تحلیلگر یک بانک سوئیسی پیش‌بینی کرد

احتمال پایان سلطه دلار در جهان با تحریم روسیه

تحلیلگر یک بانک سوئیسی پیش‌بینی کرد قطع دسترسی روسیه به ذخایر ارز خارجی‌اش احتمالا به سلطه دلار آمریکا در جهان پایان می‌دهد.

کد خبر: ۲۳۷۸۰۲

تاریخ: ۱۳ اسفند ۱۴۰۰ - ۲۲:۱۵

به گزارش فارس، تحلیلگر بانک «کِردیت ایشو» گفت: قطع دسترسی روسیه به ذخایر ارز خارجی‌اش احتمالا به سلطه دلار آمریکا (در جهان) پایان می‌دهد.
زولتان پوزسر، تحلیلگر این بانک سوئیسی به بلومبرگ،گفت: «پاسخی را تصور کنید که در آن بسیاری از صادرکنندگان کالاها و ابزارها تصمیم بگیرند، کالاها را با ارز دیگری ثبت و فاکتور کنند.»
این کارشناس گفت: «به همین دلیل، تمام دلارهایی که به دست می‌آورید و تمام پولی که در غرب نگه می‌دارید، در معرض خطر قرار دارد.»
وی افزود کشورهایی که به طرح «کمربند و جاده» چین (BRI) پیوسته‌اند، ممکن است کالاها را به یوآن فاکتور کنند.
پوزسر توضیح داد: «شما می‌توانید با مراکز مالی جدید که یک سری مبادلات تجاری را با یک ارز غالب متفاوت ثبت می‌کنند، مواجه شوید و اکنون دلایل متعددی برای این امر وجود دارد.»
به گفته این تحلیلگر، بازارهایی که در حال حاضر تحت سلطه یورو و دلار هستند، به وضوح تاثیر این حرکت را در طول زمان احساس خواهند کرد.
آمریکا، ژاپن و اتحادیه اروپا، دسترسی بانک مرکزی روسیه به بخش قابل توجهی از ذخایر ارزی خود در خارج از کشور را در پاسخ به عملیات نظامی روسیه در اوکراین، مسدود کرده‌اند.
این درحالی است که روس‌ها از چندسال پیش با ایجاد زیرساخت‌ استفاده از ارزهای ملی در پرداخت‌های میان کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا و گروه بریکس، به توسعه نظام روبلی و اجرای سیاست دلارزدایی پرداخته‌اند.
تلاش برای حذف سوئیفت
و بکارگیری سیستم داخلی تراکنش‌ها
طبق گزارش ‌اندیشکده سیاست‌گذاری اقتصادی تهران، بانک مرکزی روسیه از سال 2014 به طور جدی اقداماتی را جهت ایجاد یک بستر پرداختی موازی سوئیفت آغاز کرد. این بانک «سیستم انتقال پیام‌های مالی» تحت عنوان SPFS را شکل داد. سیستم SPFS پیام‌های مالی را بدون نیاز به سوئیفت، منتقل می‌کند و قابلیت انتقال 50 نوع پیام مالی را دارد. سازمان راه‌اندازی‌کننده این سیستم پرداخت روسی، شرکت CyberFT است.
در این راستا تاکنون بیش از 420 بانک بزرگ روسیه به پیام‌رسان داخلی این کشور متصل شده‌اند و اکنون مقامات روسیه شرایط پیوستن بانک‌های خارجی به این سیستم را نیز فراهم آورده‌اند. در حال حاضر 109 بانک از روسیه، قزاقستان، قرقیزستان، ازبکستان و تاجیکستان در شبکه تبادلات اطلاعات مالی شرکت CyberFT مشارکت مستقیم دارند.
همچنین بیش از 200 بانک دیگر از کشورهای بلاروس و آذربایجان اعلام آمادگی کرده‌اند که تمایل به استفاده از بسترهای پیام‌رسانی مالی CyberFT دارند و در مرحله پیوستن به آن قرار دارند.
توسعه پیمان پولی دوجانبه
و تقویت کانال‌های امن بانکی دوجانبه
در حوزه پولی- بانکی و در پاسخ به تهدیدات غرب مبنی بر تحریم بانکی روسیه، بانک مرکزی این کشور جهت توسعه پیمان پولی دوجانبه و در کل «دلارزدایی»، بانک VTB (که دومین نهاد مالی بزرگ روسیه نیز هست) را به عنوان عامل برای تجارت با چین انتخاب کرد و بانک مرکزی چین نیز یک بانک تجاری (بانک چین) را به روسیه معرفی کرد تا تراکنش‌های در مقیاس وسیع بین دو کشور را براساس ارزهای محلی مدیریت کنند.
پس از راه‌اندازی این سیستم تسویه بین کشوری، حجم تجارت بین دو کشور روسیه و چین براساس ارزهای محلی، بیش از ۷۰۰ درصد رشد داشته است.
در همین رابطه و بر اساس آمار و اطلاعات منتشره از سوی بانک مرکزی و سرویس خدمات فدرال گمرک روسیه، سهم دلار در مبادلات بازرگانی بین روسیه و چین، در سه ماهه نخست سال 2020 به پایین‌ترین میزان تاریخی، یعنی 46 درصد رسید. در این مدت کل حجم تجارت خارجی میان این دو کشور 25.35 میلیارد دلار بوده است.
این نخستین بار در طول تاریخ است که واحد پول آمریکا، کمتر از نیمی از تسویه حساب‌های ارزی بین فدراسیون روسیه و جمهوری خلق چین را شامل می‌شود. در این بین سهم یورو از مبادلات بین این دو کشور 30 درصد و سهم ارزهای محلی نیز 24 درصد بوده است.
