گزارشی از شانزدهمین جشنواره بین المللی فیلم مقاومت - بخش پایانی

ضرورت تأسیس اتحادیه سینماگران مستقل جهان

کد خبر: ۱۹۹۸۶۹

تاریخ: ۱۱ مهر ۱۳۹۹ - ۲۰:۲۷

گروه گزارش
امروز در سطح بین الملل، جای یک جشنواره یا محفل فراگیر سینمایی با محوریت مقاومت خالی است. یک محفل و جریان که به مأمن و تجلی گاه هنرمندان و فیلمسازان مستقل و ضدسلطه در همه نقاط دنیا تبدیل شود. شهید حاج قاسم سلیمانی، این اسطوره بی بدیل جبهه مقاومت، یک بار در جمع گروهی از سینماگران، تشکیل چنین محفلی را پیشنهاد داده بود؛ محمدمهدی حیدریان (رئیس پیشین سازمان سینمایی) در مصاحبه با ویژه نامه «مکتب حاج قاسم» با اشاره به جلسه فرمانده شهید نیروی قدس سپاه با جمعی از سینماگران، گفته بود: «مسئله اتحاد کارگردانان سینمای جهان اسلام برای حاج قاسم خیلی مهم بود و از مهم‌ترین دلایل شکل‌دهی آن جلسه طرح این پیشنهاد حاج قاسم بود که مجمع بین المللی کارگردانان جهان اسلام را شکل بدهیم. او از کارگردانان شاخص سینمای ایران دعوت کرده بود که آنها شروع کننده این حرکت بشوند.» جشنواره فیلم مقاومت، نه تنها در جهان اسلام بلکه قابلیت آن را دارد تا در سطح بین الملل، مرکز توجه هنرمندان مستقل و آزاده جهان قرار گیرد.
جشنواره فیلم مقاومت امروز به بلوغ نسبی رسیده است. اما این جشنواره تا پختگی و رسیدن به کمال، راه درازی در پیش دارد. یکی از زمینه‌های رشد جشنواره فیلم مقاومت، بخش بین الملل این جشنواره است. با توجه به استقبال هنرمندان 132 کشور جهان از شانزدهمین جشنواره فیلم مقاومت، مشخص است که موضوع و گفتمان این جشنواره جذابیت زیادی برای سینماگران جهان دارد. نکته مهم این است که هیچ جایی برای هنرمندانی که مسیری فراتر از فیلم‌های هالیوودی و جشنواره‌ای می‌روند وجود ندارد. تنها جایی که می‌تواند در این زمینه جریان‌سازی کند، ایران است. همان طور که کشور ما در عرصه کاریکاتور، امروز به پایتخت کاریکاتوریست‌های مستقل و مخالف نظام سلطه تبدیل شده است، در عرصه سینما نیز می‌تواند به چنین وضعیتی دست یابد. جشنواره فیلم فجر هم اساسا با همین هدف در ایران راه اندازی شد تا تبدیل به پایگاهی برای سینماگران انقلابی در داخل و خارج از کشور شود، اما چون جشنواره فیلم فجر، یک جشنواره دولتی محسوب می‌شود که توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار می‌شود، در هر دولت و تحت مدیریت وزرای ارشاد مختلف، سیاست‌های این جشنواره نیز دستخوش تغییرات بسیاری شد و از هدف اولیه‌اش فاصله گرفت. متأسفانه جشنواره فجر هم بیشتر به محلی برای نمایش فیلم‌های تجاری و روشنفکرانه تبدیل شده است. به همین دلیل، جشنواره فیلم مقاومت، در کنار جشنواره فیلم عمار، به اصلی‌ترین رویدادهای سینمایی در حوزه انقلاب، مقاومت و دفاع مقدس تبدیل شده‌اند.
