هزار خم چالش‌های پیش روی تولیدکنندگان - بخش پایانی

ضرورت برداشتن کاغذبازی‌ها از چـرخه تولیـد

کد خبر: ۲۰۹۵۱۱

تاریخ: ۰۷ بهمن ۱۳۹۹ - ۲۰:۱۷

گالیا توانگر
یکی از نهادهایی که شرایط ورود به تولید را فراهم می‌کند، نهادهای پولی به ویژه بانک مرکزی است، اما امروز نهادهای پولی در حمایت از تولید و توزیع عادلانه ثروت عمل نمی‌کنند. اصلاح نظام بانکی در حقیقت اعلام مقابله با رانت‌خواران است. مورد دیگری که باید در جهت تقویت چرخه تولید اصلاح شود، اصلاح مدیریت و اصلاح مصوبات ناکارآمد و سنگ‌انداز است.
داستان زیر مصداق بارز عدم مدیریت کارآمد و نیز مصوبات دست و پا گیر در عرصه تولید است که جز سنگ‌اندازی جلوی پای تولید‌کننده، گره‌ای را وا نمی‌کنند.
مورچه کوچکی بود که هر روز صبح زود سرکار حاضر می‌شد و بلافاصله کار خود را شروع می‌کرد. مورچه خیلی کار می‌کرد و تولید زیادی داشت و از کارش راضی بود. شیر، از فعالیت مورچه که بدون رئیس‌کار می‌کرد، متعجب بود. شیر فکر می‌کرد اگر مورچه می‌تواند بدون نظارت این همه تولید داشته باشد، به طور مسلم اگر رئیسی داشته باشد، تولید بیشتری خواهد داشت. بنابراین شیر یک سوسک را که تجربه ریاست داشت و به نوشتن گزارش‌های خوب مشهور بود، به عنوان رئیس‌مورچه استخدام کرد.
سوسک در اولین اقدام خود برای کنترل مورچه ساعت ورود و خروج نصب کرد. سوسک همچنین به همکاری نیاز داشت که گزارش‌های او را بنویسد و تایپ کند. سوسک بدین منظور و همچنین برای بایگانی و پاسخگویی به تلفن‌ها یک عنکبوت استخدام کرد. شیر از گزارش‌های سوسک راضی بود و از او خواست که از نموداری برای تجزیه و تحلیل نرخ و روند رشد تولیدی که توسط مورچه صورت می‌گیرد، استفاده کند تا شیر بتواند این نمودار‌ها را در گزارش به مجمع مدیران جنگل به کار برد. سوسک برای انجام امور یک کامپیوتر و پرینتر لیزری خریداری کرد. سوسک برای اداره واحد تکنولوژی اطلاعات یک زنبور نیز استخدام کرد.
مورچه که زمانی بسیار فعال بود و در محیط کارش احساس آرامش می‌کرد، کاغذ بازی‌های اداری و جلسات متعددی که وقت او را می‌گرفت دوست نداشت.
شیر به این نتیجه رسید که فردی را به عنوان مدیر داخلی واحدی که مورچه در آن کار می‌کرد، به‌کار گمارد. این پست به ملخ داده شد.
اولین کار ملخ خریداری یک فرش و صندلی برای محل کارش بود. ملخ همچنین به کامپیوتر و کارمند نیاز داشت که آنها را از اداره قبلی خودش آورد تا به او در تهیه و کنترل بودجه و بهینه ‌سازی برنامه‌ها کمک کند. محیطی که مورچه در آن کار می‌کرد، حال به مکانی فاقد شور و نشاط تبدیل شده بود. دیگر هیچ کس نمی‌خندید و همه غمگین و نگران بودند.
با مطالعه گزارش‌های رسیده شیر متوجه شد که تولیدات مورچه کمتر از قبل شده است. بنابراین شیر یک جغد با پرستیژ را به عنوان مشاور عالی استخدام کرد و به او ماموریت داد تا امور را بررسی کرده، مشکلات را مشخص و راه‌حل ارائه نماید.