در سال 2018 نیز طرحی دیگر برای راه‌اندازی سیستم فرامرزی جدید برای پرداخت مستقیم با ارزهای ملی مطرح شد. در این مورد گفت‌وگوهایی صورت گرفت تا دو کشور بتوانند از کارت اعتباری UnionPay چین در روسیه و از کارت میر روسیه در چین استفاده کنند.
تصمیم روسیه برای توسعه نظام روبلی-یوآنی
با چینی‌ها
اهمیت روزافزون روابط اقتصادی روسیه و چین در سهم فزاینده یوآن در ذخایر بین‌المللی بانک روسیه نیز نمایان می‌شود. طبق آمار، میزان یوان چین در ذخایر ارزی بانک مرکزی روسیه از 2.8 درصد کل ذخایر ارزی (معادل 12 میلیارد دلار آمریکا) در پایان سال 2017، به 5.5 درصد (معادل 23 میلیارد دلار آمریکا) در پایان سال 2018 افزایش یافته است. این اتفاق در جریان روند متنوع‌‌سازی ذخایر ارزی و دلارزدایی از دارایی‌های روسیه انجام گرفت.
پیش از این مسکو و پکن توافق‌نامه‌ای به منظور استفاده از ارزهای ملی در تجارت دوجانبه و همچنین افزایش تسویه حساب‌های بین ارزی تا 50 درصد منعقد کردند که در راستای تلاش برای دور شدن از دلار آمریکا در دستورکار قرار گرفته است.
در پی این قرارداد، طرفین با کنار گذاشتن سوئیفت در مبادلات تجاری خود، از نظامات پرداخت و تسویه ملی شامل SPFS و CIPS، استفاده می‌کنند و در این راستا، پیام رسان SPFS روسیه و سیستم پرداخت بین بانکی بین‌المللی چینی CIPS به یکدیگر متصل خواهند شد.
از دیگر اقدامات روسیه به منظور کاهش سهم دلار و یورو در مبادلات تجاری بین‌المللی خود، تقاضا از اتحادیه اروپا برای پرداخت بخشی از وجه واردات گاز به واحد روبل بود. برای اینکه اتحادیه اروپا بتواند پرداخت روبلی انجام دهد، باید به روسیه صادرات کرده و در ازای آن روبل دریافت کند؛ سپس با این وجه (که به نام کشورهای عضو این اتحادیه و به روبل در بانک‌های روسیه نگهداری می‌شود) هزینه گاز وارداتی را از طریق بانک‌های تجاری روسیه بپردازد. این اقدام جایگاه روبل را در اتحادیه اروپا تقویت و آن را تبدیل به یک ارز مهم بین‌المللی کرد.
استفاده از ارزهای ملی در تعاملات با گروه بریکس
و اتحادیه اقتصادی اوراسیا
روسیه و اعضای همکار این کشور در گروه بریکس نیز، از برنامه ایجاد یک سیستم پرداخت بین‌المللی ضدتحریم حمایت کرده‌اند. ایجاد سیستم پرداخت جایگزین سوئیفت یکی از برنامه‌های ویژه در دستور کار رئیس‌جمهور روسیه است؛ ولادیمیر پوتین به دنبال بین‌المللی کردن سیستم انتقال پیام‌های مالی روسیه (SPFS) است. اکنون برنامه‌هایی برای ایجاد پیوند میان سیستم‌های پرداخت کشورهای عضو گروه بریکس توسط شورای تجاری این گروه تأیید شده است.
طبق گفته کریل دیمیترف رئیس ‌صندوق سرمایه‌گذاری مستقیم روسیه، افزایش ریسک‌های غیربازاری ناشی از زیرساخت‌های پرداختی بین‌المللی، منطق پشت این طرح برای ادغام میان سیستم‌های پرداخت ملی اعضای گروه است. به گفته وی یک سیستم پرداخت کارآمد برای اعضای بریکس می‌تواند انجام پرداخت‌ها به وسیله ارزهای ملی را ترغیب کند و از شکل‌گیری یک مسیر پرداخت و سرمایه‌گذاری پایدار میان کشورها اطمینان حاصل کند.
در سال 2019 و بر اساس اعلام بانک مرکزی روسیه، سهم SPFS در ارتباطات مالی روسیه در دو سال منتهی به 2019 به میزان 15 درصد از سهم سوئیفت از این ارتباطات رسیده است. در حال حاضر دسترسی بانک‌های اتحادیه اقتصادی اوراسیا نیز به SPFS متصل شده است.
طبق گفته دیمیترف سهم دلار در پرداخت‌های بازرگانی خارجی روسیه از
92 درصد در چند سال گذشته به 50 درصد کاهش یافته است، در حالی که سهم روبل از
3 درصد به 14 درصد رسیده است.
روسیه در حال ایجاد زیرساخت‌های لازم برای استفاده از ارزهای ملی در پرداخت‌های میان کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا است. پیرو این اقدامات، در حال حاضر بیش از 70 درصد پرداخت‌های میان روسیه و اعضای اتحادیه اقتصادی اوراسیا به روبل انجام می‌شود.
روسیه در معاملات نظامی خود با هند نیز از ارزهای ملی استفاده می‌کند. به دلیل تحریم‌های کاتسا که از سال 2018 به اجرا درآمد، هند در پرداخت هزینه‌های خرید تجهیزات نظامی به روسیه دچار مشکل شد. در همین راستا در جلسه مشترک مقامات نظامی هند و روسیه پیشنهاد شد که دو کشور پرداخت‌های خود را به وسیله ارزهای ملی و با روپیه و روبل انجام دهند. به عنوان نمونه قرارداد 5 میلیارد دلاری میان روسیه و هند برای 5 دسته سیستم دفاع هوایی اس-400 با روبل انجام شد.