حضور چشمگير دانشگاه‎های ايرانی در ميان برترين‎های آسـيا و جـهان

کد خبر: ۲۱۸۸۴۶

تاریخ: ۱۸ خرداد ۱۴۰۰ - ۲۰:۲۲

مؤسسه استنادی علوم (ISC) نتایج رتبه‌بندی دانشگاه‌های برتر دنیا در سال ۲۰۲۱ میلادی را بر مبنای نظام رتبه بندی لایدن منتشر کرد.
به نقل از مؤسسه استنادی علوم (ISC) و پایش علم و فناوری، دکتر محمدجواد دهقانی رئیس‌این مؤسسه گفت: نظام رتبه‌بندی لایدن، نتایج رتبه‌بندی دانشگاه‌های برتر دنیا در سال ۲۰۲۱ میلادی خود را منتشر کرد.
دهقانی گفت: در رتبه‌بندی سال جاری این نظام، تعداد ۳۶ دانشگاه از ایران در جمع ۱۲۲۵ دانشگاه برتر جهان قرار گرفتند. در این نظام رتبه بندی، در سال ۲۰۲۱ ایران با این تعداد حضور دانشگاه در بین کشورهای اسلامی رتبه نخست، ترکیه با ۳۲ دانشگاه رتبه دوم و مصر با ۸ دانشگاه رتبه سوم را دارد.
وی افزود: لایدن یکی از نظام‌های معتبر ارزیابی دانشگاهی است که هر ساله دانشگاه‌های برتر دنیا را بر اساس شاخص‌های معتبر علم سنجی مورد ارزیابی و رتبه بندی قرار می‌دهد. در سال ۲۰۲۱، دانشگاه‌های دنیا در ۲۰ شاخص در قالب ۴ معیار کلی مرجعیت علمی، دیپلماسی علمی، دسترسی آزاد به انتشارات و تنوع جنسیتی در لایدن مورد رتبه بندی قرار گرفتند. این ارزیابی‌ها از تولیدات علمی دانشگاه‌ها در سال‌های ۲۰۱۶ الی ۲۰۱۹ از پایگاه اطلاعاتی Web of Science استفاده کرده است.
دهقانی افزود: معیار مرجعیت علمی (تأثیر علمی) از شاخص‌هایی چون مقالات یک درصد برتر، مقالات ۵ درصد برتر، مقالات ۱۰ درصد برتر و مقالات ۵۰ درصد برتر بهره گرفته است. در معیار دیپلماسی علمی از شاخص‌هایی چون همکاری علمی، همکاری بین‌المللی، همکاری صنعتی، همکاری علمی با فاصله جغرافیایی کمتر از ۱۰۰ کیلومتر و همکاری علمی با فاصله جغرافیایی بیشتر از ۵۰۰۰ کیلومتر استفاده کرده است.
معیار دسترسی آزاد به انتشارات نیز از شاخص‌های انتشارات دسترسی آزاد، تعداد انتشارات دسترسی آزاد طلایی، انتشارات دسترسی آزاد هیبرید، انتشارات دسترسی آزاد برنز، انتشارت دسترسی آزاد سبز تشکیل می‌شود.
معیار تنوع جنسیتی نیز شامل شاخص‌های همکاری با نویسندگانی که جنسیت آنها مشخص نیست، نویسندگان مرد (به نسبت کل نویسندگان)، نویسندگان زن (به نسبت کل نویسندگان)، نویسندگان مرد (به نسبت تمام نویسندگان مرد و زن)، نویسندگان زن (به نسبت تمام نویسندگان مرد و زن) است.
وی ادامه داد: نظام رتبه بندی لایدن بر خلاف سایر نظام‌های رتبه بندی موجود در سطح دنیا، برای دانشگاه‌های حاضر در نظام خود رتبه‌ای واحد محاسبه نمی‌کند بلکه دانشگاه‌ها در کلیه معیارها و شاخص‌های موجود در نظام لایدن مورد رتبه بندی قرار می‌گیرند. از این رو، یکی از ویژگی‌های رتبه بندی لایدن این است که لایدن به دانشگاه‌های حاضر در رتبه بندی خود، رتبه کل که برگرفته از تأثیر کلیه شاخص‌ها و وزن‌های مرتبط با آنها است، اختصاص نمی‌دهد بلکه، لایدن برای کلیه دانشگاه‌ها در این شاخص‌ها نمرات و رتبه‌ها را جداگانه محاسبه و منتشر می‌کند.
رئیس‌مؤسسه استنادی علوم (ISC) و پایش علم و فناوری گفت: تعداد دانشگاه‌های حاضر از ایران در رتبه بندی لایدن تا سال ۲۰۲۰ هر ساله افزایش پیدا کرده است، اما در سال ۲۰۲۱ بدون تغییر نسبت به سال پیش ۳۶ باقی مانده است.
دهقانی گفت: در سال ۲۰۲۱، دانشگاه‌های تهران، علوم پزشکی تهران، صنعتی امیرکبیر، تربیت مدرس، صنعتی شریف، علم و صنعت ایران، اصفهان، فردوسی مشهد، شیراز، علوم پزشکی شهید بهشتی، تبریز، شهید بهشتی، علوم پزشکی تبریز، آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، علوم پزشکی مشهد، صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، علوم پزشکی شیراز، گیلان، کاشان، اصفهان، علوم پزشکی ایران، سمنان، علوم پزشکی اصفهان، شهید باهنر کرمان، ارومیه، رازی، پیام نور، بوعلی سینا، صنعتی نوشیروانی بابل، شاهرود، صنعتی مالک‌اشتر، شهید چمران اهواز، صنعتی سهند، زنجان، مازندران و دانشگاه یزد در رتبه بندی لایدن حضور دارند. در مجموع در رتبه بندی ۲۰۲۱ لایدن، اغلب دانشگاه‌های کشور ارتقای جایگاه نسبت به سال ۲۰۲۰ داشته‌اند.
