روزهای سرد سال و خطر گازگرفتگی در غفلت از استاندارد- بخش نخست

هیولای مرگ خاموش در کمین سهل انگاری شهروندان

کد خبر: ۲۰۵۸۰۵

تاریخ: ۲۳ آذر ۱۳۹۹ - ۲۰:۱۷

گالیا توانگر
گاز CO گازی است سمی که از احتراق ناقص کربن به وجود می‌آید و رنگ و بوی خاصی ندارد؛   به همین دلیل آن‌را قاتل خاموش می‌نامند. وقتی CO وارد سیستم تنفسی شود، بلافاصله با گلبول‌های قرمز وارد واکنش شده و باعث می‌شود تا اکسیژن کمتری به اعضای بدن برسد. اولین عوارض این مسئله در ابتدا سوزش چشم‌ها و پس از سپری شدن زمانی بین ۱ الی ۲ ساعت بسته به غلظت گاز کربن مونوا کسید موجود در مکان، فرد احساس خواب‌آلودگی و احساس خستگی مفرط می‌کند.
در این حالت اعضای بدن گِزگِز کرده و اگر بدن شخص حساس باشد، دچار خونریزی بینی می‌شود.  اگر شخص سعی کند سرپا بایستد، دچار سرگیجه به همراه حالت تهوع شده و چشم‌ها در این حالت اغلب سیاهی می‌رود. در ادامه ممکن است شخص دچار بیهوشی شود.
افرادی که در یک فضای سربسته در معرض استنشاق این گاز قرار می‌گیرند، ابتدا احساس کرختی و خواب‌آلودگی می‌کنند و در صورتی که هرچه سریع‌تر مکان را ترک نکنند و یا هوای تازه تنفس نکنند دچار بیهوشی و در نهایت خفگی می‌شوند.
کودکان، سالمندان‌،افراد با سابقه بیماری‌های قلبی- ریوی و افراد مبتلا به بیماری‌های خونی بیشتر از سایرین دچارعوارض ناشی از مسمومیت با گاز CO می‌شوند.
کوچک‌ترین غفلت مساوی با یک فاجعه
جلال ملکی سخنگوی سازمان آتش‌نشانی شهرداری تهران ضمن اشاره به گاز گرفتگی دو خانم در منزل مسکونی واقع در محله گلابدره توضیح می‌دهد: «این ساختمان سه طبقه بوده که یکی از همسایگان طبقه بالایی متوجه حادثه گازگرفتگی در این ساختمان شده است. متاسفانه دو نفر از ساکنین طبقه همکف این ساختمان به دلیل استفاده طولانی مدت از آبگرمکن، استفاده همزمان از شومینه همچنین نامناسب بودن دودکش‌ها دچار حادثه گازگرفتگی شده و جان خود را از دست داده‌اند. مرگ این دو شهروند به دلیل استفاده همزمان دو وسیله گرمایشی و بسته بودن پنجره‌ها جان خود را از دست دادند.»
وی تاکید می‌کند: «هموطنان دقت داشته باشند که دودکش وسایل گرمایشی باید ورق سفید گالوانیزه باشد و هر وسیله گرمایشی نیاز به یک دودکش مجزا دارد.»
صیدنور علیمرادی رئیس‌مرکز فوریت‌های پزشکی ایلام ضمن هشدار نسبت به افزایش مرگ و میر به وسیله قاتل خاموش در ایام سرد سال براثر برخی سهل انگاری‌های شهروندان و تخطی از موارد استاندارد وسایل گرمایشی می‌گوید: «به رغم هشدارهای فراوان و تاکید بر نصب استاندارد بخاری و دودکش در فصل سرما، متاسفانه در طول ۲۴ ساعته گذشته سه نفر از همشهریان ایلامی در فواصل زمانی مختلف دچار مسمومیت با گاز co شدند که توسط عوامل اورژانس ۱۱۵ تحت مراقبت و درمان قرار گرفته شده و برای بهبود و ادامه درمان به بیمارستان‌های ایلام انتقال داده شدند که خوشبختانه حال عمومی افراد مذکور مساعد است.»
