ضرورت توجه بیش از پیش تیم مذاکره‌کننده ایران به تجربه تلخ برجام-بخش دوم

پایبندی دولت به خطوط قرمز نظام به موازات تقویت توان داخلی

کد خبر: ۲۳۷۲۳۸

تاریخ: ۰۴ اسفند ۱۴۰۰ - ۲۰:۱۰

توافق ضعیف برجام تا سال‌های سال پیش روی ملت ایران خواهد بود تا هیچ وقت هیچ مسئولی در هیچ سطحی به خود اجازه معامله ضعیف با کشورهای دیگر بر سر منافع ایران را ندهد. تجربه برجام که منجر به اتلاف وقت یک دهه از عمر کشور برای گشایشی موهوم شد برای همیشه در تاریخ ایران ثبت شده و مایه عبرت همه نسل‌های آینده خواهد بود.
در ادامه شبهه‌پراکنی‌ها علیه مذاکرات تیم جدید کشورمان که با رویکردی عاقلانه و جدید وارد مذاکرات شده است، گفته می‌شود اگر برجام توافق ضعیفی است چرا دولت سیزدهم به دنبال احیاء آن است؟
به گفته کارشناسان؛ دولت روحانی، ایران را زیر بار یک معاهده بین‌المللی برده است. کشور در برجام متحمل هزینه سنگینی شد. روزی که دولت آمریکا اقدام به خروج از برجام کرد، دولت روحانی تمام اهرم‌های هسته‌ای ایران نظیر آب سنگین اراک را از میان برده بود. لذا واشنگتن با خیالی آسوده در سال ۱۳۹۷ زیر برجام زد، چرا که می‌دانست دولت وقت ایران نه عزم و نه امکان پاسخ فوری اتمی را دارد.
راهبرد کلان دولت سیزدهم
اکنون راهبرد کلان دولت سیزدهم این است که حداقل در ازای عقبگرد هسته‌ای ایران، منافع اقتصادی برجام را نقد کند. اگر مذاکرات به نتیجه مطلوب رسید نعم المطلوب؛ در غیر این صورت معیشت مردم همچون ۶ سال اخیر در گرو این توافق نخواهد بود.
سید مصطفی خوش‌چشم، کارشناس مسائل بین‌الملل در‌باره روند مذاکرات لغو تحریم‌ها به ایرنا می‌گوید: «قرار بود در این دوره از مذاکرات، آمریکایی‌ها پاسخ لازم به پیشنهادات ایران را ارائه کنند تا مشخص شود که آیا اساساً توافق حاصل خواهد شد یا خیر اما آمریکا همچنان در پی بازی‌های نمایشی گذشته در راستای کسب امتیاز حداکثری از مذاکرات است.»
او نمایشی یا واقعی بودن اختلافات در هیئت حاکمه آمریکا در قبال مذاکره با ایران را در تصمیم‌گیری تیم ایرانی موثر ندانسته و می‌افزاید: «حتی اگر اختلاف نظر مقامات آمریکایی جدی هم باشد حاکی از قدرت نداشتن طرف آمریکایی برای نشان دادن انعطاف است و ضرورت اخذ تضامین توسط جمهوری اسلامی را دوچندان می‌کند. این وضعیت باعث شده طرف آمریکایی به صورت یکپارچه در مذاکرات حاضر نشود و با احتیاط بسیار زیاد، همچنان از دادن جواب قطعی به پیشنهادات ایران خودداری کند و به دنبال فرار از مسئولیت‌های مندرج در برجام باشد.»
این کارشناس مسائل بین‌الملل اظهار می‌دارد: «قطعاً، بر اساس متن صریح برجام، آمریکا باید تمام تحریم‌های برجامی و پسابرجامی را بردارد و راستی‌آزمایی و تضامین را بپذیرد. خصوصاً در زمینه تضامین، آمریکا باید تضامین ذاتی و عینی در رابطه با حصول یک توافق پایدار و قابل اتکا را به ایران بدهد. در غیر این صورت، طرف آمریکایی همان راهی را خواهد رفت که در سال‌های گذشته دیدیم و به تعهداتش پایبند نخواهد ماند و از برجام عدول خواهد کرد.»
