تصویب FATF تحمیل هزینه سنگین به کشور

کد خبر: ۲۱۲۱۷۶

تاریخ: ۱۱ اسفند ۱۳۹۹ - ۱۸:۴۰

عده‌ای تلاش می‌کنند تصویب لوایح FATF را به عنوان یک الزام جهت بهره‌مندی از مزایای اقتصادی برجام جا بیندازند، حال آنکه مطرح کردن FATF و گره زدن آن به برجام، یک امتیاز سیاسی قابل توجه به آمریکاست و تصویب این لوایح، هیچ توجیهی نداشته و هزینه سنگینی بر کشور تحمیل می‌کند.
به گزارش فارس، با قدرت گرفتن دموکرات‌ها در آمریکا و روی کار آمدن دولت بایدن، بار دیگر بحث پیرامون بازگشت آمریکا به برجام داغ شده است. برخی از حامیان این توافق بین‌المللی اعتقاد دارند که FATF مانع از تحقق اهداف اقتصادی برجام است و لذا برطرف کردن و پیوستن به این معاهده را از الزامات بهرمندی از فواید برجام می‌دانند. به عنوان مثال، اخیرا هادی حق شناس کارشناس اقتصادی در گفت‌وگو با خبرآنلاین و در پاسخ به این سؤال که اگر بازگشت آمریکا به برجام و لغو تحریم‌ها اتفاق بیافتد اما ایران به اف‌ای‌تی‌اف نپیوندد چه اتفاقی می‌افتد؛ گفت: «نظر صریح تیم اقتصادی دولت یعنی سازمان برنامه و بودجه، وزارت اقتصاد و بانک مرکزی این است که نپیوستن به اف‌ای‌تی‌اف یعنی اخلال دیگری در نظام تجاری ایران؛ به عبارت دیگر اگر اکنون با دو اخلال در بخش بازرگانی مواجه هستیم، در شرایط فعلی و در اثر کرونا فعالیت اقتصادی قبلی وجود ندارد و حجم تجارت کشورها در اثر این بیماری کاهش یافته و ایران تحت‌تاثیر این مسئله و همچنین مواجهه با اخلال تحریم ‌ها با اخلال سومی تحت عنوان اف‌ای‌تی‌اف نیز مواجه است».
در سال‌های اخیر هم بارها عباس آخوندی وزیر سابق راه و شهرسازی به این موضوع‌اشاره کرده است. آخوندی در قالب یادداشتی در روزنامه دنیای اقتصاد در تاریخ 30 دی ماه 97 درباره این موضوع نوشت: «از نظر من برجام یک موافقت‌نامه امنیتی بود و اساسا موافقت‌نامه اقتصادی نبود. اهمیت برجام نیز در همین ماهیت امنیتی آن نهفته ‌است که هنوز هم از آثار وجودی آن سود می‌بریم. آنچه می‌توانست از برجام یک فرصت اقتصادی برای ایران ایجاد کند الحاق به FATF بود نه خود برجام. FATF مجموعه‌ای از قوانین و موافقت‌نامه‌های مالی است که امکان مبادله مالی و فرصت دستیابی ایران به بازارهای بین‌المللی را فراهم می‌کند».
اخیرا آخوندی در مصاحبه با روزنامه شرق مجددا به این موضوع پرداخت و گفت: «روحانی می‌دانست که برجام بدون «FATF» بی‌مفهوم است. دست‌کم به این موضوع در سال 1396 پی برده ‌بود. مگر برجام جز یک موافقت‌نامه امنیتی چه بود؟ این قرارداد ایران را از فصل هفت منشور شورای امنیت سازمان ملل خارج می‌کرد. برجام زمانی می‌توانست مؤثر باشد که موانع تجارت بین‌‌المللی مرتفع شود. مسئله بعدی مبادله تجاری بود. روحانی نه‌تنها می‌بایست مسائل «FATF» را حل‌وفصل می‌کرد، بلکه باید درخواست عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی «WTO» را پی می‌گرفت».
بازگشت بی‌اهمیت
براساس این گزارش، برجام در روابط بین‌الملل، یک توافق سیاسی چندجانبه محسوب می‌شود و زمانی که اعضا به تعهدات خود عمل نکنند، این توافق اعتبار خود را از دست می‌دهد. تجربه بدعهدی دولت آمریکا در رابطه با برجام از دولت اوباما با تصویب تحریم‌های جدید نظیر کاتسا شروع شد و با روی کار آمدن دولت بعدی به خروج کامل ترامپ از این توافقنامه بین‌المللی انجامید. سپس در غیاب آمریکا انتظار می‌رفت سه کشور اروپایی خسارت‌های وارده از طریق این خروج را جبران و بستر لازم برای بهره‌مندی ایران از این توافقنامه را فراهم نمایند. اما سه کشور اروپایی حاضر در برجام با وعده و وعیده‌های نسیه به استقبال کشورمان آمدند و از طرفی با تاسیس کانال پشتیبانی تجاری بی‌خاصیت اینستکس و از طرف دیگر با تهدید‌های قلدر مآبانه سعی داشتند که ایران یک طرفه بار این توافقنامه را به دوش بکشد.
