قصه «کنکور» از ابتدا تا به امروز ...

کد خبر: ۲۱۱۷۹۸

تاریخ: ۰۵ اسفند ۱۳۹۹ - ۲۱:۳۰

از سال ۱۳۱۷ عدم تناسب بین داوطلبان ورود به آموزش عالی و ظرفیت دانشگاه‌ها موجب شد ابتدا در دانشکده‌های گروه پزشکی، فنی و حقوق دانشگاه تهران اقدام به برگزاری آزمون ورودی کنند. در سال ۱۳۳۷ آزمون ورودی از طرف دانشکده‌ها به سطح دانشگاهی توسعه یافت و اولین آزمون ورودی دانشگاهی در سال ۱۳۳۷ در دانشگاه تهران برگزار شد. این تبدیل باعث تغییرات مهمی در آزمون شد که از جمله این تغییرات استفاده از روش تستی و استفاده از کلید سؤالات و تفکیک مواد امتحانی به اطلاعات عمومی و مواد امتحانی اختصاصی بود.
در سال ۱۳۴۱ نظارت و آموزش عالی و هماهنگی امور دانشگاه‌ها به شورای مرکزی دانشگاه‌ها واگذار شد و براساس تصمیم شورا، انتخاب دانشجو در تمام دانشگاه‌های دولتی باید از طریق یک آزمون انجام می‌گرفت. اجرای آزمون در آغاز کار در سال ۱۳۴۲ به عهده هیئت دوگانه نظارت و اجرایی مسابقات ورودی گذاشته شد و به این ترتیب نخستین آزمون سراسری در سال ۱۳۴۲ انجام شد. این آزمون شامل مواد عمومی از زبان فارسی، زبان خارجی و اطلاعات عمومی و نیز مواد اختصاصی هر یک از رشته‌های سه گانه ادبی، ریاضی و طبیعی بود و با شیوه تستی انجام شد.
البته این شیوه تستی مورد انتقاد برخی صاحب‌نظران و متصدیان آموزش عالی قرار گرفت و شورای دانشگاه تهران با توجه به نتیجه نامطلوب مسابقه، در آن تجدید نظر کرد و بار دیگر به طور مستقل به اجرای مسابقه ورودی دست زد؛ به این ترتیب از سال ۱۳۴۳ تا ۱۳۴۸ دانشگاهی دولتی و اغلب مؤسسات خصوصی آموزش عالی به تبعیت از دانشگاه تهران، شیوه تستی گزینش را رها کردند و طرح سؤال‌های تشریحی و تصحیح و محاسبه دستی را ترجیح دادند.
نخستین آزمون ورودی سراسری دوره‌های جدید ۱۵ مرداد ۱۳۴۸ به مدت چهار روز در هفت حوزه امتحانی برگزار شد. ۱۲ دانشگاه و مراکز آموزش عالی از جمله دانشگاه‌های تهران، تبریز و مشهد از این طریق ۸۳۲۵ دانشجو را انتخاب کردند. مجموعه تعداد داوطلبان دانشگاه و موسسات آموزش عالی دولتی در این سال ۴۷ هزار و ۷۷۳ نفر شامل ۱۷ هزار و ۵۰۰ زن و ۳۰ هزار و ۲۷۳ مرد بودند. همچنین ۵ هزار نفر داوطلب مؤسسات آموزش عالی غیر‌دولتی بودند که تعداد آنها در سال ۱۳۴۸، سه موسسه بوده است البته آزمون ورودی این مؤسسات به صورت جداگانه توسط مرکز آزمون شناسی انجام شد.
در سال تحصیلی ۱۳۵۰-۱۳۴۹ آزمون به صورت تستی و چند جوابی بود داوطلبان ۱۰ رشته تحصیلی را از میان انتخاب‌های ممکن برمی‌گزیدند؛ در آزمون آن سال، ۶۲ هزار نفر شرکت کرده بودند و ۸ هزار و ۹۹۰ نفر به دانشگاه را یافتند. در سال تحصیلی ۱۳۵۴ـ۱۳۵۳ تغییرات عمده‌ای در آزمون سراسری صورت گرفت و رشته‌های دانشگاهی با توجه به تجانس آنها به پنج گروه پزشکی و طبیعی، مهندسی و علوم ریاضی، ادبیات و علوم انسانی، اقتصاد و علوم اجتماعی و زبان‌های خارجی تقسیم شدند.