مقصر طولانی شدن مذاکرات، آمریکاست
خوش‌چشم آمریکا را مقصر کندی پیشرفت مذاکرات دانسته و می‌گوید: «همان‌طور که اخیراً دبیر شورای عالی امنیت ملی در توئیتی اعلام کرد، ایران از خواسته‌های خود در زمینه برداشته شدن تحریم‌ها و اخذ تضامین عقب‌نشینی نخواهد کرد و طرف آمریکایی نمی‌تواند درخواست بیشتری داشته باشد و در ارائه پاسخ به پیشنهادات ایران تسریع کند.» او با بیان اینکه طرف ایرانی با دستور کار مشخص و به صورت تام‌الاختیار در وین است تا جواب طرف آمریکایی به پیشنهادات را دریافت کند، اظهار می‌دارد: «واشنگتن مقصر طولانی شدن مذاکرات و یا هرگونه نتیجه منفی در انتهای کار خواهد بود. اکنون افکار عمومی جهانی منتظر تصمیم واشنگتن درباره پیشنهادات ایران است. به همان ‌اندازه که امکان توافق وجود دارد امکان عدم توافق هم هست و همه چیز وابسته به تصمیم سیاسی آمریکاست. با توجه به ادامه غنی‌‌سازی ۶۰ درصدی در ایران، اقدامات انجام شده در حوزه کاهش تاثیرگذاری تحریم‌ها و قدرت موشکی و منطقه‌ای جمهوری اسلامی، طرف ایرانی اهرم‌های فشار زیادی دارد و زمان به نفع طرف ایرانی است.»
خوش‌چشم ادامه می‌دهد: «آمریکا یا به دلیل اختلافات داخلی، عدم توانمندی خود در اتخاذ تصمیم را نشان می‌دهد و یا به دنبال این است که در این لحظات پایانی کار، با یک نمایش فشار همه‌جانبه، ایران را وادار به عقب‌نشینی کند. طرف ایرانی نمی‌تواند از خط قرمزها عدول کند زیرا یک بار تجربه یک توافق غیرپایدار و غیرقابل اتکا را داشته است و نمی‌خواهد این تجربه تلخ را تکرار کند. تصور بر این بود که این دور از مذاکرات، دور پایانی باشد زیرا مذاکرات فنی به پایان رسیده و نیاز به اخذ تصمیم‌های سیاسی است. می‌توان گفت طرف غربی تاکنون هیچ ابتکار عملی به خرج نداده و در تمام این مدت، این ایران بوده که ابتکار عمل‌های جدید را ارائه کرده و طرف‌های غربی به آن واکنش نشان داده‌اند.»
ضرورت ورود به فاز تهاجمی جنگ ترکیبی
«دشمنان ما، جبهه‌ دشمن - چون دشمن یک جبهه است؛ یک جبهه‌ عظیم است- امروز دست زده به یک تهاجم ترکیبی؛ تهاجم دشمن یک تهاجم ترکیبی است؛ یعنی جنبه‌ اقتصادی در آن هست، جنبه‌ سیاسی در آن هست، جنبه‌ امنیّتی در آن هست، جنبه رسانه‌ای در آن هست، جنبه‌ دیپلماسی در آن هست- از همه جهت یک حمله‌ ترکیبیِ دسته‌جمعی را شروع کرده‌اند- ما هم در مقابل بایستی حرکت‌مان حرکت ترکیبی باشد؛ از همه جهت بایستی تلاش کنیم. البتّه دفاع باید بکنیم امّا همیشه در موضع دفاعی نمی‌توانیم بمانیم؛ این را باید توجّه داشت. اینکه من می‌گویم باید دفاع کنیم، خب دفاع یک کار لازم است امّا همیشه نمی‌شود در موضع دفاعی ماند؛ دشمن تهاجم می‌کند، ما هم باید تهاجم داشته باشیم؛ در زمینه‌های مختلف.»