برجسته‌سازی حضور عراقی‌ها
یکی از اتفاقات مهمی که در دوره های اخیر جشنواره فیلم مقاومت رخ داده اما کمتر درباره آن بحث شده، حضور هنرمندان و فیلمسازان عراقی در این جشنواره است. این جشنواره به مناسبت سالگرد جنگ عراق علیه ایران برگزار می‌شود. اینکه فیلمسازانی از کشور عراق، در این گردهمایی حاضر می‌شوند و به نشانه دوستی دو ملت ایران و عراق، با جشنواره مقاومت همراهی و همکاری می‌کنند، گویای آن است که دولت‌های غربی و عربی و عبری در رسیدن به اهداف خود در جنگ هشت ساله، شکست خورده‌اند. اما درباره این موضوع مهم در رسانه‌ها بسیار کم صحبت می شود و باید روی این اتفاق، مانور رسانه‌ای و تبلیغاتی زیادی داد و به آن دامن زده شود.
«عبدالعلیم طاهر» فیلمساز عراقی که سابقه حضور در جشنواره فیلم مقاومت با فیلم سینمایی «شهید» (درباره زندگی شهید محمدباقر صدر) را دارد، درباره اینکه چرا با وجود ملیت عراقی در جشنواره ای به مناسبت جنگ این کشور علیه ایران شرکت کرده، به گزارشگر کیهان می گوید: «جنگ هشت ساله بین ایران و عراق، یک توطئه آمریکایی، صهیونیستی، سعودی و عربی بود که صدام آن را اجرا کرد. خود ملت عراق هم در آن زمان نسبت به این اتفاقی که افتاد ناراضی بودند و به اجبار در این جنگ شرکت کردند و مجبور شدند با برادرانشان که ملت ایران هستند بجنگند. بنابراین مردم عراق هم در این قضیه مظلوم واقع شدند. به ویژه اینکه بیش از 60 درصد مردم عراق شیعه هستند و حتی شیعیان مجبور به این کار شدند؛ یا باید به زندان می‌رفتند و اعدام می‌شدند و یا باید می‌جنگیدند. بین این دو گزینه هیچ راهی نبود که انتخاب کنند و به همین دلیل هم می‌گویم که این جنگ یک چیز ناخواسته‌ برای ما بود.»
این فیلمساز عراقی درباره تبدیل جشنواره مقاومت به مرکزی برای فیلمسازان ضدسلطه و مستقل جهان نیز نظرش را این گونه بیان می کند: «اتفاقا این جشنواره، تنها جشنواره‌ای در دنیاست که با اسم مقاومت برگزار می‌شود و خیلی خوب است که ما اولین بار در جمهوری اسلامی ایران و در دنیا چنین جشنواره‌ای برگزار می‌کنیم و با اسم مقاومت پیش می‌رویم و از سراسر دنیا فیلمسازان و هنرمندان دنیا که می‌خواهند ضداستکبار جهانی مقاومت کنند را اینجا جمع کنیم. اتفاقا همه عالم می‌دانند که این جشنواره در جای درستی درحال برگزاری است. چون ایران تنها کشور دنیاست که تمام قد در برابر استکبار جهانی ایستاده است و حرف خودش را می‌زند. به همین دلیل هم ایران می‌تواند مرکز ثقلی باشد برای جمع کردن این فیلمسازان و ما را کمک کند.»
طاهر، یک آرزو هم برای جشنواره فیلم مقاومت دارد: «آرزو دارم که این جشنواره بزرگ‌تر و وسیع‌تر شود تا بتوانیم از سرتاسر جهان، فیلمسازان بیشتری را جمع کنیم. درست است که از کشورهایی مثل مراکش و لبنان و عراق و ... در اینجا فیلمسازانی حضور دارند، اما خیلی از فیلمسازان در مناطق آفریقا، آمریکای لاتین و حتی در خود آمریکا و اروپا گمنام هستند که باید بتوانیم همه آنها را زیر پرچم مقاومت گرد هم آوریم تا بتوانیم صدای مقاومت را به همه جای دنیا برسانیم تا بحث خط مقاومت فقط منحصر به این منطقه نشود.»