هرچند بازگشت کامل آمریکا به این توافقنامه بعید به نظر می‌رسد اما با توجه به سابقه سیاه این کشور در توافقات سیاسی و بدعهدی‌های فراوان، به هیچ وجه نمی‌تواند کافی باشد. استراتژی جمهوری اسلامی در برابر سیاست‌های آمریکا تعهد در برابر تعهد خواهد بود و نه بازگشت در برابر تعهد. لذا تا جبران خسارت وارده ناشی از خروج آمریکا از برجام و نیز برداشته شدن تمامی تحریم‌ها سایر اقدامات این کشور دارای اهمیت خاصی نیست.
با این وجود، جریان حامی FATF، اصرار دارد که تصویب لوایح FATF بازگشت بایدن به برجام را تسهیل می‌کند و برای بهره‌مندی ایران از توافق، یک الزام است. در صورتی که سابقه تعامل ایران با این نهاد بین الدولی در چهار سال گذشته نشان داده است که رفتار FATF سیاسی بوده و این نهاد در چارچوب راهبرد تحریمی آمریکا عمل می‌کند. بنابراین گره زدن FATF به برجام، یک امتیاز سیاسی قابل توجهی است که غربگرایان می‌خواهند به آمریکا بدهند بخصوص اینکه بدانیم احتمالا خبری از رفع کامل تحریم‌ها نخواهد بود بلکه در بهترین حالت، شاهد رفع گزینشی تحریم‌ها بخصوص رفع تحریم‌های نمادین مثل برداشته شدن تحریم محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه کشورمان خواهیم بود.
اجرای توصیه‌های FATF
به چه قیمتی و با چه هدفی؟
این نکته حائز اهمیت است که سایر کشورهای دنیا تا چه اندازه استانداردهای این نهاد بین‌الدولی را اجرا می‌کنند؟ دیوید لوئیس مدیر اجرایی FATF در تاریخ 22 نوامبر 2019 درباره همکاری کشورها با این نهاد گفت: «نتایج مثبتی وجود دارد اما بیشتر کشورها به طور «موثر» عمل نمی‌کنند و بسیاری هنوز همکاری فنی خوبی ندارند. به عنوان مثال 75 درصد کشورها باید در حوزه نظارت بر روی موسسات مالی و دیگر کسب‌‌وکارهای دارای مقررات، تغییرات اساسی یا اصلاحات گسترده ایجاد کنند و 100 درصد کشورها باید در اجرای اقدامات بازدارنده توسط موسسات مالی یا دیگر کسب‌وکارهای دارای مقررات خود، تغییرات اساسی یا اصلاحات گسترده ایجاد کنند».
همان‌طور که‌اشاره شد سایر کشورها نیز استانداردهای مورد نظر این نهاد بین الدولی را به طور کامل اجرا نمی‌کنند. در این شرایط، جریان حامی FATF که بعد از خروج آمریکا از برجام، اصرار به ادامه‌ اجرای یک‌طرفه‌ برجام داشت، اکنون نیز اصرار دارد ایران تنها مجری کامل توصیه‌های FATF باشد. این اصرار وقتی عجیب‌تر و غیرمنطقی‌تر می‌شود که بدانیم اجرای کامل استانداردهای FATF برای ایران به عنوان کشوری که تحت تحریم‌های آمریکا قرار گرفته است، تبعات خطرناک و گسترده‌ای دارد و عملا منجر به پیچیده‌تر و مشکل‌تر شدن دور زدن تحریم‌ها می‌شود.
با توجه به آنچه گفته شد و با عنایت به اینکه تصویب لوایح FATF عملا به معنای داخلی سازی تحریم‌های آمریکا در داخل کشور است، تصویب لوایح مذکور نه تنها منطقی نیست بلکه به نوعی پاک کردن صورت مسئله بوده و قطعا هزینه بسیار سنگینی برای کشور خواهد داشت زیرا اختلال گسترده‌ای در نظام اقتصادی کشور ایجاد خواهد کرد.