(رهبر انقلاب – 19 بهمن 1400)
ابوالفضل ظهره‌‌وند کارشناس مسائل سیاسی با اشاره به تأکید رهبر انقلاب بر ورود به فاز تهاجمی در جنگ ترکیبی، به فارس می‌گوید: «ما باید مختصات میدان و موقعیت خودمان را خوب متوجه باشیم و صرفاً در موضع واکنشی نباشیم بلکه در موضع کنش‌گری قرار بگیریم. اگر دشمن روی نقاط قوت و ضعف ما متمرکز شده، ضمن احصای این نقاط باید دلیل تمرکز دشمن را بدانیم تا متوجه شویم چه موقعیتی را به صورت فرضی در ذهن طرف مقابل ایجاد کرده‌ایم که او مترصد به آسیب زدن شده و به همین دلیل باید به فرصت‌ها و موقعیت‌هایمان بیشتر توجه ساختارمند کنیم و دستگاه‌های مرتبط با سیاست خارجی و دستگاه‌های داخلی باید کار هماهنگ داشته باشند و این راهبرد را در یک راستا ببینند و تقسیم کار مناسب با فرماندهی واحد صورت گیرد.»
او تأکید می‌کند: «نباید مسائل را تک متغیره و صرفاً خنثی کردن حمله را ببینیم چون دشمن ترکیبی کار می‌کند و سیاست، فرهنگ، اقتصاد و امنیت را همه با هم می‌بینند و باید همه دستگاه‌ها در فرماندهی واحد در جلسات مختلف تقسیم کار کرده و ضعف را به فرصت تبدیل بکنند و برای مدیریت آن فرصت از جمله در سیاست خارجی هماهنگ شوند.»
این کارشناس مسائل سیاسی با بیان اینکه موضع کنونی تیم مذاکره‌کننده ما بسیار منطقی و معقول و با در نظر گرفتن خطوط قرمز ماست و ما باید خطوط قرمزمان را به‌طور مکرر برای مخاطب و افکار عمومی مشخص کنیم که اینها غیر قابل مذاکره‌اند،‌ تصریح می‌کند: «دشمن در سایه تجریه برجام این مسیر را دنبال می‌کند و تمرکزش بر روی ضعف‌هایی است که به آن رسیده‌اند و فکر می‌کنند با ادامه فشار، ایران را تسلیم خواهند کرد. موضع آقای رئیسی در سخنرانی‌شان در 22 بهمن تکرار شد و آن اینکه ما منتظر رفع تحریم برای حل مشکلات‌مان نیستیم و یک چک برگشتی به نام برجام داریم و در هر موقعیتی این چک را نقد خواهیم کرد و هدف تیم مذاکره‌کننده ما نقد کردن این ظرفیت و چک است.»
ظهره‌وند تصریح می‌کند: «اگر به لغو تحریم‌ها دل بسته‌ایم باید بدانیم که این اتفاق نخواهد افتاد، اما اگر آمریکایی‌ها را مأیوس کنیم تحریم‌ها خاصیت خود را از دست می‌دهد. الان هم عده‌ای در آمریکا مطرح می‌کنند که سیاست فشار حداکثری روی ایران شکست خورده و ایران توانسته آن را به فرصت تبدیل کند.»
توپ مذاکرات در زمین طرف‌های مقابل است
اکنون توپ مذاکرات در زمین طرف‌های مقابل تیم کشورمان قرار دارد و آنها باید تصمیم بگیرند که می‌خواهند با کشورمان به توافق برسند یا خیر.
رئیس ‌هیئت روسیه و نماینده اتحادیه اروپا روز شنبه در ادامه رایزنی‌های فشرده مذاکرات رفع تحریم‌ها، پیرامون مسائل و موضوعات باقی‌مانده برای دستیابی به توافق نهایی در وین دیدار و گفت‌وگو کردند.