جغد سه ماه وقت صرف کرد و گزارشی در چند جلد تهیه نمود و در آخر نتیجه گرفت که مشکلات پیش آمده ناشی از وجود تعداد زیاد کارمند است و باید تعدیل نیرو صورت گیرد؛ بنابراین شیر دستور داد که مورچه را اخراج کنند، زیرا مورچه دیگر انگیزه‌ای برای کار نداشت.
چالش‌های پیش روی تولید
نخ ابریشم و صنعت فرش
این روزها یکی از پُرچالش‌ترین صنوف در عرصه تولید، صنعت فرش است.
فرحناز رافع، رئیس‌مرکز ملی فرش با اشاره به اینکه ۸۰ درصد ابریشم از کشور چین وارد می‌ شود، می‌گوید: «۲۰ درصد ابریشم مورد نیاز کشور در داخل تولید می‌شود و از آن در حوزه فرش دستباف استفاده می‌کنیم.»
او با اشاره به اینکه تنها یک کارخانه در سطح کشور به کار نخ ریسی ابریشم می‌پردازد‌، آن هم با ۱۰ درصد در حال کار است، می‌افزاید: «مقداری که تولید می‌شود، جوابگوی جامعه فرش نیست، تولیدکنندگان ما حاضرند خریداری کنند، اما در بازار ابریشم وجود ندارد. از ابتدای سال تا به امروز ۱۶۱ تن بیشتر ابریشم وارد نکردیم.»
رئیس‌مرکز ملی فرش با اشاره به اینکه در بحث توسعه تجارت‌، بازار بین‌المللی را نباید از دست بدهیم، ادامه می‌دهد: « فرش دستباف میراث کهن این مرز و بوم است. در فرهنگ ما فرش دستباف وجود دارد‌، فرش ابریشم ایران در جهان حرف اول را می‌زند.»
رافع با اشاره به اینکه ابریشمی که وارد می‌شود در کاشان فرآوری می‌شود، می‌افزاید: «کیفیت ابریشم‌های وارداتی پایین است و قیمت آن ۵ برابر قیمت داخلی است. ما در مرکز ملی فرش سند چشم‌انداز داریم‌، برای رونق تولید داخل کشور از تولیدات باید حمایت کرد و زنجیره تامین مواد اولیه را باید راه‌اندازی کنیم، اگر نخ با کیفیت و با قیمت مناسب باشد، از آن استقبال می‌شود.»
چالش‌های پیش روی صنعت لوازم خانگی
یکی دیگر از صنوف پرتلاطم چه از نظر ضرورت تثبیت قیمت محصولات و چه از نظر هزار خم چالش‌های تولید، صنف لوازم خانگی‌ها هستند. شرایط به حدی دشوار است که خیلی‌ها به تهیه لوازم ضروری‌شان از سایت‌هایی که لوازم دست دوم می‌فروشند، روی آورده‌اند و قدرت خرید ندارند. از آن سو حمایت‌های وعده داده شده به تولیدکنندگان عملی نمی‌شود.
کیوان گردان، مدیرکل صنایع فلزی و لوازم خانگی وزارت صمت می‌گوید: «همه تولید کنندگان موظف هستند تمام فاکتور‌های خود را در سامانه تجارت ثبت کنند و این به شفاف ‌سازی و ارائه سهمیه عادلانه کمک خواهد کرد.»
وی می‌افزاید: «شرکت‌ها و واحد‌های تولیدی باید صورت‌های مالی سالیانه و فصلی خود را ارائه کنند و همه این اطلاعات ملاک سهمیه بندی قرار خواهد گرفت. موضوعات همسو هست و همه این موارد از صورت‌های مالی تا میزان تولید به شفاف ‌سازی کمک می‌کند. از تیرماه بازار رصد می‌شد تا با واقعی ‌سازی، مشکلات تولید و عرضه رفع شود. بررسی‌ها نشان می‌دهد عرضه و تولید ورق‌های فولادی درکشور با هم همخوانی ندارد.»
مدیرکل صنایع فلزی و لوازم خانگی وزارت صمت با بیان اینکه مسیری رفته شده برای واقعی ‌سازی تامین مواد اولیه است، می‌افزاید: « سهمیه‌ واحد‌های تولیدی بعد از بازنگری‌ها تغییر کرد. شیوه نامه دولت و مسیر رفته شده بر اساس این شیوه‌نامه برای شفافیت بیشتر است. رقابت را کوچک کردیم تا متناسب با واحد‌های تولیدی میزان عرضه هم لحاظ شده باشد.»
