فرار دولت از پاسخگویی با اسم رمز «جنگ اقتصادی»

کد خبر: ۲۱۳۳۲۴

تاریخ: ۲۵ اسفند ۱۳۹۹ - ۲۱:۵۴

دفتر پژوهش‌های مؤسسه کیهان
اتاق فکر دولت با عملیات روانی حول محور «جنگ اقتصادی» سعی دارد تا مشکلات اقتصادی و معیشتی را تماما متوجه خارج از کشور کند و از هیئت دولت سلب مسئولیت نماید. در صورتی که مقام معظم رهبری بارها تاکید فرمودند که در زمینه اقتصاد نگاه صحیح و اصولی این است که مطلقاً به بیرون کشور نگاه نکنیم و علاج را در درون خود باید جست‌وجو کرد.
«تکرار» یکی از متداول‌ترین شیوه‌های عملیات روانی است. روش تکرار که معمولا پس از تاکتیک «انگاره‌سازی» استفاده می‌شود، یک موضوع غیرواقعی را به پیش‌فرض ذهنی مخاطب تبدیل می‌کند. اساتید و صاحب‌نظران ارتباطات معتقدند طراح عملیات روانی با استفاده از روش انگاره‌سازی، تصویر غیرواقعی از یک واقعیت را به‌جای همان واقعیت با استفاده از تاکتیک «تکرار» و «القا» در ذهن مخاطب جا می‌اندازد.
استفاده از تاکتیک‌های مذکور بارها و بارها توسط سیاستمداران و اتاق‌های فکر آنها در فضای اجتماعی اتفاق افتاده است. یکی از موارد برجسته استفاده از این تکنیک به سال 88 برمی‌گردد. زمانی که اتاق فکر بازنده انتخابات دو کلمه «دروغ» و «تقلب» را در سطح جامعه گستراندند و با القای دروغگویی رئیس‌جمهور و تقلب در انتخابات سعی در مخدوش‌کردن ذهنیت عمومی جامعه ایرانی‌ و تضعیف اعتماد ملی داشتند.
در کنار تکرار و القای عناصر داخلی بر دو لفظ «دروغ» و «تقلب» هزاران سایت اینترنتی همزمان با ده‌ها شبکه تلویزیونی غربی و معاند سعی در تکمیل این پازل داشتند.
اما روش «تکرار» نیز از قواعد خاصی پیروی می‌کند و اگر انگاره‌ها به درستی در زمان مناسب القا و تکرار نشوند، موجب محو شدن اثر یا ملال‌آوری آن در سطح اجتماعی می‌شوند لذا فاصله‌های تکرار انگاره نه باید آنچنان زیاد باشد که از بین رود و نه باید آن‌قدر کوتاه و زیاد پرداخته شود که به قول معروف دل را بزند. نمونه آن می‌تواند یک تبلیغ تلویزیونی باشد که گاهی آن‌قدر تکرار می‌‎گردد تا در میان مردم به شوخی تبدیل می‌شود‎ و اثر تبلیغی خود را از دست می‌دهد.
در نهایت بنا به گفته «لئونارد دوب» اندیشمند حوزه ارتباطات: «تکرار مثل ضربه‌های پیاپی چکش است که سرانجام میخ را به داخل می‌راند. بنابراین فرستنده پیام امیدوار است که این شکل از ضربه زدن مداوم، باعث دریافت نکات پیام شود.»
در شرایطی که بیش از هر زمان مردم در تنگنای اقتصادی قرار دارند و مشکلات معیشتی فشار زیادی را بر آنها وارد می‌کند، ظاهرا استفاده از روش «تکرار» جهت تنویر افکار عمومی از سوی اتاق فکر ریاست‌جمهوری در دستور کار آقای روحانی و اعضای هیئت دولت قرار گرفته است.
بارها در مصاحبه‌های مردمی شنیده‌ایم که قیمت گوشت و مرغ، لبنیات و مواد غذایی هیچ ربطی به تحریم ندارد و این موضوع حتی از مسئولان نیز بارها شنیده شده است. اما شخص رئیس‌جمهور و اعضای هیئت دولت در اقدامی ظاهرا هماهنگ‌شده در اغلب سخنرانی‌های خود با اتکا به لفظ «جنگ اقتصادی» سعی دارند وضعیت موجود را به گردن دشمن بیندازند.
در 6 ماه اخیر رئیس‌جمهوری در بیش از 20 سخنرانی خود دم از جنگ اقتصادی زده است و قصد القای نقش برجسته دشمن در ناکارآمدی نظام اقتصادی جمهوری اسلامی ایران را داشته است.
