امارات و اسرائیل چگونه به هم نزدیک شدند؟(نگاه)

کد خبر: ۱۹۶۰۷۷

تاریخ: ۲۶ مرداد ۱۳۹۹ - ۲۱:۳۹

محمدرضا مرادی
امارات روز پنجشنبه 23 مرداد 98 توافقی را با اسرائیل امضا کرد که در 26 سال گذشته سابقه نداشته است. طبق توافق آبراهام، ابوظبی و تل‌آویو اقدام به عادی‌سازی روابط خواهند کرد و بدین‌ترتیب امارات پس از مصر و اردن به‌عنوان سومین کشور عربی و اولین کشور عرب حوزه خلیج ‌فارس خواهد بود که با رژیم صهیونیستی ارتباط برقرار خواهد کرد. اما این توافق در چه شرایطی به دست آمده و چه نتایجی خواهد داشت؟
توافق آبراهام چگونه به دست آمد؟
توافق امارات و اسرائیل را نباید یک توافق یک‌شبه و نتیجه چند ماه رایزنی دانست. همان‌طور که رئیس سابق موساد اعلام کرده روابط اسرائیل با بسیاری از کشورهای عربی در 50 سال گذشته برقرار بوده است. در مورد امارات نیز از چند سال پیش روند نزدیکی امارات و اسرائیل شروع شده است.
امارات از سال‌های ۲۰۱۰ به بعد روابط اقتصادی خود با اسرائیل را به شکل متفاوتی شروع کرد. اگر قبل از آن گاهی هرچند کوتاه به‌خاطر حملات و تندروی‌های اسرائیل در غزه، روابط تجاری و غیررسمی ‌خود با این رژیم را قطع می‌کرد، اما در سال‌های اخیر رویکرد بی‌تفاوت‌تری نسبت به فلسطین در پیش گرفته و در چرخشی آشکار در سال ۲۰۱۴ عبدالله بن‌زاید وزیر امور خارجه امارات متحده عربی با همتای اسرائیلی خود در فرانسه ملاقات کرد و برای تامین مالی اسرائیل در جنگ غزه پیشنهاد کمک نمود. قبل از آن نیز وی با نتانیاهو در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل در سال۲۰۱۲ دیدار داشت. برای اینکه این دیدار جنبه آشکار و رسمی ‌نداشته باشد، وزیر امورخارجه امارات را از طریق پارکینگ هتل (ریجنسی) محل اقامت نتانیاهو به این هتل منتقل کردند. در این دیدار یوسف العتیبه سفیر امارات در آمریکا، بن‌زاید را همراهی می‌کرد که بعدها روزنامه اسرائیلی‌ هاآرتص پرده از آن برداشت.
هرچه که زمان به جلوتر می‌آید امارات با جسارت بیشتری به تعمیق روابط با اسرائیل می‌پردازد. سال ۱۳۹۴ «دوری گولد» مدیرکل وزارت امور خارجه اسرائیل در جریان سفر به امارات و شرکت در نشست دوسالانه آژانس بین‌المللی انرژی‌های تجدیدپذیر، از افتتاح دفتر نمایندگی اسرائیل در امارات خبر داد. در آوریل 2017 امارات در یک اقدام بی‌سابقه (با وجودی که روابط دیپلماتیک رسمی با اسرائیل نداشت) در مانور نظامی هوایی، همراه آمریکا، اسرائیل و یونان با نام «اقدام با آگاهی» شرکت کرد.
روزنامه معاریو سال گذشته اعلام کرده که روابط پنهانی ابوظبی و اسرائیل از ۱۵ سال پیش آغاز شده است. در ادامه پروسه عادی‌سازی روابط ارتجاع عرب با رژیم صهیونیستی نماینده وزیر دفاع امارات سال گذشته در پاسخ به سؤال یک خبرنگار آمریکایی گفت: «امارات و اسرائیل نه تنها تهدیدی برای هم نیستند بلکه مانند دو برادرند.» در نهایت نیز آبان ماه 97 ایوب کارا وزیر ارتباطات رژیم صهیونیستی به امارات سفر کرد. وی طی سخنانی در یک کنفرانس مخابراتی گفت: «تلاش برای صلح و