علیمرادی با اشاره به اینکه امسال و از ابتدای فصل سرما تاکنون تعداد ۱۰ نفر مسمومیت با گاز مونوکسید کربن توسط اورژانس ۱۱۵ در استان به مراکز درمانی انتقال داده شده است، تاکید می‌کند: «سردرد،
سر گیجه، سبکی و منگی، پرخاشگری، تهوع و استفراغ، کاهش سطح هوشیاری، تنفس سخت و تند از علایم مسمومیت با مونوکسید کربن است.»
در مورد دیگری از گازگرفتگی که در‌هادیشهر(آذربایجان شرقی) رخ داده، نقص فنی آبگرمکن دیواری منزل یک مرد ۴۵ ساله، باعث خاموش شدن آبگرمکن و انتشار مونوکسیدکربن به داخل حمام و در نتیجه مرگ این مرد شده است.
توان کم مالی و بی‌توجهی به استاندارد‌سازی وسایل گرمایشی
همه موارد بالا یک تلنگر به ذهن شهروندان است که در این ایام سرد سال که همزمان از چند وسیله
گاز سوز در خانه استفاده می‌شود، خود را ملزم به رعایت استانداردهای مربوط به وسایل گرمایشی بدانند و با جان خود و عزیزانشان بازی نکنند. بهانه‌هایی چون نداشتن استطاعت مالی در تجهیز وسایل گرمایشی منزل و یا استفاده از افراد غیرمتخصص در راه‌اندازی و تعمیر وسایل گرمایشی در صدر دلایل گاز گرفتگی‌ها قرار دارند.
مرضیه ساغری که به همراه همسرش برای خرید یک بخاری گازی مدل شومینه‌ای به بازار
امین حضور سری زده‌اند، به گزارشگر کیهان می‌گوید: «واقعا قیمت‌ها نسبت به سال گذشته سر به فلک گذاشته‌اند. شاید از خرید بخاری نو منصرف شویم و سری به سایت‌های فروش اجناس دست دوم بزنیم.»
ماکان مرادی شهروند دیگری است که با لبخند که بیشتر به یک تلخند می‌ماند، می‌گوید: «من خودم تعمیرات بلدم و بخاری را تعمیر کرده‌ام! هزینه ویزیت یک تعمیرکار دست کم 100 هزار تومان است.»
فرهاد منصورزاده نیز با گلایه از قیمت بالای وسایل گرمایشی در بازار امسال می‌گوید: «قرار بود پارسال بخاری مغازه را عوض کنم، چون نواقصی دارد و یک کارگر هم شب‌ها در مغازه می‌خوابد. خرید بخاری را از پارسال به امسال‌انداختیم. امسال هم با این هزینه‌های بالا باید یک و خرده‌ای هزینه کنم.»
علیرغم شرایط بدمالی به ویژه در ایام کرونایی، شهروندان باید توجه داشته باشند که با توجه به بسته بودن در و پنجره‌ها در ایام سرد سال و اغلب کیپ بودن درزها، توجه به رعایت استانداردهای وسایل گرمایشی از نان شب برای خانواده ضروری‌تر است و باید حتما برای رعایت استانداردها هزینه کنند. استفاده از افراد غیرمتخصص در راه‌اندازی و یا تعمیر وسایل گرمایشی یکی دیگر از اشتباهات رایج این ایام و دامن زدن به بروز فجایع مرگ خاموش است.
افزایش ۱۸ درصدی مرگ ناشی از گازگرفتگی
با سردتر شدن هوا و نزدیک شدن به فصل زمستان، سازمان پزشکی قانونی کشور درخصوص افزایش آمار تلفات مسمومیت با گاز در این ایام هشدار داد و بر لزوم استفاده درست از سیستم‌های گرمایشی تأکید کرد.
