شاعرانه‌ای تصویری برای روستا

کد خبر: ۱۹۶۰۱۱

تاریخ: ۲۶ مرداد ۱۳۹۹ - ۲۰:۰۳

نگاهی به دو کلیپ هویت‌بخش «خوشا به حالت ‌ای روستائی» و «باهم باشیم» در شبکه پویا و نهال
در دنیای امروز، رسانه می‌تواند نقش بسیار مهمی‌ در تقویت هویت ملی، قومی‌و محلی، یا عکس آن، نقش مهمی‌در استحاله و تحقیر هویت ملی، قومی‌و محلی داشته باشد.
از آنجا هم که خودکفائی و استقلال اقتصادی هر کشوری تا حدود بسیار زیادی به رونق زندگی روستایی و تولیدات روستائیان بستگی دارد، بنابراین خیلی مهم است که بازنمایی تصویر روستائیان در رسانه چگونه باشد؟
متأسفانه در برخی از فیلم‌ها و سریال‌ها با نگاه قالبی و کلیشه‌ای، چهره‌ای ساده‌لوح، فقیر و بی‌کلاس از روستائیان به تصویر کشیده می‌شود. تمسخر لهجه روستائی هم که دیگر سال‌هاست به بخش جدائی‌ناپذیر برنامه‌های به ظاهر طنز تبدیل شده. اما درست مقابل این نگاه غلط، برنامه‌سازانی هستند که با نگاهی صحیح، روستا و روستایی را به تصویر می‌کشند. آنها روستا را به مثابه محیطی که مبدأ تولید و منشا خودکفایی کشور است می‌دانند و برای تقویت هویت روستائی و در نتیجه استقلال اقتصادی کشور در فضای رسانه‌های صوتی و تصویری تلاش می‌کنند. دو نمونه موفق این تلاش را می‌توان در شبکه «نهال و پویا» دید.
اینکه چشممون به دستی نیست
برای ما افتخاره
متأسفانه در سال‌های گذشته به جز چند سریال معدود که با نگاه مثبت به توانایی‌ها و سبک زندگی نوجوانان روستائی ساخته شده، کودکان و نوجوانان روستائی جایگاه قابل توجهی در برنامه‌های تلویزیون نداشته‌اند! اما مدتی است که شبکه پویا و نهال با رویکردی آگاهانه به هویت‌بخشی به زندگی پرنشاط کودکان و نوجوانان روستائی پرداخته و محصولات خوبی تولید کرده است.
از آنجا که رسالت شبکه «پویا و نهال» علاوه ‌بر شادی‌آفرینی و سرگرمی ‌برای کودکان و نوجوانان زیر 12 سال، فرهنگ‌سازی، هویت‌بخشی و آموزش به آنها هم هست، کلیپ‌سازی یکی از ابزار مهم برای تامین این اهداف است.
بر همین اساس یکی از کلیپ‌های خوش ساختی که در این شبکه ساخته شده و به تقویت هویت روستائی کمک می‌کند، «خوشا به حالت ‌ای روستایی» نام دارد. کلیپی با‌ ترانه‌ای از محمدصادق آتشی و به کارگردانی اسماعیل معنوی.
کارگردان در این اثر با به تصویر کشیدن شاعرانه زندگی ساده و سخت روستائیان و همچنین همخوانی چند نوجوان از اهالی روستای تاچل علیشیر منطقه اندیکای استان خوزستان تولیدگر بودن، عزت نفس بالا و شادی و نشاط مردمان روستا و به‌ویژه کودکان و نوجوانان آن را به مخاطب نشان می‌دهد.
البته بخش زیادی از انتقال حس عزت نفس و تولیدگر بودن روستائیان مدیون شعر زیبای آقای آتشی است:
«روستایی برای پا شدن-  کاری به کسی نداره
اینکه چشممون به دستی نیست، برای ما افتخاره
«خاک روستاهای ما، معدن تلاشه و نخبه می‌سازه
از همین تلاشه که میهن عزیزمون-  هم سرفرازه، هم بی‌نیازه
رمز رسیدن به قله‌ها، علم و کوشش و باوره
آرزوی ماها همیشه، سربلندی کشوره»
دختران روستائی که فراموش نشده‌اند