در جدول زیر فقط بخشی از جملات رئیس‌جمهور مبنی بر «جنگ اقتصادی» در سخنرانی‌های 6 ماهه گذشته خواهد آمد. بدیهی است که وی در هر سخنرانی بارها و بارها به این موضوع ‌اشاره کرده است.
بنا بر بررسی‌های فوق، بیشترین فراوانی استفاده از کلمه «جنگ اقتصادی» توسط رئیس‌جمهور در سه ماه بهمن، اسفند و مهر هر کدام به ترتیب 7، 5 و 4 سخنرانی بوده است. وی به صورت میانگین در هر سخنرانی 5 مرتبه کلمه «جنگ اقتصادی» را استفاده کرده که در مجموع 6 ماه 105 مرتبه تنها در 21 سخنرانی این لفظ را به کار برده است.
همچنین رئیس‌دفتر، وزرا و اعضای هیئت دولت نیز بارها و بارها به این کلمه ‌اشاره کرده‌اند و سعی دارند تا نقش دشمن را در مقابل عملکرد ضعیف مسئولان برجسته کنند.
علاج در داخل است
اما اگر در مدت مشابه گفتمان مقام معظم رهبری را بررسی کنیم مشخص می‌شود که ایشان هیچ بار از کلمه «جنگ اقتصادی» استفاده نکردند و علاج اغلب مشکلات اقتصادی کشور را معطوف به داخل می‌دانند.
مقام معظم رهبری در 19 دی‌ماه سال جاری، از تحریم‌های دشمن به عنوان یک حرکت خباثت‌آمیز و خائنانه یاد کردند و علاج مقابله با تحریم را توجه به اقتصاد مقاومتی دانستند: «ما [هم] باید اقتصادمان را جوری تنظیم و برنامه‌ریزی کنیم که با وجود تحریم هم بتوانیم کشور را به‌خوبی اداره کنیم؛ این را من بارها تکرار کرده‌ام، الان هم باز می‌گویم. ما فرض کنیم تحریم برداشته نخواهد شد -البتّه تحریم به‌تدریج دارد بی‌اثر هم می‌شود؛ یعنی دارد به صورت یک چیز لغوی درمی‌آید امّا حالا گیرم که تحریم باقی بماند- ما باید اقتصاد کشور را جوری برنامه‌ریزی کنیم که با رفتن و آمدن تحریم و با بازیگری‌های دشمن، در امر اقتصاد کشور دچار مشکل نشویم. این هم ممکن است؛ این را من نمی‌گویم، صاحب‌نظران اقتصادی می‌گویند، دلسوزان می‌گویند؛ می‌گویند این کار ممکن است، ظرفیّت‌های داخلی خیلی فراوان است و ما این را به صورت یک سیاست ابلاغ کردیم که همان سیاست «اقتصاد مقاومتی» است که این باید به‌شدّت و با جدّیّت دنبال بشود.»
ایشان همچنین در 4 آذرماه مجدد به این موضوع ‌اشاره می‌کنند که برای برون‌رفت از شرایط فعلی اقتصادی به همت، شجاعت، اهتمام جدی و پیگیری نیاز داریم: «مشکل اقتصاد کشور نداشتن راهکار یا ندانستن راهکار نیست؛ راهکارها را کارشناسان می‌دانند. من می‌بینم از دولتی‌ها، از کسانی که در بخش‌های دولتی هیچ مسئولیّتی ندارند امّا اقتصاددانند، از دانشگاهی‌ها، همه‌ چیزهای مشترکی را بیان می‌کنند. هم آنکه در دولت است، هم آنکه در مجلس است یا آنکه در دانشگاه است، وقتی می‌خواهند راهکار ارائه بدهند، راهکارهای مشترکی را، چیزهای مشترکی را [بیان می‌کنند]. بنابراین راهکارها معلوم است. ما چه کم داریم؟ آنچه ما نیاز داریم، یک همّت و شجاعت و اهتمام جدّی و پیگیری است؛ این را ما لازم داریم.»
یا در 21 مهرماه در مراسم مشترک دانش‌آموختگی دانشجویان دانشگاه‌های افسری نیروهای مسلح راه علاج را 3 موضوع عنوان کردند: «علاج در زمینه‌ مسائل اقتصاد را ما در این دو سه ساله مرتّباً‌ تکرار کرده‌ایم؛ علاج این است که تکیه کنیم و متمرکز بشویم بر مسئله‌ تولید و جلوگیری از سقوط پی‌درپی ارزش پول ملّی، و بستن رخنه‌ها.»
نگاه به بیرون، مطلقا ممنوع!
