نمود حوزه دفاعی است. قطعا تاکید بر این مولفه باعث عزت ملی و اعتماد به نفس جامعه خواهد گردید.

منبع: سایت بصیرت