آیا هیئت کنترل نقدینگی وجود خارجی دارد؟

دو سال پیش در دیدار هیئت دولت با رهبر معظم انقلاب اسلامی، ایشان به دولت و بانک مرکزی تأکید کردند که یک تیم جهادی و شبانه‌روزی برای مدیریت نقدینگی تشکیل شود.

کد خبر: ۱۹۸۳۱۹

تاریخ: ۲۴ شهريور ۱۳۹۹ - ۱۹:۴۸

رهبر معظم انقلاب در آن دیدار گفتند: «یک مسئله مهم دیگر در زمینه اقتصاد که موضوع چهارمی‌است که دارم عرض می‌کنم، مسئله مدیریت نقدینگی کشور [است] که حالا آقای رئیس‌جمهور‌ اشاره کردند به نقدینگی. اولاً اینکه ما اجازه دادیم که نقدینگی افزایش پیدا کند، از اوّل خطا بوده؛ نباید می‌گذاشتیم؛ از اوّل باید ما جلوی افزایش نقدینگی را می‌گرفتیم؛ حالا هم اینکه نقدینگی رها بماند که به هر طرفی حمله کند ویرانی به‌وجود بیاورد، این هم باز یک خطای دیگر است؛ نقدینگی باید مدیریت بشود.
اینکه ما این‌جوری فرض کنیم که «نه، کاری‌اش نمی‌شود کرد نقدینگی را»، نه، این‌جوری نیست؛ نقدینگی را می‌شود کنترل کرد، می‌شود مدیریت کرد؛ البتّه احتیاج دارد به یک مجموعه تمام‌وقت فعّال؛ یک مجموعه تمام‌وقت. چندی پیش نمایندگان مجلس از رئیس‌جمهور محترم درخواست کرده بودند که یک تیم اقتصادی فعّال [تعیین بشود]؛ خیلی خوب، یک تیمی ‌زیر نظر همین مجموعه‌ای که الان دارید هم می‌خواهید بگذارید - بحث تغییر و تبدیل و مانند این‌ها را بنده هیچ‌وقت مطرح نمی‌کنم و نکرده‌ام-  بالاخره یک مجموعه فعّال شبانه‌روزی از عناصری که اهل کار جهادی باشند، یعنی واقعاًً بخواهند کار بکنند، شب و روز نشناسند، اهل ابتکار و مانند این‌ها هم باشند، دنبال این قضیّه بگذارید و بگویید نقدینگی را مدیریت کنند؛ می‌توانید این کار را بکنید.
ما به قولی چهارصد هزار میلیارد تومان، به قولی شش‌صد هزار میلیارد تومان، پروژه نیمه‌تمام داریم؛ خب جاذبه درست کنید برای بخش خصوصی که این نقدینگی به این طرف هدایت بشود؛ می‌شود این کارها را کرد؛ امتیاز بدهید، جاذبه درست کنید....
این نقدینگی زیاد، این نقدینگی که امروز وجود دارد، خطر بزرگی است، این را اقتصاددان‌ها بهتر از ما می‌دانند که این، هر طرف رو کند ویرانگر است؛ خب می‌آید یک‌وقت طرف سکّه، می‌آید طرف ارز - [مثل] همینی که اتّفاق می‌افتد و شما می‌بینید-  یک‌وقت می‌رود طرف مسکن یک‌جور دیگر می‌شود. نباید بگذارید، باید این مدیریت بشود؛ یعنی رها نمی‌شود گذاشت نقدینگی را. نمی‌شود گفت که حالا این اضافه شده و هیچ کاری‌اش نمی‌شود کرد؛ نه نخیر، این را می‌شود کنترل کرد، ‌ می‌شود مهار کرد و این باید مهار بشود... به‌نظر من به وضع بانک‌ها برسید و نقدینگی را به‌طور جدی اهمیت بدهید و دنبال بکنید.»
در دو سال اخیر هیچ خبری از اجرای این تأکید رهبری درباره تشکیل کمیته کنترل نقدینگی نشد و حجم نقدینگی هم با شدت بیشتری نسبت به قبل، رو به افزایش بود.
همین مسئله سبب شد در دیدار اخیر رهبر معظم انقلاب اسلامی با هیئت دولت، ایشان مجدداًً در این زمینه تذکر بدهند.