عباس‌هاشمی، دبیرکل انجمن صنایع لوازم خانگی نیز نوید می‌دهد: « با شیوه‌نامه جدید در قیمت فروش اتفاق خاصی نمی‌افتد مگر اینکه در عرضه اتفاق خاصی افتاده باشد. زنجیره تامین فولاد باید اصلاح شود. بخش توزیع ورق به معاونت سرمایه آمده است، اما صنایع بالادستی در بخش دیگر مانده است که این بخش‌ها باید ادغام شوند. وزارت صمت باید حرف‌های بخش خصوصی را هم بشنود.»
هاشمی می‌افزاید: «شیوه‌نامه جدید بدون نظارت جدی الزاماً جواب نخواهد داد نه اینکه این شیوه‌نامه مفید نباشد؛ بر اساس این شیوه‌نامه بخشی از مصرف‌کننده‌های کاذب از زنجیره دریافت حذف می‌شوند. در صنایع لوازم خانگی نباید گذشته نگر باشیم. امسال هر چیزی اتفاق افتاده باید ملاک باشد.»
حمیدرضا غزنوی، سخنگوی انجمن صنفی تولیدکنندگان لوازم خانگی نیز می‌گوید: «قبل از شیوه‌نامه جدید وضع فولاد و لوازم خانگی خوب نبود، اما بعد از اجرای شیوه نامه جدید وضع شفاف شده است. قبل از این شیوه‌نامه وضعیت توزیع فولاد واقعا اسفناک بود. شیوه نامه ساماندهی عرضه و تقاضای زنجیره فولاد خدمت بزرگی به صنایع پایین دستی کشور بود. قدم اول شیوه‌نامه است و می‌تواند شرایط عادلانه را در صنایع فولاد جاری کند. فولاد به ‌اندازه کافی در کشور وجود دارد، اما نحوه توزیع مشکل داشته است. قیمت موضوع حساسی است و نباید انتظار غیرمنطقی در مصرف‌کننده ایجاد کنیم. فولاد تولید کنندگان محصول لوازم خانگی باید از چهار ماه قبل در انبار موجود باشد.»
حمیدرضا دهقانی‌نیا، سخنگوی ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز نیز تاکید دارد: «در حوزه لوازم خانگی نرخ تولید افزایش پیدا کرده تا مصرف‌کننده دچار کمبود نباشد، اما قاچاق همچنان مشکلاتی را در این بخش ایجاد کرده است. نیروی انتظامی، تعزیرات و ستاد مبارزه با قاچاق همکاری نزدیکی با هم دارند و زیرساخت‌های مبارزه با قاچاق کالا ایجاد شده است. موضوع شناسه داشتن هر کالای تولیدی از مبادی ورودی تا محل دپو ما را در مبارزه با قاچاق یاری کرده است.»
دست و پا زدن تولیدکنندگان پارچه رومبلی در سیل واردات
واردات بی‌رویه پارچه به ویژه پارچه‌های رومبلی به کشور طی ماه‌های اخیر یکی از مطالبات جدی تولیدکنندگان داخلی بوده، به طوری که برای کمپین «جلوگیری از واردات پارچه رومبلی که تولید داخلی دارد» بیش از 3 هزار و 600 امضاء جمع‌آوری شده است.
امضاءکنندگان این سوژه معتقدند: «یکی از شاخص‌ترین بخش‌های صنعت کشور که هرساله شاهد میزان قابل‌توجهی واردات و قاچاق است، صنعت نساجی است.»
ورود قانونی و غیرقانونی حجم گسترده‌ای از کالاهای قاچاق در حوزه نساجی در حالی است که صنعت داخلی توان تامین تقریبا تمامی نیاز داخل را دارد. علاوه ‌بر این، صنعت نساجی ظرفیت بالایی برای اشتغال‌زایی در کشور و کمک به حل مسئله بیکاری دارد. برای مثال در حوزه تولید پارچه مبلمان به ‌عنوان یکی از زیربخش‌های صنعت نساجی، مسائل بسیاری وجود دارد که کار را برای فعالان این حوزه سخت کرده است. نامه‌نگاری‌های متعدد تولیدکنندگان پارچه مبلمان با مسئولان در تشریح مسائل این بخش و استمداد از مسئولان، اما تاکنون با بی‌توجهی آنان مواجه شده است. بی‌توجهی مسئولان امر، ادامه حیات این صنعت را به خطر‌انداخته است.