در سال ۱۳۵۸ کنکور سراسری همانند گذشته برگزار شد. نخستین آزمون سراسری پس از انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۸ به دو روش متمرکز و نیمه متمرکز انجام شد و اسامی پذیرفته شدگان از طرف سازمان سنجش اعلام شد. در این سال هر داوطلب حق داشت ۱۰ رشته را انتخاب کند و شرایط سنی برای ورود به دانشگاه حذف شد.
در سال‌های ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۰ به دلیل انقلاب فرهنگی، دانشگاه‌های سراسر کشور تعطیل شدند و هیچ آزمونی برگزار نشد؛ همچنین در سال ۱۳۶۰ سازمان سنجش آموزش کشور منحل شد و تحت عنوان اداره کل گزینش دانشجو در وزارت فرهنگ و آموزش عالی به فعالیت خود ادامه داد. در سال ۱۳۶۱ آزمون سراسری فقط برای رشته‌های پزشکی و فنی مهندسی، کشاورزی، الهیات و معارف اسلامی برگزار شد.
آزمون سراسری در سال ۱۳۶۳ با تغییراتی از جمله تبدیل سهمیه مناطق از دو سهمیه پنج سهمیه برگزار شد و در برخی رشته‌ها مانند دریانوردی، تربیت بدنی، تئاتر و سینما علاوه‌بر امتحان کتبی، آزمون شفاهی و عملی نیز انجام شد. در سال ۱۳۶۸ تعداد سهمیه‌های مناطق از پنج سهمیه به 3 سهمیه تقلیل پیدا کرد که تاکنون ادامه دارد.
در سال تحصیلی ۱۳۷۲-۱۳۷۱ امکان گزینش دانشجو در رشته‌ها به صورت بومی در استان یا ناحیه و قطب آموزشی انجام شد در سال ۱۳۷۵ فارغ‌التحصیلان نظام جدید آموزش متوسطه نیز به داوطلبان کنکور اضافه شدند و در سال ۱۳۷۶ آزمون سراسری برای داوطلبان نظام جدید در یک مرحله به داوطلبان نظام قدیم به همان شیوه سابق در دو مرحله اجرا شد؛ همچنین سال ۱۳۷۷ آخرین سال برگزاری کنکور نظام قدیم بود و پس از آن کنکور برای همه داوطلبان در یک مرحله برگزار شد.
پذیرش دانشجو در ایران به صورت متمرکز در قالب آزمون سراسری انجام می‌شود. هر چند در سال‌های اخیر با توجه به تغییر در نحوه سنجش و پذیرش دانشجو مانند اعمال سوابق تحصیلی صورت گرفته است اما بار اصلی چگونگی سنجش و پذیرش بیشتر رشته‌های پرطرفدار و دانشگاه‌های برتر بر اساس نمرات اکتساب شده از کنکور است.
از دهه ۸۰ الی ۸۷ تقاضا برای آموزش عالی از روند یکسانی برخوردار بوده که در واقع دارای بالاترین میزان تقاضاست اما از دهه ۸۸ الی ۹۶ تقاضا برای آموزش عالی کاهش یافته است و در سال ۹۷ روند افزایشی را تجربه کرده است.
با بررسی تعداد پذیرفته شدگان می‌توان به این نتیجه رسید که از سال ۸۰ الی ۸۴ عرضه آموزش عالی روند تقریباً یکسان داشته و با شیب بسیار ملایم افزایش یافته است اما از سال ۸۵ این نسبت افزایش شدیدی یافته است و تا سال ۱۳۹۰ با همان روند افزایشی ادامه داشته است اما از سال‌های ۹۱ الی ۹۷ این روند کاهش یافت.
در ارتباط با میزان پذیرش در گروه‌های تحصیلی، تا سال ۱۳۹۰ بیشترین میزان پذیرش مربوط به رشته علوم انسانی بود؛ ریاضی در رشته دوم به جز در سال ۹۰ قرار داشته و علوم تجربی در رتبه سوم بوده است. از سال ۹۰ به بعد روند تغییر کرده است و با وجود کاهش روند پذیرش دانشجو در سایر گروه‌‌های تحصیلی، تعداد پذیرفته شدگان در رشته علوم تجربی افزایش یافته است.
شورای عالی انقلاب فرهنگی ۸ سیاست را برای اصلاح کنکور پیش‌بینی کرده بود که حالا خبر می‌رسد ۵ سیاست مصوب شده است.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی ۱۸ بهمن امسال در جلسه ۱۴۴ شورای ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور، اظهار کرد: در بحث ساماندهی نظام سنجش و پذیرش (کنکور) باید مجموعه سیاست‌های پیشنهادی در نظر گرفته شود که به همین منظور ۸ سیاست پیشنهادی توسط ستاد علم و فناوری دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی تدوین و در ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور ارائه و بررسی شده است.
