پاسخ معاون مستعفی وزیر بهداشت به انتقادها درباره ایمنی گله‌ای و کارآزمایی داروهای کرونایی

رضا ملک‌‌زاده، معاون مستعفی تحقیقات وزارت بهداشت پس از مطرح شدن انتقادهایی از وی در موضوع مدیریت کرونا توضیحاتی ارائه کرد.

کد خبر: ۲۰۴۲۳۵

تاریخ: ۰۵ آذر ۱۳۹۹ - ۲۰:۵۳

معاون مستعفی تحقیقات وزیر بهداشت در پاسخ به سؤالات مطرح‌شده از سوی دفاتر بسیج 12 دانشگاه‌‌ علوم پزشکی کشور درخصوص عملکرد خود، توضیحاتی ارائه کرد.
اینکه من توصیه به ایمنی دسته‌جمعی کرده باشم
یک تهمت آشکار است
رضا ملک‌‌زاده در پاسخ به سؤالی مبنی بر علت طرح کردن نظریه ایمنی گله‌‌ای و ابتلای 25 میلیون ایرانی به کرونا که توسط ریاست‌جمهور مطرح شد نوشته است: «جناب رئیس‌جمهور فقط دو بار از اینجانب برای شرکت و سخنرانی در ستاد کرونا دعوت به‌عمل آوردند که متن کامل سخنرانی من موجود است و در هر دو سخنرانی ضمن توضیح مفهوم ایمنی جمعی، به‌طور کامل با آن مخالفت و توصیه کرده‌‌ام که باید پیشگیری برنامه اصلی باشد، چرا که منتظر ایمنی جمعی ماندن اقدامی خلاف اخلاق پزشکی است و پیشنهاد اینجانب برقراری فوری جریمه برای افرادی که ماسک نمی‌زنند و تجمعات تشکیل می‌‌دهند بود. این‌که اینجانب توصیه به ایمنی دسته‌جمعی کرده باشم واقعاً یک تهمت آشکار است. در مورد میزان تماس مردم ایران با ویروس کرونا در اردیبهشت ماه امسال که حاصل یک پژوهش با مشارکت 50 نفر از برجسته‌‌ترین محققین کشور در 20 شهر ایران بر اساس تست سرولوژی بود و مقاله آن در مجله لانست به‌زودی چاپ می‌‌شود اقدامی بسیار باارزش و کم‌نظیر بود که رئیس‌جمهور محترم باید در بیان دقیق‌‌تر می‌‌فرمودند. مشابه این مطالعه در آمریکا، اروپا و هند هم انجام شده است، اولویت نظام تحقیقات و فناوری در حیطه کرونا به هیچ وجه منحصر به انجام کارآزمایی‌‌های بالینی نبود، چنان‌که تا 18 آبان 1399 تعدادپنج هزار و 536 طرح پژوهشی در کمیته‌های اخلاق در پژوهش دانشگاه‌ها با موضوع بیماری کووید‌ـ19 مورد تصویب قرار گرفته است که تنها 596 مورد آنها کارآزمایی بالینی بوده است (حدود 11 درصد).»
داروهای مورد استفاده استاندارد بودند
ملک زاده همچنین درباره ابهامات مطرح شده درباره استفاده از داروهای نااستاندارد اظهار داشت: «همه داروهایی که در این کارآزمایی استفاده شده‌‌اند داروهای استانداردی بودند که برای سایر بیماری‌‌های ویروسی استفاده شده بودند و ایمنی آنها برای استفاده در انسان‌‌ها سال‌‌ها قبل به اثبات رسیده بوده است. این داروها همزمان با استفاده در این کارآزمایی بالینی به‌صورت گسترده در ایران و همچنین در سایر کشورهای جهان در حال استفاده بودند و در پروتکل ملی درمان کرونا وجود داشته یا دارند. این کارآزمایی بالینی تنها تلاش کرده است با استفاده کنترل‌شده از این داروها پاسخی برای اثربخشی آنها پیدا کند، ضمن این‌که در فروردین ماه که این مطالعه شروع شد امید زیادی نسبت به اثربخشی داروهای ضدویروسی چون رمدسیویر وجود داشت که در ایران موجود نبود. یکی از دغدغه‌های جدی برای ورود تعداد زیاد بیمار در این مطالعه دسترسی به این دارو و داروهای دیگر با وجود تحریم ظالمانه آمریکا بود که این امر تنها با همکاری سازمان‌های بین‌المللی چون سازمان جهانی بهداشت قابل تحقق بود. این کارآزمایی بالینی تلاشی بین‌المللی بود که طی آن اثرات استفاده از داروهایی که استفاده از آنها در دنیا مرسوم شده بود و برخی موارد آن کماکان مرسوم است به‌صورت کنترل‌شده بررسی شود.»
از همه بیماران شرکت‌کننده
در مطالعه بین‌المللی رضایت گرفته شده است