حسن همتی، یک عضو انجمن نساجی، توضیح می‌دهد: «در حال حاضر پتانسیل بالایی برای تولید این پارچه در کشور وجود دارد به طوری که به جز جواز توسعه‌ای که یک شرکت دریافت کرده است، ظرفیت فعلی تولید 33 میلیون و 600 هزار متر مربع پارچه رومبلی را دارا است. هم‌اکنون به جز این شرکت، 106 واحد تولید پارچه رومبلی فعال و عضو شده در انجمن نساجی ایران وجود دارد، ولی چون سفارش کافی برای تولید ندارند با حداقل ظرفیت خود فعال هستند. یک شرکت نیز با 60 الی 70 درصد ظرفیت خود فعال است. طبق گزارش‌های میدانی انجام شده امسال فروش مبلمان 60 تا 80 درصد کاهش داشته که این موضوع در زنجیره‌های وابسته مانند مصرف مواد اولیه از جمله پارچه نیز تأثیرگذار است.»
از وی سؤال می‌کنم: «میزان مصرف پارچه رومبلی در کشور قبلا چقدر بوده است؟» وی پاسخ می‌دهد: «ما از اسفند 98 از طریق اتحادیه ‌تولیدکنندگان و صادرکنندگان مبلمان، اتحادیه درودگران، وزارت صنعت و ارگان‌های مربوطه شروع به پایش این موضوع کردیم اما متأسفانه آمار مشخصی به دست نیاوردیم. تنها چیزی که از شورای ملی مبلمان دریافت کرده‌ایم این بود که روزانه 1500 دست مبلمان در کشور تولید می‌شود که اگر به طور متوسط برای هر دست مبلمان 25 متر مربع پارچه در نظر بگیریم معادل 40 هزار متر مربع می‌شود، یعنی روزانه به طور متوسط 40 هزار متر مربع پارچه رومبلی در کشور مصرف می‌شود در حالی که توان تولید کارخانه‌ها بسیار بیشتر است.»
در سؤال دیگری از این فعال عرصه تولید می‌پرسم: «در حال حاضر توان تولید پارچه رومبلی در کشور چقدر است؟» وی پاسخ می‌دهد: «توان تولید این پارچه در کشور بیش از 70 تا 80 میلیون متر مربع است در حالی که با در نظر گرفتن مصرف پارچه رومبلی در صنوف مختلف، سالانه حدود 40 میلیون متر مربع از این پارچه در کشور مصرف می‌شود. هرچند صنعت نساجی از سال گذشته تحت تحریم‌های آمریکا قرار گرفته است، اما در حال حاضر تحریم‌های داخلی، تولیدکنندگان را بیشتر اذیت می‌کند. انحصار موجود در واردات است که شاید بتوان اسم آن را رانت گذاشت، ضربه بیشتری به تولیدکنندگان داخلی وارد می‌کند تا تحریم‌های خارجی.»
این فعال عرصه تولید داخلی، برای بهبود بازار داخلی پارچه‌های رو مبلی پیشنهاد می‌دهد: «در این وضعیت اقتصادی، انتظارات بزرگ نداریم، ولی آنچه می‌تواند کمک‌کننده باشد این است که حداقل مقابل تولیدات داخل مانعی نگذارند و از تولیدکنندگان خارجی حمایت نکنند. با توجه به افت 60 الی 80 درصدی فروش مبلمان و تأثیر آن بر مصرف پارچه اگر قرار باشد، طبق روال قبلی، واردات انجام شود، تولیدکنندگان داخلی کجا باید محصول‌شان را بفروشند؟ با توجه به مشکل تبادلات بانکی یا تحریم‌ها بسیاری از شرکت‌های بزرگ ریسک خرید از ایران را نمی‌کنند، در این وضعیت حداقل باید در داخل به تولیدکنندگان توجه شود.»