میخائیل اولیانوف با انتشار پیامی در توئیتر می‌نویسد: «با انریکه مورا هماهنگ‌کننده اتحادیه اروپا در مذاکرات وین و اعضای تیمش دیدار کردم تا پیشرفت‌های حاصل شده را بررسی کنیم.»
او با اشاره به رایزنی دو طرف درباره موضوعات باقی‌مانده‌ای که باید به منظور نهایی کردن توافق وین حل و فصل شود، تصریح می‌کند: «هنوز زمان مناسبی برای استراحت نیست. گفت‌وگوهای وین در مرحله نهایی است. شانس واقعی وجود دارد که این مذاکرات به نتیجه‌ برسد و این چیزی است که طی این چندین ماه تلاش، مدنظر بوده است.»
علی باقری کنی، معاون وزیر امور خارجه کشورمان و رئیس ‌هیئت مذاکره‌کننده ایرانی در وین نیز در توئیتر پیرامون امکان رسیدن به توافق می‌نویسد: «بعد از هفته‌ها مذاکرات فشرده، بیش از هر زمان به توافق نزدیک شده‌ایم اما تا وقتی درباره همه‌چیز توافق نشده باشد، درباره هیچ چیز توافق نشده است.»
او با بیان اینکه «‌واقع‌بینی، خودداری از زیاده‌خواهی و توجه به تجربه ۴ سال گذشته، لازمه تحقق این هدف است»، ادامه می‌دهد: «زمان تصمیم‌گیری طرف‌های مذاکراتی ما فرا رسیده است.»
نگرانی به حق نمایندگان مجلس
تجربه تلخ فاجعه برجام، همه دلسوزان کشور از جمله نمایندگان مجلس را به هرگونه توافق با طرف‌های غربی حساس کرده و موجب شده با دقت بالا روند مذاکرات را دنبال کنند.
احمد نادری، نماینده مردم تهران پیش از این درباره موضع مجلس نسبت به مذاکرات رفع تحریم‌ها به کیهان گفته بود: «موضع اصلی ما درخصوص این مذاکرات و نگرانی عمده ما این است که آمریکا پیش از این عدم پایبندی خود را به توافق‌ها نشان داده و البته نه تنها آمریکا بلکه شرکای اروپایی آمریکا نیز نشان دادند که در مسیر بدعهدی با آمریکا همراه هستند. مجموع اینها این نگرانی را در نمایندگان مردم ایجاد کرده که به منظور انتفاع مردم کشورمان از این توافق باید جلوی مسیر بدعهدی غرب را ببندیم و این کار را باید با اخذ تضمین‌های لازم صورت داد.»
او می‌افزاید: «آنچه مجلس از تیم مذاکره‌کننده انتظار دارد رفع تحریم‌های ظالمانه علیه کشورمان و همچنین بازگشت پول‌های ماحصل از فروش نفت کشورمان است. ایجاد یک سازوکار عادی که در آن فروش نفت و بازگشت پول آن به کشور به سهولت انجام پذیرد خود یکی از تضمین‌هایی است که باید به ایران داده شود.»
نادری اظهار می‌دارد: «پیش از این قانون راهبردی لغو تحریم‌ها را در مجلس به تصویب رسانده بودیم که در آن با توجه به عدم پایبندی غرب به تعهداتش تکالیفی را برای دولت در موضوع غنی‌‌سازی و سطح آن تعیین کردیم. پس از آنکه تحریم‌ها رفع شد و تضمین‌های لازم اخذ شد و نیز تعهدات طرف غربی مورد راستی‌آزمایی قرار گرفت دولت باید به مجلس گزارش دهد و پس از آنکه این گزارش به مجلس ارائه شد آن وقت مجلس درباره آن تصمیم می‌گیرد. خلاصه کلام آنکه عدم پایبندی غرب به تعهدات‌شان سبب شده که مجلس از دولت و تیم مذاکره بخواهد اخذ تضمین‌ها و راستی‌آزمایی تعهدات را همچنان در اولویت خویش داشته باشند.»