اداره کل روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان پزشکی قانونی کشور هشدار می‌دهد، از آنجا که بیشتر مرگ‌های ناشی از مسمومیت با گاز منوکسید کربن در نیمه دوم سال و به ویژه در فصل زمستان اتفاق می‌افتد، پزشکی قانونی از هموطنان درخواست کرد با رعایت نکات ایمنی و دقت در نصب و به کارگیری سیستم‌های گرمایشی، از بروز حوادث ناگوار جلوگیری کنند.
بر اساس آمارهای موجود در هفت ماهه سال جاری ۲۹۱ نفر بر اثر مسمومیت با گاز منوکسیدکربن در کشور جان خود را از دست دادند، این رقم در مقایسه با مدت مشابه سال قبل که آمار تلفات ۲۴۵ نفر بود، ۱۸.۸ درصد افزایش یافته است. از کل تلفات مسمومیت با گاز در هفت ماهه امسال، ۲۱۹ نفر مرد و ۷۲ نفر زن بودند.
همچنین در این مدت استان‌های تهران با ۵۰ فوتی، آذربایجان شرقی با ۲۲ فوتی و فارس با ۱۹ فوتی بیشترین آمار تلفات مسمومیت با گاز را داشته‌اند. استان‌های البرز، خراسان رضوی و مرکزی نیز هرکدام با ۱۸ فوتی در رتبه بعدی آمار مسمومیت با گاز قرار می‌گیرند.
این در حالی است که بر اساس آمارهای موجود تلفات گازگرفتگی در سایر استان‌ها کمتر از ۱۵ نفر و در تعدادی از استان‌ها نیز صفر گزارش شده است.
با توجه به افزایش آمار مسمومیت با گاز منوکسید کربن در نیمه دوم سال، در مهر ماه نیز شاهد افزایش این آمار در کشور بوده‌ایم. در این ماه ۳۷ نفر بر اثر گازگرفتگی جان خود را از دست داده‌اند که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۴ نفر بیشتر شده است.
چگونه از تولید گاز منوکسید کربن پیشگیری کنیم؟
مهم‌ترین نکته در جلوگیری از تولید گاز
منواکسید کربن، رساندن هوای کافی (اکسیژن کافی) به ماده سوختنی است. اگر به ماده سوختی هوای کافی برسد، گاز منواکسید کربن تولید نخواهد کرد. بنابراین تهویه هوا مهم‌ترین نکته در پیشگیری از تولید گاز منواکسید کربن است.
رضا بیگی یک تعمیر کار و متخصص وسایل گرمایشی، برایمان درباره بایدها و نبایدهای ایمنی در استفاده از وسایل گرمایشی توضیح می‌دهد: «برای فرستادن هوای داغ به بیرون از فضای مسکونی باید جهت عمودی در مسیر حرکت هوای داغ ایجاد کنیم. اگر در مسیر هوای داغ قسمتی از مسیر افقی بود، ضروری است سه برابر طول آن مسیر افقی، مسیری عمودی وجود داشته باشد. به عبارتی اگر در مجموع در مسیر لوله دودکش یک متر مسیر افقی وجود داشت، باید سه متر مسیر عمودی وجود نیز داشته باشد. اگر مسیر عمودی کافی در دودکش وجود نداشته باشد، تمایل مثبتی به خروج هوا از آن فضا وجود نخواهد داشت. نکته مهم دیگر اینکه اگر در مسیر حرکت هوای داغ حتی یک مسیر کوتاه در جهت پایین وجود داشته باشد، هوای گرم به بیرون نخواهد رفت. اگر در انتهای مسیر خروج هوای داغ، فشار مثبت ناشی از وزش باد ایجاد گردد هوای داغ به بیرون نخواهد رفت و به همین دلیل است که باید در انتهای دودکش کلاهک‌های مخصوص وجود داشته باشد تا جریان باد از خروج هوای داغ پیشگیری نکند.»