شبکه ارتباطی هنرمندان مقاومت
در تهران
امیر تاکی، فیلمساز انگلیسی و مدیر شبکه تلویزیونی اهل‌البیت انگلستان که اصالت عراقی هم دارد، از دیگر هنرمندانی است که سابقه حضور در جشنواره فیلم مقاومت را دارد. وی در دوره چهاردهم جشنواره فیلم مقاومت با مستند «بردگان جنسی داعش» در این جشنواره شرکت کرده بود. امیر تاکی، درباره اینکه  تهران، چگونه می‌تواند به پایگاهی برای هنرمندان و فیلمسازان مقاومت تبدیل شود، به گزارشگر کیهان می گوید: «به نظرم همین جشنواره فیلم مقاومت به جمع شدن فیلمسازان و کارگردانان و تهیه کنندگان مقاومت از سراسر دنیا خیلی کمک می‌کند. یکی از مهم‌ترین وظایفی که این جشنواره می‌تواند ایفا کند، جمع کردن هنرمندان طیف مقاومت، در مرکز محور مقاومت، یعنی ایران است. چون ما همدیگر را نمی‌شناسیم و هیچ گاه یکدیگر را نمی‌بینیم و ارتباطی با هم نداریم، اما وقتی از سراسر دنیا می‌آییم اینجا و در ذیل یک جشنواره تحت عنوان مقاومت جمع می‌شویم، با هم آشنا می‌شویم و می‌توانیم هماهنگی‌هایی هم با هم داشته باشیم. بدون اینکه نیاز باشد که مسئولان جشنواره کار خاصی انجام دهند، خود ما در اینجا یک شبکه ارتباطی تشکیل می‌دهیم و با هم همکاری می‌کنیم و از دل این همکاری‌ها و انتقال تجربیات، به اهداف بزرگی نزدیک می‌شویم و خط مقاومت را پیش می‌بریم.»
نظر یک سینماگر آمریکایی
درباره جشنواره مقاومت
مقاومت، امروز به مفهومی جهانی تبدیل شده است. حتی در قلب استکبار جهانی، یعنی آمریکا نیز آدم های زیادی از خوی جنگ طلبانه و نژادپرستانه حکام خود به تنگ آمده‌اند و درمقابل، نگاه مثبتی هم به ایران دارند.
«جان جیانویتو» فیلمساز و منتقد آمریکایی یکی از این افراد است. وی دو سال قبل و به عنوان داور، در پانزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت حضور داشت. او در گفت وگو با سایت جشنواره فیلم مقاومت می گوید: «زمانی که برای اولین بار برای حضور در هیات داوران پانزدهمین جشنواره فیلم مقاومت از من دعوت شد، متوجه شدم چنین جشنواره‌ای با چشم انداز جهانی بدون تروریسم، نژادپرستی، جنگ و اشغال وجود دارد، بسیار دلگرم و امیدوار شدم. جشنواره ای در تهران که فیلم های مدافع جنبش سیاهان، فیلم های ضد داعش و ضدصهیونیسم، فیلم هایی با موضوع دفاع از حقوق زنان و به ویژه زنان مسلمان را به نمایش
می‌گذارد. واقعیت این بود که قبلاً در مورد این جشنواره چیزی نشنیده بودم و فکر می‌کردم بیشتر از آنکه یک جشنواره باشد، می‌خواهد از وضعیت رابطه بین ایالات متحده و ایران صحبت کند.علی‌رغم هشدارها و چالش‌های بوروکراتیک ایالات متحده از اینکه فرصتی برای شرکت در چنین جشنواره ای و امکان سفر به ایران برایم بوجود آمد بسیار خوشحالم زیرا توانستم حضور در یکی از قدیمی‌ترین و غنی‌ترین تمدن‌ها و فرهنگ های جهان را تجربه کنم این موضوع از دیدگاه من یک هدیه الهی  بود.»
وی درباره نمایش فیلم هایی با مضامین ضدآمریکایی در جشنواره فیلم مقاومت نیز اظهار نظر می کند: «با وجود تعهد و اعتقاد به اصول حقوق بشر، با رفتار دوگانه کشورم در مورد دفاع از حقوق بشر مخالفم و افشای تبلیغات منفی علیه ایران و اخبار جعلی را موضوع مهمی می دانم. هر ملتی باید شجاعت داشته باشد نسبت به سوءاستفاده از حقوق بشر انتقاد كند و این شامل همه کشورهاست.»