امنیت اولویت اصلی اسرائیل است و این از طریق تقویت روابط اقتصادی و همکاری علمی ‌با تعدادی از کشورهای عربی محقق خواهد شد.» پیش از وی نیز «میرى رگو» وزیر فرهنگ و ورزش کابینه بنیامین نتانیاهو ویدیویی را در حساب خود در فیسبوک منتشر کرد که وی را در حال بازدید از یک مسجد در ابوظبی پایتخت امارات نشان می‌داد. انتشار این ویدیو یک روز پس از خوانده شدن سرود رژیم‌ اشغالگر قدس در مسابقات بین‌المللی جودو در امارات با حضور رگو وزیر فرهنگ و ورزش این رژیم صورت گرفت. بنابراین توافق اخیر اسرائیل و امارات نتیجه حداقل 15 سال تلاش مقامات صهیونیستی بود.
نتایج پیمان آبراهام
دولت امارات در ابتدا اعلام کرد که موفق شده با استفاده از این پیمان و توافق، طرح الحاق 30 درصد از کرانه باختری به سرزمین‌های‌ اشغالی را متوقف کند اما بلافاصله نتانیاهو نخست‌وزیر وزیر اسرائیل اعلام کرد که این طرح صرفا به تعویق افتاده و متوقف نشده است. در نهایت نیز دولت امارات تایید کرد که طرح الحاق همچنان در دستور کار است. در واقع توافق امارات با اسرائیل توافق «صلح در مقابل هیچ» است. توافق کمپ دیوید(مصر و اسرائیل در اسرائیل 1979)، وادی عربه(اردن با اسرائیل 1994) یا توافق سازمان آزادی بخش فلسطین (ساف) با رژیم صهیونیستی در مقابل آزادی زمین بود. یعنی در مقابل این توافق، بخش‌هایی از جغرافیای‌ اشغال شده توسط رژیم صهیونیستی آزاد می‌شد، اما اکنون حتی یک وجب از اراضی‌ اشغالی آزاد نمی‌شود و طرح الحاق کرانه باختری به سرزمین‌های‌ اشغالی نیز کنار گذاشته نشد بلکه تعلیق شده است. بنابراین امارات توافق صلح در برابر هیچ را امضا کرد.
اما نتانیاهو و دونالد ‌ترامپ از این توافق به دنبال رسیدن به نتایجی بوده‌اند. در درجه اول دونالد ‌ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا که در سیاست خارجی فاقد دستاورد مهمی‌برای انتخابات ریاست‌جمهوری 2020 است سعی دارد به هر روشی یک برگ برنده در سیاست خارجی کسب کند. تلاش‌های وی برای توافق با کره شمالی و ایران به نتیجه نرسیده واکنون وی می‌خواهد توافق امارات و اسرائیل را به‌عنوان یک دستاورد به رای‌‌دهندگان آمریکایی بفروشد تا شاید بتواند خو د را نجات دهد. نتانیاهو نیز در چند هفته اخیر به‌دلیل پرونده‌های فساد با تظاهرات‌های گسترده مواجه بوده و بسیاری استعفای وی را خواستارند. نتانیاهو سعی دارد این توافق را به‌عنوان ابزاری برای نجات خود از اعتراض‌های اخیر به کار برده و برای نخستین بار اعلام کند که به توافق صلح بدون اعطای زمین دست یافته است.
در مجموع اقدام امارات یک اقدام با دامنه تأثیر بسیار بالا بوده و کشورهای دیگری مانند بحرین و سودان نیز احتمالا در این مسیر حرکت کنند. خیانت کشورهای عربی به فلسطین از زمانی شروع شد که امارات و عربستان با طرح معامله قرن که از سوی دونالد ‌ترامپ پیشنهاد شده بود موافقت کردند. عادی‌سازی روابط اسرائیل با جهان عرب به‌عنوان روح حاکم بر معامله قرن بوده و اکنون امارات نخستین گام را در اجرای این طرح برداشته
است.