وی در ادامه می‌گوید: «همان قدر که وجود دودکش برای وسیله حرارتی لازم است وجود دریچه‌ای برای ورود هوا به فضای مسکونی که وسیله حرارتی در آن قرار دارد، لازم است. اگر هوا نتواند داخل شود، واضح است که به بیرون هم نخواهد رفت و این یعنی اختلال در تهویه و اختلال در تهویه یعنی شرایط برای تولید منواکسید کربن فراهم شده است.»
از این متخصص وسایل گرمایشی سؤال می‌کنم: «چگونه از خروج هوای داغ از دودکش یک وسیله حرارتی مطمئن شویم؟» وی پاسخ می‌دهد: «داغ بودن لوله دودکش در فاصله قابل توجهی دورتر از خود وسیله حرارتی، نشان دهنده جریان هوای داغ درآن خواهد بود.»
نحوه احیای شخص مسموم
با گاز منواکسید کربن
استفاده از آبگرمکن یا بخاری‌های مستعمل یا دارای نقص فنی و یا فاقد دودکش یا دارای دودکش بدون عملکرد مناسب در منزل، بیشترین موارد ابتلا به مسمومیت را تشکیل می‌دهند. از آنجا که تمایل این گاز برای ترکیب با هموگلوبین خون ما ۲۵۰ برابر بیش از اکسیژن است، لذا با بالا رفتن درصد آن در هوای اتاق، به سرعت باعث ایجاد مسمومیت خواهد شد و اکسیژن رسانی به بافت‌های مختلف بدن از جمله مغز و قلب را دچار اختلال می‌کند که به علت بی‌رنگ و بی‌بو بودن این گاز، ممکن است وجود آن در محیط تا زمان ایجاد علایم مسمومیت شدید مورد توجه واقع نشود.
رسول خرسندی یک آموزش دیده امداد و نجات برایمان درباره نحوه کمک‌رسانی ابتدایی به اشخاص دچار مسمومیت شده با گاز منو اکسید کربن توضیح می‌دهد: «ابتدایی‌ترین و بهترین اقدام در برخورد با شخص دچار گاز گرفتگی، خارج کردن او از محیطی است که در آن مسمومیت رخ داده است و سپس انتقال سریع و بلافاصله وی به مراکز درمانی برای تجویز اکسیژن و سایر اقدامات لازم؛ اما بسیار مهم است که به هنگام ورود به فضایی که در آن منواکسید کربن وجود دارد و شخصی مسموم و بیهوش شده است این توجه و دقت را داشته باشیم که خودمان دچار
گاز گرفتگی و مسمومیت نشویم. بهتر است تا حد امکان نفس خودمان را حبس کنیم، درها و پنجره‌ها را باز کنیم، دوباره به بیرون از آن فضا برگردیم، نفس تازه کنیم و مجدد برای کمک وارد شویم و اگر لازم بود چندین بار برای نفس تازه کردن، از آن محیط خارج شویم و مراجعت کنیم.»
این امدادگر درباره علایم مسمومیت حاد با گاز
منو اکسید کربن می‌گوید: «علایم مسمومیت حاد با این گاز شامل سردرد، سرگیجه، تهوع و استفراغ و احتمالا درد شکمی و سپس حالت بیهوشی، تشنج و اغما می‌باشد. در بیماران مبتلا به ناراحتی‌های قلبی ممکن است تشدید بیماری یک علامت هشدار دهنده باشد. از سایرعلایم مسمومیت می‌توان به سفتی عضلات، افزایش تعداد تنفس، کاهش فشار خون و گاه تنگی مردمک‌ها اشاره کرد. باید توجه داشت که اگر فردی در اثر ابتلا به مسمومیت با گاز مونوکسید کربن جان خود را از دست ندهد ممکن است دچار نواقص عصبی پیشرفته نظیر فلج عضوی یا اختلال قوای مغز ‌شود. مسمومیت شدید با این گاز می‌تواند
کشنده باشد.»