وی درخصوص استفاده از بیماران در طرح‌های کارآزمایی داروهای کرونا، اظهارداشت: «برخلاف شبهاتی که در فضای مجازی مطرح شده از همه بیماران شرکت‌کننده در این مطالعه بین‌المللی رضایت آگاهانه کسب شده است. رضایت‌نامه به‌طور دقیق به فارسی ترجمه و عوارض احتمالی همه داروها نیز در آن ذکر شده بود. برای کلیه بیماران یا همراهان ایشان مطالعه به‌طور شفاهی و کتبی توضیح داده شده است. بیماران باسواد و هوشیار با توضیحات و مطالعه رضایت‌نامه جهت شرکت در مطالعه تصمیم گرفتند. از بیماران بی‌سواد با توضیحات شفاهی و حضور یک شاهد، و بیمارانی که هوشیاری نداشتند، از اقوام درجه‌یک رضایت‌نامه کسب شده است در ضمن، هیچ هزینه‌‌ای بابت این داروها از بیماران دریافت نشده و داروها به‌طور رایگان توسط سازمان جهانی بهداشت برای این مطالعه فراهم شده است، لذا آنچه که در این تحقیق انجام شده است هزینه‌‌ای غیر از همکاری همکاران پروژه به‌همراه نداشته است که آنها نیز در این مورد مطالبه‌‌ای نداشته‌‌اند، همچنین هیچ‌گونه قراردادی با سازمان جهانی بهداشت مبنی بر دریافت حق التحقیق با اینجانب و همکاران من منعقد نشده است و این موضوع به‌آسانی با استعلام از سازمان مربوطه و یا امور بین‌الملل وزارت بهداشت قابل تأیید است.»
توضیحات درباره عضویت
در هیئت‌مدیره یک شرکت دارویی
ملک‌‌زاده در بخش دیگری از نامه خود در پاسخ به سؤالی مبنی بر تضاد منافع وی و تصدی او به‌عنوان ریاست هیئت‌مدیره شرکت دارویی، همزمان با حضور در سمت معاونت وزیر و تجویز برخی داروهای بی‌‌تأثیر برای درمان کرونا، نوشت: «اینجانب استاد ممتاز و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران در زمینه بیماری گوارشی هستم که در سال 1393 به‌همراه تعدادی دیگر نسبت به تأسیس شرکت سهامی خاص فن‌آوران روژان محقق دارو (خصوصی و دانش‌بنیان) اقدام و خود نیز به‌عنوان رئیس‌هیئت‌مدیره شرکت انتخاب شدم. به‌دلایل زیر عضویت اینجانب در شرکت یادشده مشمول قانون ممنوعیت تصدی بیش از یک شغل مصوب سال 1373 نمی‌‌شود. اینجانب در تاریخ 1393.12.9 به عضویت هیئت‌مدیره شرکت سهامی خاص فن‌آوران روژان محقق دارو (خصوصی و دانش‌بنیان) در آمده و در سال 1395 از آن خارج شده‌‌ام و بعد از تاریخ خروج از این شرکت هیچ‌گونه سمتی در این شرکت نداشته‌‌ام و در این مدت هیچ‌گونه وجهی بابت مدیریت هیئت‌مدیره دریافت نکرده‌‌ام. بند انتهایی اصل 141 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، سمت‌‌های آموزشی و اعضای هیئت علمی را از ممنوعیت تصدی بیش از دو شغل دولتی و همچنین مدیریت شرکت‌‌های خصوصی مستثنا کرده است، در عین حال به‌موجب قانون ممنوعیت تصدی بیش از یک شغل مصوب سال 1372 سمت‌‌های آموزشی در دانشگاه‌‌ها و مؤسسات آموزشی و تحقیقاتی از اصل ممنوعیت داشتن بیش از یک شغل دولتی مستثنی هستند، به‌علاوه به‌موجب تبصره 4 ذیل بند «و» ماده 17 قانون برنامه پنجم توسعه 1 و تبصره 7 ذیل ماده 1 قانون احکام دائمی بودجه نیز اعضای هیئت علمی می‌‌توانند با موافقت هیئت امنای همان دانشگاه نسبت به تشکیل مؤسسات و شرکت‌‌های صددرصد خصوصی دانش‌بنیان اقدام و یا در این مؤسسات و شرکت‌ها مشارکت نمایند، در عین حال مطابق ماده 101 آیین‌نامه مالی و معاملاتی دانشگاه‌‌های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کشور مصوب سال 1390 در اجرای بند «ط» ماده 7 قانون تشکیل هیئت امنای دانشگاه‌‌ها و مؤسسات آموزش عالی و پژوهشی، به مؤسسه اجازه داده می‌‌شود جهت استفاده از ظرفیت‌‌ها و امکانات موجود نسبت به ایجاد شرکت‌‌های دانش‌بنیان با سایر موارد مشابه با مشارکت اعضای هیئت علمی و کارکنان متخصص و متبحر خود پس از تصویب هیئت امنا برابر ضوابط و دستورالعمل‌های مربوطه اقدام نماید. همان‌طور که ملاحظه می‌‌شود این آیین‌نامه نه‌تنها به اعضای هیئت علمی بلکه به کارمندان متخصص و متبحر دانشگاه‌‌ها نیز اجازه می‌‌دهد در ایجاد شرکت‌های دانش‌بنیان مشارکت کنند.»
لزوم ورود سازمان‌های نظارتی
گفتنی است، با وجود بحث‌ها و شبهات مطرح شده درخصوص عملکرد معاونت تحقیقات وزارت بهداشت در موضوع مدیریت کرونا و استفاده از داروها بر روی بیماران و... از سازمان‌های نظارتی و مجلس توقع وجود دارد برای روشن شدن کامل ماجرا به بررسی کامل موضوع پرداخته و گزارش روشنی به مردم ارائه دهند. در همین زمینه رئیس‌سازمان بازرسی در روزهای گذشته از ورود سازمان بازرسی به این بحث خبر داده بود.