وی ادامه داد: در معیار مرجعیت علمی، دانشگاه تهران که دانشگاه رتبه اول کشور است، از رتبه ۱۴۰ در سال ۲۰۲۰ به رتبه ۱۳۴ در سال ۲۰۲۱ رسیده است. سایر دانشگاه‌ها از جمله علوم پزشکی تهران، تربیت مدرس، علم و صنعت، فردوسی مشهد، شیراز، علوم پزشکی شهید بهشتی، تبریز، دانشگاه شهید بهشتی، علوم پزشکی تبریز، علوم پزشکی مشهد، علوم پزشکی شیراز، گیلان، کاشان، اصفهان، علوم پزشکی ایران، سمنان و... ارتقا جایگاه نسبت به سال ۲۰۲۰ داشته‌اند.
دهقانی اظهار داشت: در معیار دیپلماسی علمی به صورت کلی در رتبه دانشگاه‌های کشور ارتقا چشمگیری دیده نمی‌شود با این حال بهترین رتبه کشور در این معیار از ۲۰۱ به ۱۹۸ رسیده است.
رئیس‌مؤسسه استنادی علوم (ISC) و پایش علم و فناوری گفت: در معیار دسترسی آزاد بهترین رتبه کشور توسط دانشگاه تهران از ۲۰۱ در سال ۲۰۲۰ به ۱۹۸ در سال ۲۰۲۱ ارتقا پیدا کرده است.
دهقانی افزود: در معیار تنوع جنسیتی در سال ۲۰۲۱ دانشگاه‌های تهران، تربیت مدرس، علوم پزشکی تهران، علوم پزشکی مشهد، علوم پزشکی شهید بهشتی، علوم پزشکی ایران، علوم پزشکی شیراز، دانشگاه تبریز و دانشگاه گیلان نسبت به سال ۲۰۲۰ ارتقا جایگاه داشته‌اند.
وی گفت: ایران با حضور ۳۶ دانشگاه در این نظام رتبه بندی، همچون سال‌های گذشته در بین کشورهای اسلامی رتبه نخست را به لحاظ تعداد دانشگاه برتر را در اختیار خود دارد. پس از ایران، ترکیه و مصر به ترتیب با ۳۲ و ۸ دانشگاه رتبه‌های دوم و سوم را دارند.
افزون بر اين، پایگاه رتبه بندی تایمز نيز فهرست دانشگاه‌های برتر قاره آسیا را در سال ۲۰۲۱ میلادی منتشر کرد که در این رتبه بندی ۷ دانشگاه از جمهوری اسلامی ایران در میان ۱۰۰ دانشگاه برتر آسیا
قرار گرفتند.
پایگاه رتبه بندی تایمز یکی از معتبرترین نظام‌های رتبه بندی در سطح بین‌المللی است که در ۲۰۱۳ میلادی برای اولین بار رتبه بندی دانشگاه‌های آسیایی را در کنار رتبه بندی‌های بین‌المللی خود انجام داد.
در گزارش اخیر رتبه بندی دانشگاه‌های آسیایی سال ۲۰۲۱ از جمهوری اسلامی ایران تعداد ۴۷ دانشگاه حضور داشته‌اند که ۷ دانشگاه کشور در میان ۱۰۰ دانشگاه برتر آسیا قرار گرفته‌اند. در سال ۲۰۲۰ تعداد ۵ دانشگاه ایرانی در جمع ۱۰۰ دانشگاه برتر قرار داشتند و ۴۰ دانشگاه در این رتبه بندی حضور داشتند.
روش شناسی این رتبه بندی همانند روش شناسی رتبه بندی جهانی دانشگاه‌ها است که از ۱۳ شاخص در قالب ۵ معیار آموزش (۲۵)، پژوهش (۳۰)، استنادات (۳۰)، درآمد صنعتی (۷.۵) و وجهه بین‌المللی (۷.۵) بهره جسته است. با این حال در رتبه بندی دانشگاه‌های آسیایی، پس از محاسبه امتیازات بر اساس شاخص‌ها نتایج کسب شده را بر اساس دانشگاه‌های موجود در این رتبه بندی باز تنظیم می‌کند.
رتبه بندی آسیایی تایمز در سال ۲۰۲۰، تعداد ۵۵۱ دانشگاه را از ۳۰ کشور در بردارد. گفتني است تعداد دانشگاه‌های ایران از ۲۹ دانشگاه در رتبه بندی آسیایی ۲۰۱۹ تایمز به ۴۰ دانشگاه در سال ۲۰۲۰ و ۴۷ دانشگاه در سال ۲۰۲۱ رسیده است.
همچنین در این رتبه بندی دانشگاه Tsinghua University و دانشگاه Peking University از کشور چین رتبه‌های اول و دوم را در بین دانشگاه‌های آسیایی به خود اختصاص داده‌اند. دانشگاه‌های National University of Singapore و University of Hong Kong به ترتیب رتبه‌های سوم و چهارم را دارند.