با بررسی‌های بیشتر در بیانات رهبر عظیم‌الشان انقلاب هیچ‌گاه «تحریم» و «جنگ اقتصادی» را آنچنان پررنگ نمی‌بینیم که بخواهد در عمل اقتصاد ایران را فلج کند. ایشان همواره نگاه به تولید داخل و توانمندسازی اقتصاد را تاکید می‌فرمایند و حتی در بیانات روز میلاد پیامبر اسلام(ص) و امام جعفر صادق(ع) در تاریخ 13 آبان نیز مستقیم به مسئولان تذکر دادند که باید در حوزه اقتصادی تحرکشان را بیشتر کنند: «به نظر من در سه زمینه مسئولین بایستی یک مقداری تحرّک بهتری داشته باشند: یکی در زمینه اقتصاد است، یکی در زمینه‌ امنیّت است، یکی در زمینه‌ فرهنگ است؛ ما مسئولین در این سه زمینه باید تلاش‌های‌مان را افزایش بدهیم. در زمینه‌ اقتصاد نگاه صحیح و اصولی این است که مطلقاً به بیرون کشور نگاه نکنیم؛ نه اینکه رابطه‌مان را قطع کنیم؛ بنده هر دفعه که می‌گویم علاج را در داخل بجوییم، یک عدّه‌ای برمی‌دارند اینجا و آنجا، در فضای مجازی [می‌گویند:[ «معتقدند که ما با خارج ارتباط را قطع کنیم»؛ نه، این نیست؛ ارتباطات باید برقرار باشد؛ مهم این است که ما علاج را از دیگران نخواهیم، علاج را از بیرون خودمان نخواهیم؛ علاج در درون خود ما است، در داخل کشور است که یک قلم عمده‌‌اش هم افزایش تولید است که بارها روی آن من تکیه کرده‌ام. باید یک تلاش برنامه‌ریزی‌شده و سازمان‌یافته در زمینه‌ اقتصاد انجام بگیرد.»
ایشان دقیقا‌ اشاره می‌کنند که بسیاری از مشکلات و معضلات اقتصادی به تحریم مرتبط نیست: «خیلی از مشکلات کنونیِ ما ربطی هم به تحریم و مانند این چیزها ندارد؛ مربوط به خود ما است، مربوط به ناهماهنگی‌ها است. این گرانی‌های اخیر واقعاً توجیه ندارد؛ بسیاری از این گرانی‌های اخیر واقعاً توجیه ندارد؛ باید علاج بشود و قابل علاج است؛ بایستی مسئولین با هماهنگی علاج کنند. شما نگاه که می‌کنید، گرانی از گوشت قرمز و گوشت مرغ و گوجه فرنگی بگیرید تا پوشک بچّه [وجود دارد]؛ خب گرانی‌های اینها، گرانی‌های بی‌دلیلی است، هیچ استدلالی پشت این گرانی‌ها وجود ندارد و جنس هم هست؛ هم وزارت صمت، هم مسئولین تعزیرات، هم بسیج، هم بعضی از دستگاه‌های دیگری که مرتبط با قضیّه هستند، [مثل] گمرک و دیگران، با همدیگر همکاری کنند و این مشکل را از جلوی پای مردم بردارند؛ همه اینها قابل کنترل است. بنابراین با مدیریّت هماهنگ دستگاه‌ها این مشکلات قابل برطرف شدن است.»
با مرور بیانات مقام معظم رهبری مشخص می‌شود که عملیات روانی حول محور «جنگ اقتصادی» و شانه از زیر بار مسئولیت خالی کردن و عدم پاسخگویی مسئولان هیچ‌گونه توجیهی ندارد و تنها با هدف فرافکنی انجام شده است.
سایه جنگ برگشت
هم‌اکنون که در آستانه انتخابات ریاست‌ جمهوری هستیم این شائبه پیش می‌آید که این عملیات روانی می‌تواند در جهت پروژه تطهیر چهره دولت روحانی و هموارسازی مسیر کاندیدای همسو با او باشد.
اما در پایان لازم است صحبت‌های رئیس‌جمهور در 10 فروردین 1396 در جلسه مناطق آزاد تجاری و صنعتی در رشت را یادآوری کرد که گفته بود: «برجام سایه جنگ و تهدید و تحریم ظالمانه را از کشور برداشت و فضای کار و تعامل با جهان را ‌مساعدتر کرد.» اما هم‌اکنون به اذعان وی در شرایط «جنگ اقتصادی» به سر می‌بریم و تمام مشکلات اقتصادی و معیشتی کشور هم تقصیر آمریکا و غرب است.