گام محققان دانشگاهی در ژن‌درمانی سرطان

پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی مشهد با همکاری محققان دانشگاه «راتگرز» آمریکا، موفق به تولید حامل‌های پپتیدی به منظور انتقال هدفمند ژن به سلول‌های سرطان سینه شدند.

کد خبر: ۱۹۷۲

تاریخ: ۱۵ دی ۱۳۹۲ - ۱۹:۳۴

این حامل‌ها که دارای منشأ زیستی هستند، قابلیت متراکم کردن ژن‌ها در ابعاد نانو را داشته و در درمان بیماری‌های سرطانی از جمله سرطان ریه کاربرد دارند.
این کار تحقیقاتی حاصل همکاری دکتر فاطمه سلطانی، دکتر مجتبی سنکیان دانشیار گروه ایمونولوژی دانشکده پزشکی و مرکز تحقیقات بوعلی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، دکتر آرش هاتفی دانشیار گروه فارماسوتیکس دانشگاه راتگرز آمریکا و دکتر محمد رمضانی استاد گروه بیوتکنولوژی دارویی دانشکده داروسازی مشهد است.
دکتر فاطمه سلطانی، استادیار گروه بیوتکنولوژی دارویی دانشکده داروسازی مشهد، درباره مراحل انجام این تحقیق به ایسنا گفت: در ابتدا توالی‌های ژنی حامل‌ها بعد از انتخاب و انجام مراحل بهینه‌سازی سنتز شدند، توالی‌های ژنی سنتز شده بعد از برش با آنزیم‌های Ndel و Hind III داخل پلاسمید بیان کلون فرستاده شده و سپس با روش شیمیایی کلراید کلسیم به میزان بیان پذیرنده، وارد شدند.
این محقق افزود: در ادامه، بیان پروتئین‌ها در شرایط مختلف مورد بررسی قرار گرفت و بهترین شرایط بیان برای مقیاس بالا انتخاب شد. درمرحله آخر و پس از تولید پپتیدهایی با خلوص بالا و تهیه نانوذرات پپتید DNA- با انجام آزمایش‌های مختلف نظیر تعیین اندازه و بار سطحی ذره، همولیز گلبول‌های قرمز، تبدیل سلول‌ها در حضور و عدم حضور بافیلومایسین و نوکودازول و همچنین تست MTT، ویژگی‌های انتقال ژنی و اثبات فعال بودن قطعات مورد مطالعه قرار گرفت.
با توجه به نتایج این تحقیق حامل نوترکیب تولید شده در مطالعات برون تنی با موفقیت توانست همه سدهای سلول را پشت سر گذاشته و ژن لوسیفراز را به هسته سلول‌های AR-75-1 برساند. همچنین از مزایای دیگر این قبیل حامل‌های مقلد زیستی می‌توان به سمیت کم آنها در مقایسه با حامل‌های ویروسی و نیز حامل‌های سننتیک شیمیایی و پلیمری اشاره کرد.
دکتر سلطانی افزود: با دستیابی به توالی پپتیدی نوترکیب با منشأ زیستی و با کارایی بالا، به کمک تکنیک‌های مهندسی ژنتیک، می‌توان امید داشت که این توالی‌ها با سمیت پایینشان بتوانند روزی جایگزین حامل‌های ویروسی برای انتقال ژن در فرایند ژن درمانی بیماری‌ها شوند.
بخشی از نتایج این کار تحقیقاتی در مجله International Journal of Pharmaceutics منتشر شده است.
گفتنی است: ژن‌درمانی یکی از روش‌های درمان بیماری‌های مختلف است که به تازگی مورد توجه بسیاری قرار گرفته است. مهم‌ترین اصل در این روش، انتقال ژن به صورت موثر و سالم به بافت هدف است که همواره یکی از محدودیت‌های اعمال این روش به حساب آمده است.
یک حامل خوب باید DNA با اندازه در حد میکرون را به یک ذره با اندازه نانو متراکم کرده تا ذره قادر باشد از غشاء سلول‌ها از طریق اندوسیتوز جذب شود.
همچنین باید بتواند از محتویات اسیدی فرارکرده و بعد از پشت سر گذاشتن سدهای سلولی، ژن را به هسته برساند. به این دلیل پژوهشگران این طرح، حامل نوترکیب را به منظور انتقال هدفمند ژن نشانگر به سلول‌های سرطان‌پستان طراحی کردند که بعد از انجام مراحل خالص‌سازی برای آزمایش‌های تبدیل و انتقال ژن مورد استفاده قرار گرفت.