پایگاه استنادی علوم جهان اسلام اعلام کرد

ارتقای ۱۱ پله‌ای کیفیت پژوهش ایران در ۱۰ سال گذشته

سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) از کیفی‌تر شدن تحقیقات و پژوهش‌های انجام شده محققان ایرانی خبرداد.

کد خبر: ۲۱۰۱۲۵

تاریخ: ۱۴ بهمن ۱۳۹۹ - ۲۰:۵۸

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC)، دکتر محمدجواد دهقانی گفت: بررسی‌ها نشان می‌دهد که در سال ۲۰۲۰ تعداد مدارک علمی نمایه شده ایران در اسکوپوس به 72 هزار و ۸۳۹ مورد رسیده است. این رقم در سال ۲۰۱۹ به میزان64 هزار و ۷۸۸ مدرک بود. ضمن اینکه اطلاعات سال ۲۰۲۰ در پایگاه‌های استنادی هنوز تکمیل نشده و رقم ذکر شده مجدداً افزایش خواهد یافت.
دهقانی اظهار داشت: در حالی که مقالات علمی و آخرین یافته‌های پژوهشی محققان ایرانی در سال ۲۰۱۹ حدود ۱۳ درصد بیش از متوسط بین‌المللی استناد دریافت می‌کرد در سال ۲۰۲۰ این رقم به ۲۵ درصد افزایش یافته است. بنابراین، تحقیقات و پژوهش‌های انجام شده محققان ایرانی در سال ۲۰۲۰ کیفی‌تر شده‌اند.
وی افزود: همچنین، فعالیت‌های پژوهشی حاصل از مشارکت بین‌المللی ایران در سال ۲۰۱۹ حدود ۲۷.۳ درصد بود که در سال ۲۰۲۰ به 31.4 درصد افزایش یافته است.
سرپرست ISC یادآور شد: سهم مقالات یک درصد برتر پر استناد ایران در سال ۲۰۱۹ به میزان ۱.۹ درصد بود که در سال ۲۰۲۰ به بیش از ۲ درصد رسیده است. این گروه از مقالات بیشترین تعداد استنادها در دنیای علم را کسب می‌کنند. همچنین، سهم مقالات ایران از نشریات Q۱ در سال ۲۰۲۰ به حدود ۴۳ درصد رسیده است در حالی که این رقم در سال ۲۰۱۹ حدود ۳۹ درصد بود.
رشد کمیت علمی ایران در سال ۲۰۲۰
دهقانی گفت: نتایج حاصل از بررسی‌ها نشان می‌دهد که کل مدارک علمی نمایه شده در پایگاه استنادی اسکوپوس از ایران در طول تاریخ (۲۰۲۰-۱۸۱۸ تقریباً ۲۰۲ سال) برابر با630 هزار و ۷۶۸ مورد بوده که حدود ۴۰۹ هزار و 60 مورد آن یعنی حدود ۶۵ درصد آن در سخت‌ترین شرایط تحریم همه‌جانبه کشور یعنی سال‌های اخیر (۲۰۲۰-۲۰۱۳) بوده است.
وی ادامه داد: هر چند هنوز اطلاعات ۲۰۲۰ در پایگاه‌های استنادی در حال تکمیل است با این حال ایران در سال ۲۰۲۰ تعداد 72 هزار و ۸۳۹ مدرک در سطح بین‌المللی و در پایگاه اسکوپوس منتشر کرده است. این در حالی است که در سال ۲۰۱۹ این رقم 64 هزار و 788 مدرک بود.
سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام اظهارداشت: رشد ایران در سال ۲۰۲۰ نسبت به سال ۲۰۱۹ حدود ۱۲.۴ درصد است. ترکیه از لحاظ رشد تعداد مدارک در اسکوپوس در جایگاه نخست قرار دارد و در سال ۲۰۲۰ تعداد 56 هزار و ۹۵۵ مدرک علمی منتشر کرد. از ترکیه در سال ۲۰۱۹ تعداد 49 هزار و ۶۰۷ مدرک در مجلات پایگاه استنادی اسکوپوس نمایه شده است. بنابراین، رشد این کشور ۱۴.۸ درصد است.