یکی دیگر از کلیپ‌های خوش ساختی که به تقویت هویت فرزندان روستائی ایران زمین کمک می‌کند، کلیپ «باهم که باشیم» است.‌ترانه سرای این کلیپ محمدحسین ملکیان و کارگردانش اسماعیل معنوی است.
در این کار شاعر و کارگردان با رویکرد تقدیر از روحیه تولیدگری در روستائیان به شعار امسال یعنی«جهش تولید» توجه ویژه‌ای کرده‌اند. البته این توجه همراه با به تصویر کشیدن شاعرانه‌ای از زندگی روستائی است.
«روستائی باصفاست، روستائی با خداست
روستا دنیای ماست، روستا خاکش طلاست
ما خوشه‌های گندم در زیر آفتابیم، با هم که باشیم
ما مرد کارسختیم، ما سنگ آسیابیم، با هم که باشیم..»
اما از نکات بسیار برجسته این اثر توجه کارگردان به فعالیت و تلاش همزمان زنان و مردان روستائی و فعال مایشاء نشان دادن دخترها در این کلیپ است. اینکه دختران نوجوان در کنار برادران خود نقشی مهم در‌ اشتغال‌زایی و تولیدگر بودن در روستا دارند؛ نشان از نگاه منصفانه و همراه با کرامت ایشان به دختران روستایی دارد.
نگاه توریستی و شهری زده به روستا ممنوع
موسسه ماوا یکی از موسسات فرهنگی است که تولیدات خوب و قابل قبولی در حوزه کلیپ‌سازی برای نوجوانان داشته است. گروه حرفه‌ای این موسسه البته یک کلیپ با رویکرد نگاه به روستائیان دارد به نام «دهکده اجدادی». اثری که متأسفانه رویکرد  درستی به روستا و روستانشینان ندارد.
اینکار با شعری از محسن رضوانی و به کارگردانی سیدمیثم سجادی ساخته شده است و روایت‌کننده خستگی چند نوجوان از شلوغی و سر و صدای شهر است که پا به دنیای روستایی با هوایی پاک و فضایی بی‌آلایش می‌گذارند.
«تو آبادی، غرق شادی،
دهکده دوست داشتنی اجدادی،
خیلی چیزها یادم دادی...»
اما متأسفانه تصاویری که مخاطب از روستا دریافت می‌کند درست برخلاف دو کلیپ خوشا به حالت ‌ای روستائی و با هم باشیم، تصاویری توریستی و شهری زده از روستاست.
یعنی مخاطب، روستا را باید جایی ببیند که شهری‌های خسته شده از شلوغی شهر، برای تفریح، ماهیگیری، و در دل طبیعت رفتن به آنجا می‌روند و بعد از چند روز مسافرت و خستگی در کردن به شهر و محیط زندگی باکلاس خود برمی‌گردند!
این نگاه متأسفانه شاید برای مخاطب شهری جالب باشد اما اگر برای مخاطب روستایی مخرب نباشد، مطمئنا هیچ اثری برای تقویت هویت روستانشینان ندارد.
البته باید با انصاف گفت که موسسه ماوا در ساخت کلیپ‌های حمایت از تولید ملی در همین شبکه پویا و نهال بسیار خوب عمل کرده، اما متأسفانه در نگاه به روستا در کلیپ «دهکده اجدادی» نمره خوبی نمی‌گیرد.
* * *
در جنگ تمام‌ عیار اقتصادی نظام جمهوری اسلامی ایران با استکبار جهانی، لازم هست که همه تولیدگران، کارآفرینان و از جمله روستائیان و عشایر کشور که از پایه‌های مهم خودکفائی هستند، مورد حمایت فرهنگی رسانه ملی قرار بگیرند.
پس باید با تقدیر از آثاری که در حمایت فرهنگی از تولید ملی، تولیدگران روستائی، عشایری و شهری ساخته شده‌اند، زمینه ساخت بیشتر این قبیل آثار را فراهم کنیم.
انوشه میرمرعشی