چمران و مقاومت لبنان (نگاه)

کد خبر: ۲۲۰۰۸۳

تاریخ: ۳۱ خرداد ۱۴۰۰ - ۲۲:۴۶

امین‌الاسلام تهرانی
دیروز سالگرد شهادت «مصطفی چمران» بود. پرتو انداختن به زندگی جذاب و پر نشیب و فرازش نه در این مجال می‌گنجد، و نه کار نگارنده این سطور است. اما فرازی از زندگی او کاملاًً متناسب با محتوای این ستون روزنامه است که برای نوشتن از مسائل بین‌المللی ‌ترتیب داده شده است.
او در جایی نوشته است: «من فريادم! که در سينه مجروح «جبل عامل» در خلال قرن‌ها ظلم و ستم محفوظ شده‌ام. من ناله دلخراش يتيمان
دل‌شکسته‌ام که در نيمه‌هاى شب از فرط گرسنگى بيدار مى‌شوند و دست محبتى وجود ندارد که برای نوازش، آنها را لمس کند، از سياهى و تنهايى مى‌ترسند. آغوش گرمى نيست که به آنها پناه دهد. من آه صبحگاهم که از سينه پرسوز بيوه‌زنان سرچشمه مى‎گيرم و همراه نسيم سحرى به جست‌وجوى قلب‌ها و وجدان‌هاى بيدار به هر سو مى‌روم و آن‌قدر خسته مى‌شوم که از پاى مى‌افتم. نا اميد و مأيوس به قطره‌ اشکى مبدل مى‌شوم و به‌صورت شبنمى در دامن برگى سقوط مى‌کنم. من ‌اشک يتيمانم که دل‌شکسته در جست‌وجوى پدر و مادر به هر سو مى‌دوند، ولی هرچه بيشتر مى‌دوند کمتر مى‌يابند. واى به وقتى که يتيمى بگريد که آسمان به لرزه درمى‌آيد.»
آری جبل عامل لبنان، یکی از نخستین مناطق در خارج از مرکز دولت اسلامی که در صدر تاریخ اسلام شیعه شد، اما در زمانی که «سید موسی صدر» و در پی‌اش دکتر مصطفی چمران به این منطقه رفتند، اوضاع نابسامانی داشت و با تلاش‌های این دو سامان گرفت. پس از قیام ۱۵ خرداد دکتر چمران به مصر رفت، آنجا یک دوره سخت جنگ چریکی را برای مدت دو سال پشت‌سر گذاشت و در این دوره به‌عنوان بهترین فرد آموزش دیده انتخاب شد.
شهید چمران پس از آن به منظور تأسیس پایگاه آموزش جنگ چریکی به لبنان رفت و با کمک امام موسی صدر جنبش محرومین و شاخه نظامی آن یعنی جنبش امل را بر اساس مبانی و آموزه‌های اسلامی تأسیس کرد. چمران اوایل سال ۱۳۴۵ به لبنان رفت و پس از مدتی کوتاه به آمریکا بازگشت و مقدمات هجرت بزرگ خود به لبنان را فراهم آورد. در سال ۱۳۴۹ بنا به دعوت امام موسی صدر، رهبر شیعیان لبنان، برای بار دوم وارد لبنان شد و پس از استقرار در شهر صور مدیریت مدرسه فنی جبل عامل را که در هشت کیلومتری این شهر قرار داشت برعهده گرفت. با حضور دکتر چمران در لبنان و در کنار سید موسی صدر فعالیت شیعیان لبنان ابعاد تازه‌ای یافت و مدرسه فنی جبل‌ عامل به‌صورت محلی برای آموزش سیاسی، ایدئولوژیک و نظامی شیعیان درآمد و به‌دلیل نزدیکی شهر صور با اردوگاههای فلسطینی روابط با آنان گسترش یافت و دکتر چمران به موازات تعمیق این روابط به‌عنوان یکی از حامیان اصلی مقاومت فلسطین علیه اسرائیل تمام تلاش خود را برای همکاری سازمان آزادی‌بخش فلسطین به ‌کار گرفت. شهید چمران به همراه امام موسی صدر در تشکیل سازمان حرکت المحرومین و سازمان امل (افواج المقاومه اللبنانیه) نقشی محوری ایفا کرد. با شروع جنگ داخلی لبنان در سال ۱۳۵۴ این دو سازمان نقش مهمی ‌در پاسداری از حقوق شیعیان لبنان برعهده داشتند.
دکتر چمران در جنگهای داخلی لبنان شخصاً در دفاع از منطقه شیاح شرکت داشت و در دامور، شهرکی در جنوب بیروت و سایر شهرهای جنوب لبنان عملیات را هدایت می‌کرد.
ناپدید شدن امام موسی صدر در شهریور ۱۳۵۷، ضربه مهلکی برای دکتر چمران بود. نفوذ او تا جایی است که فرزند علامه سید جعفر مرتضی عاملی درباره‌اش می‌گوید، باید بگویم که دکتر چمران در لبنان جزئی از وجود، حیثیت و هویت لبنانی‌ها به شمار می‌رود و مردم لبنان او را نه ایرانی که لبنانی می‌دانند، شهید چمران لبنانی است، بیشتر از لبنانی‌ها؛ در واقع آنها یک محبت و صمیمیت ویژه‌ای را نسبت به دکتر چمران دارند که گمان نمی‌رود مشابه و نمونه این محبت و صمیمیت در هیچ‌جای دنیا بین دو طرفی ایجاد شده باشد. باید دانست که مبارزات چمران در کنار فعالیت‌های امام موسی پایه اصلی مقاومت اسلامی در لبنان و سوریه شد. جالب است بدانیم که «سید حسن نصرالله» در سن ۱۸ سالگی از شهید چمران حکم گرفت تا مسئول نظامی در روستای زادگاه خود شود. او همچون بسیاری دیگر از جوانان لبنانی که بعدها هسته اولیه تشکیل حزب‌الله لبنان شدند، از همین‌‎جا از کنار چمران آغاز کرد و حالا امنیت رژیم آپارتاید صهیونیستی را به هم ریخته است و تهدید اصلی این رژیم محسوب می‌شود.