آیت‌الله خامنه‌ای در دیدار امسال هیئت دولت در این زمینه گفتند: «این مسئله هدایت نقدینگی را من یک‌بار دیگر هم در مرکز عمومی گفتم، خصوصی هم به مسئولین مکرّر گفته شده که ما این نقدینگی موجود را به سمت تولید هدایت کنیم. البتّه من در سال ۹۷ در همین جلسه هیئت دولت و هفته دولت گفتم که یک هیئت شبانه‌روزی متخصّص معیّن بکنید که بنشینند روش‌های مدیریت نقدینگی را جست‌وجو [کنند]؛ این نقدینگی موجود باید مدیریت بشود و هدایت بشود به سمت تولید که این کار آسانی نیست، کار مشکلی است، روش‌های ویژه‌ای لازم دارد؛ من گفتم یک هیاتی بنشینند و این کار را انجام بدهند. من نمی‌دانم این هیئت تشکیل شده یا نشده؛ به هر حال اگر نشده، باز هم زمان باقی است و ان‌َشاءالله این کار انجام بگیرد تا اینکه نقدینگی موجود سرازیر بشود به سمت قسمت واقعی اقتصاد و به تولید برسد.»
ادعای تشکیل هیئت کنترل نقدینگی
پس از تذکر مجدد رهبر معظم انقلاب درباره ضرورت تشکیل هیئتی برای کنترل نقدینگی، رئیس‌کل بانک مرکزی که در دو سال اخیر هیچ خبری از تشکیل و کارکرد چنین هیئتی نداده بود، مدعی شد که این هیئت تشکیل شده و مشغول به کار است.
آقای عبدالناصر همتی در هفته گذشته با‌ اشاره به اینکه دبیرخانه کمیته نقدینگی بر عهده پژوهشکده پولی و بانکی است، گفت: بعد از تأکیدات مقام معظم رهبری در سال ۹۷ کمیته نقدینگی دو سال است که در بانک مرکزی شکل گرفته و در این مدت بحث‌ها و پیشنهادات مهمی‌ داشته است. خوشبختانه این کمیته توانسته است منشأ فعالیت‌ها و سیاست‌گذاری‌های مطلوبی باشد.
اکنون سؤالی که از بانک مرکزی مطرح می‌شود این است که اگر چنین هیئتی برای مدیریت نقدینگی تشکیل شده، اسامی ‌اعضای هیئت و مصوبات آن را منتشر کند.
ضمن آنکه نگاهی به آمارهای نقدینگی در دو سال اخیر و مقایسه آن با مدت مشابه قبل، نشان می‌دهد اگر هم چنین هیاتی تشکیل شده باشد، عملاًً کارآیی نداشته است و تغییر رویکرد یا اعضای آن ضروری است.
رهبر معظم انقلاب اسلامی در شهریور ۱۳۹۷ درباره تشکیل هیاتی برای کنترل نقدینگی تذکر دادند. اگر طبق گفته آقای همتی این هیئت از همان موقع تشکیل شده باشد، باید خروجی آن در کنترل نقدینگی مشخص باشد.
این در حالی است که آمار بانک مرکزی نشان می‌دهد از مهر ۱۳۹۷ تا پایان خرداد ۱۳۹۹ (طی ۲۱ ماه) متوسط رشد نقدینگی 26/7 درصد بوده است. این در حالی است که ۲۱ ماه قبل از آن یعنی از دی ۱۳۹۵ تا پایان شهریور ۱۳۹۷ متوسط رشد نقدینگی 22/6 درصد بود.
در شهریور ۱۳۹۷ که رهبر معظم انقلاب درباره مدیریت نقدینگی تذکر دادند حجم نقدینگی ۱۶۷۲ هزار میلیارد تومان بود که از آن موقع تا پایان خردادماه امسال یعنی طی ۲۱ ماه تقریباً یک هزار هزار میلیارد تومان دیگر بر حجم نقدینگی در کشور افزوده شده است. این در حالی است که ۲۱ ماه قبل از آن دستور، یعنی از دی ۱۳۹۵ تا پایان شهریور ۱۳۹۷ فقط ۴۷۵ هزار هزار میلیارد تومان به حجم نقدینگی اضافه شده بود.
از لحاظ درصد رشد هم عملکرد بانک مرکزی در ۲۱ ماه اخیر در کنترل نقدینگی نامطلوب‌تر بوده است. از دی ۱۳۹۵ تا پایان شهریور ۱۳۹۷ حجم نقدینگی 39/7 درصد رشد کرد اما از مهر ۱۳۹۷ تا خرداد امسال شاهد رشد ۵۷ درصدی حجم نقدینگی بوده‌ایم.
از ابتدای دولت یازدهم در مرداد ۱۳۹۲ تا شهریور ۱۳۹۷ یعنی طی بیش از ۵ سال، ۱۱۸۱ هزار میلیارد تومان بر حجم نقدینگی افزوده شده در حالی که در ۲۱ ماه منتهی به خرداد ۱۳۹۹ حجم نقدینگی اضافه‌شده نزدیک هزار هزار میلیارد تومان
بود.
به گزارش مشرق، بنابراین آمارها به خوبی نشان می‌دهد که بانک مرکزی کنترل و مدیریت چندان موفقی بر رشد نقدینگی نداشته است و هیئت پنهان کنترل نقدینگی هم (اگر وجود خارجی داشته باشد) عملکرد مطلوبی نداشته است.