جیانویتو همچنین درباره اهمیت جشنواره فیلم مقاومت در جهان امروز می گوید: «من آرزو می‌کنم جامعه بین الملل از وقایعی مانند جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت آگاهی داشته باشد.احساس می‌کنم این جشنواره پتانسیل بسیاری دارد تا بتواند فیلمسازان مترقی، منتقدان و فعالان سراسر دنیا را در همبستگی درباره بسیاری از موضوعات مهم این فستیوال جمع کند.
ایده‌ها و فرصت‌های بسیاری برای چنین رویدادی وجود دارد تا بذرهای مفیدی را بکارد و رشد دهد که از جمله آن می توان به سازماندهی بحث و گفت وگوهای بیشتر، کارگاههای آموزشی و ایجاد فرصتهایی برای تعامل بین مخاطبان و فیلمسازان اشاره کرد.»
وئیس کاسترو کارگردان کشور ونزوئلا نیز چند سال قبل با حضور در جشنواره مقاومت گفته بود: «جشنواره‌هایی مثل جشنواره مقاومت از اهمیت بسیاری بالایی برخوردار هستند،‌ چرا که به موضوعاتی می‌پردازند که رسانه‌های تحت نظر سلطه جهانی، قادر به روایت آن نیست. این گونه جشنواره‌ها عموماً باعث می‌شوند که صدای مظلومان جهان نیز به گوش تمام دنیا برسد و با نمایش آثار برجسته در حوزه مقاومت جهانی در این مسیر گام بر می‌دارد.»
پیشنهادات فلسطینی ها
چندی قبل «مفید ابو شماله»، سردبیر روزنامه روزانه فلسطین که در نوار غزه منتشر می‌شود در نامه‌ای به شانزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت، ضمن قدردانی از اهتمام این رویداد سینمایی در توسعه سینمای مقاومت در سطح بین‌المللی، پیشنهاداتی درخصوص امضای تفاهم‌نامه همکاری سینمایی میان فلسطین و جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت ارائه داده بود.
این روزنامه نگار فلسطینی، پیشنهادات خود را این گونه مطرح کرده بود: «مشارکت در تولید و نمایش آثار سینمایی، امضای تفاهم نامه مشترک میان روزنامه فلسطین و جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت، تقویت روابط میان جشنواره‌ها، انتشار اخبار این رویداد سینمایی در فلسطین و تشویق مشارکت فعال هنرمندان ایران و فلسطین در جشنواره‌ها و برگزاری همزمان شانزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت در غزه.»
در همین جهت، در یک ویدوئو کنفرانس با حضور مفید ابوشماله، مدیر دومین جشنواره بین‌المللی فیلم مستند غزه و سردبیر روزنامه فلسطین، ابراهیم مسلم؛ مدیر جشنواره فیلم «العودة»(بازگشت) و احد میکائیل‌زاده؛ معاون ارتباطات و اطلاع‌رسانی شانزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت، بر حمایت همه جانبه نهادهای سینمایی فلسطینی از شانزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت تاکید و ضرورت بیان واقعیت مقاومت درمواجهه با افکار و جریان‌های انحرافی در منطقه و جهان مورد بررسی قرار گرفت.
امضای یک تفاهم‌نامه در حوزه همکاری‌های سینمایی و فرهنگی میان  فلسطین و ایران، شامل برگزاری شانزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت در فلسطین، تولید فیلم های مستند با محوریت مصائب، مظلومیت و مقاومت مردم منطقه و فلسطین، در برابر محور عربی-عبری و حمایت ایران از مقاومت مردم فلسطین در برابر اشغالگران اسرائیلی از  دیگر موضوعات مورد بحث در این
کنفرانس بود.
همچنین در این کنفرانس ابراهیم مسلم؛ مدیر جشنواره فیلم «العوده»، تهیه کننده و کارگردان فلسطینی به اهمیت و نقش جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت در تثبیت مفهوم مقاومت و ایستادگی و واکنش به عادی سازی روابط شرم آور سیاسی اخیر میان برخی از کشورهای عربی و اشغالگران اسرائیل، اشاره کرد و از آمادگی همکاری با جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت در سطوح مختلف خبر داده بود.