وی با‌اشاره به مصوبه جلسه ۱۳۹ ستاد نقشه جامع علمی کشور مبنی بر سهم ۶۰ درصدی سوابق تحصیلی در کنکور، اظهار داشت: به همین منظور از وزارت آموزش و پرورش درخواست کردیم گزارشی از وضعیت آزمون‌های فعلی و سیاست‌های پیشنهادی برای آزمون‌های آتی ارائه کند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با بیان اینکه یادگیری از سنجش اهمیت بیشتری دارد، افزود: باید ارتباط آموزش و پرورش با حوزه‌های آینده آموزش عالی کشور، صنعت، پزشکی، کشاورزی و خدمات ارتقاء یابد چرا که در این شرایط دانش‌آموز یادگیری بیشتری خواهد داشت.
رئیس‌ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور ادامه داد: چند وجهی شدن آزمون‌های آموزش و پرورش که شامل سؤالات تستی، تشریحی و خلاقیت است، باید تأمین شود. همچنین غیر مرکزی شدن آزمون‌های آموزش و پرورش بسیار مهم است چرا که تجربه جهانی نیز حاکی از این است که استاندارد بودن سؤالات و آزمون‌ها بر یکسان بودن سؤالات اولویت دارد.
عاملی بر مدیریت رفع استرس از آزمون‌های کشور تأکید کرد و گفت: اعتماد بخشی به آزمون‌های برگزار شده توسط وزارت آموزش و پرورش و همچنین ایجاد استانداردهای لازم برای صحیح انجام شدن آزمون‌ها و تصحیح برگه‌های امتحانی بسیار حائز اهمیت است.
افزون بر این، وزیر علوم درباره سرنوشت کنکور، اظهار کرد: کنکور ۱۴۰۰ به روال ۱۳۹۹ برگزار می‌شود. شورای عالی انقلاب فرهنگی، ستاد نقشه جامع علمی کشور، تقریبا دو، سه سالی است که به دنبال برنامه جدید از برگزاری کنکور است و امروز هم در ستاد اجرایی نقشه، مبحثی درباره کنکور مطرح شد.
وزیر علوم افزود: آنچه طرح شده است مدل ترکیبی از یک آزمون است که ارزیابی کلی از داوطلبان انجام دهد. یک مدل دیگر این است که ارزیابی تخصصی داشته است. مثلا ارزیابی ۳ سال تحصیلات دبیرستانی داوطلبان و به‌علاوه ‌برای رشته‌های خاص با اجازه مصاحبه باشد البته اینها پیشنهاد است‌‌. مثلا پیشنهاد است آزمون بگیریم دو سال اعتبار داشته باشد و فرد هر سال کنکور ندهد که امیدواریم نتیجه پیشنهادات را بتوان برای سال ۱۴۰۱ اجرا کرد.
از سوی دیگر، دبیر ستاد راهبری نقشه جامع علمی کشور از 5 سیاست در این زمینه خبر داد و گفت: سیاست اول برای ساماندهی کنکور، جدا شدن فرآیند سنجش از پذیرش در کنکور است. در این طرح داوطلب بعد از برگزاری کنکور پذیرش شده و نمره و رتبه فرد هم مشخص می‌شود و این رتبه تا یک بازه زمانی مثلاً ۲ ساله معتبر است؛ سیاست دوم این است که تأثیر سوابق تحصیلی سال آخر دانش‌آموزان در کنکور ۶۰ درصد ‌شود.
وی ادامه داد: بر اساس سیاست شماره سه، پذیرش تمام دانشجویان در دوره‌های کاردانی پیوسته دانشگاه‌ها صرفا از طریق سوابق تحصیلی انجام خواهد شد و سیاست شماره چهار، توقف تبلیغات بی‌حد و حصر شرکت‌ها و موسسات و آموزشکده‌های کنکور و سیاست پنجم هم پذیرش پزشکی از لیسانس در رشته‌های پزشکی است.
به نقل از فارس، هنوز این موارد در صحن شورای عالی انقلاب فرهنگی مصوب نشده است و باید ببینیم آیا شورای عالی انقلاب فرهنگی می‌تواند اصلاحات لازم را در کنکور سراسری ایجاد کند و آیا با تغییرات انجام شده، شرایط داوطلبان کنکور تغییر خواهد کرد؟ البته ناگفته نماند این تغییرات به کنکور ۱۴۰۰ نخواهد رسید و احتمالا اگر تصویب شود در کنکور ۱۴۰۱ اجرایی شود.