دهقانی گفت: اسپانیا، ایتالیا، دانمارک و بلژیک کشورهای دیگری هستند که در سال ۲۰۲۰ در رده‌های بعدی از لحاظ رشد کمیت علم قرار می‌گیرند. این کشورها به ترتیب ۱۱.۹ درصد، ۱۱.۸ درصد، ۹.۳ درصد و ۹.۳ درصد رشد علمی داشته‌اند. پنج کشور آمریکا، ژاپن، مالزی،‌اندونزی و روسیه کمترین رشد علمی را در بین ۲۵ کشور برتری که بیشترین کمیت علم دنیا را تولید می‌کنند داشته‌اند. این پنج کشور به ترتیب ۲ درصد، ۰.۹ درصد، منفی ۰.۹ درصد، منفی ۱.۱ درصد و منفی ۴.۶ درصد رشد داشته‌اند.
رشد کیفیت علمی ایران در سال ۲۰۲۰
وی افزود: متوسط استناد نرمال شده مقالات ایران در اسکوپوس در سال ۲۰۲۰ هم اکنون 1.25 است. این بدان معنی است که مقالات ایران ۲۵ درصد بیش از متوسط بین‌المللی استناد دریافت می‌کنند. استنادها به صورت مرتب در حال تغییر هستند. بنابراین، این شاخص نیز به صورت مرتب در حال تغییر است. هم اکنون میزان شاخص متوسط استناد نرمال شده برای مقالات ایران در سال ۲۰۱۹ در اسکوپوس ۱.۱۳ است. این بدان معنی است که مقالات ایران درسال ۲۰۱۹ حدود ۱۳ درصد بیش از متوسط بین‌المللی استناد دریافت کرده‌اند. بنابراین در سال ۲۰۲۰ مقالات ایران ۱۲ درصد بیش از سال ۲۰۱۹ استناد دریافت کرده‌اند. اگر این مقدار را به تعداد استنادها تبدیل کنیم می‌بینیم که میزان استنادهای سال ۲۰۲۰ کمتر از سال ۲۰۱۹ است، اما در شاخص متوسط استناد نرمال شده که در اسکوپوس با عنوان Field weighted citation impact معرفی شده است تعداد استنادها بر حسب رشته و سال انتشار مقاله نرمال ‌سازی می‌شود. مقاله‌ای که در سال ۲۰۱۹ منتشر شده با مقالات ۲۰۱۹ و مقاله‌ای که در سال ۲۰۲۰ منتشر شده با مقالات سال ۲۰۲۰ مقایسه می‌شود. مقاله‌ای که در سال ۲۰۱۹ منتشر شده فرصت بیشتری برای دریافت استناد داشته تا مقاله‌ای که در سال ۲۰۲۰ منتشر شده است.
سرپرست ISC ادامه داد: بررسی رتبه جهانی ایران از نظر شاخص استناد نرمال شده در طول ۱۰ سال گذشته نشان می‌دهد که کشور در سال ۲۰۱۱ در جایگاه ۲۳ بود که به تدریج اینجایگاه بهبود یافته است. به طوری که در سال ۲۰۱۸ در جایگاه ۱۸، در سال ۲۰۱۹ به جایگاه ۱۴ و نهایتاً در سال ۲۰۲۰ به جایگاه ۱۲ ارتقا یافته است. بنابراین، ایران در بعد کیفیت پژوهش در طول ۱۰ سال گذشته ۱۱ پله ارتقا داشته است. این درحالی است که جایگاه کشور از نظر کمیت و حجم انتشارات علمی در همین سال ۱۵ است و این حاکی از توجه بیشتر و تاکید بر کیفیت در مقایسه با کمیت و حجم تولیدات علمی در سال‌های اخیر است.
دهقانی گفت: همان‌طور که مشاهده می‌شود جمهوری اسلامی ایران به سرعت در حال رشد است، اما به هر ترتیب کشور نیازمند تقویت خود در حوزه مرجعیت علمی است. ایران براساس استناد نرمال شده در سال ۲۰۱۹ رتبه ۱۴ و در سال ۲۰۲۰ رتبه ۱۲ دنیا را در اختیار دارد. کشورهای دانمارک، هلند، سوئیس، بلژیک، سوئد، استرالیا، انگلستان، کانادا، ایتالیا، آمریکا، آلمان، اسپانیا و فرانسه به مراتب استنادهای بیشتری نسبت به ایران دریافت می‌کنند.
وی خاطرنشان کرد: مرجعیت علمی اولین بند از سند سیاست‌های علم و فناوری ابلاغی توسط رهبر معظم انقلاب را تشکیل می‌دهد و تقویت آن با هدف توسعه قلمروهای علم کشور از اهمیت برخوردار است. به هرحال رشد ایران و همچنین رتبه استنادی کشور نشان می‌دهد که تلاش روز افزون در جهت کسب مرجعیت در حال رشد است.