سفر مصطفی کاظمی ‌به آمریکا و مطالبه اصلی مردم عراق

کد خبر: ۱۹۵۷۱۹

تاریخ: ۲۲ مرداد ۱۳۹۹ - ۲۰:۲۹

سبحان محقق
اشاره
«مصطفی کاظمی» نخست‌وزیر عراق، به زودی روانه آمریکا می‌شود و قرار است که با مقامات این کشور در‌باره مسائل فی‌مابین گفت‌و‌گو کند.  موضوعی که هم اکنون در بین مردم و گروه‌های سیاسی و حتی نمایندگان پارلمان عراق مطرح است، این قضیه است که کاظمی‌می‌خواهد چه چیزی را با «دونالد ‌ترامپ» رئیس‌جمهور آمریکا، مطرح کند و  در نهایت، برونداد این سفر به آمریکا و مذاکرات در کاخ سفید چه خواهد بود.
این موضوع در مقاله حاضر بررسی می‌شود و نویسنده معتقد است که اگر کاظمی‌آمریکا را به‌عنوان یک شریک سیاسی بی‌خطر و بی‌ضرر برای عراق می‌بیند، و قصد دارد مسئله خروج نیروهای آمریکایی از عراق را در لابلای مسائل دیگر مطرح کند، روند سیاسی جاری عراق را بیشتر به مخاطره می‌اندازد و میان او و ملت عراق نیز شکاف ایجاد خواهد شد.
سرویس خارجی
برای مردم عراق، خیلی وقت است که تکلیف آمریکا مشخص شده و از نگاه آنها، این کشور هرچه سریع‌تر باید همه نیروهایش را خارج کند. با این حال، تا کنون و علی‌رغم خویشتن‌داری مردم و دولت عراق، کاخ سفید قدمی‌ در این مسیر بر نداشته است. این ابقای تفنگداران آمریکایی، خصوصاً پس از تصویب طرح خروج همه نیروهای بیگانه از عراق توسط پارلمان این کشور (15 دی ماه)، کاملاً غیرقانونی بوده و عملی خصمانه محسوب می‌شود.
با این حال، برخی از سیاستمداران و جریان‌های سیاسی در بغداد هنوز معتقدند که از طریق مذاکره می‌توان به حضور آمریکا در عراق پایان داد. کسانی که طرفدار این طرز تفکر هستند، خودشان نیز به دو گروه تقسیم می‌شوند؛ آنهایی که از این طریق، می‌خواهند برای همیشه از شر آمریکا خلاص شوند و آنهایی که معتقد هستند بدون آمریکا، نمی‌توان زندگی کرد و تسلیحات و کالاهای اساسی عراق را تامین نمود. به همین خاطر، نباید طرح خروج را به شیوه‌ای مطرح کرد که به مناسبات فی مابین آسیبی وارد شود.
در حال حاضر و در آستانه سفر «مصطفی کاظمی» نخست‌وزیر عراق، به آمریکا و دیداری که وی قرار است روز 30 مرداد با «دونالد ‌ترامپ» رئیس‌جمهور آمریکا، داشته باشد، چنین ذهنیت‌هایی را برخی از دولتمردان عراقی دارند و همین ذهنیت‌ها و شرایط است که کاظمی‌را راهی واشنگتن می‌کند. و الا، تکلیف آمریکا را پارلمان عراق 15 دی ماه مشخص کرده بود.
موضوعات مورد مذاکره
در ارتباط با موضوعات مورد مذاکره میان کاظمی‌ و ‌ترامپ در کاخ سفید، هر دو طرف مواردی را اعلام کرده‌اند، که اگر درست باشد و مذاکرات حول این مسائل، که در زیر ذکر می‌شوند، بچرخد، به‌نظر می‌رسد آنهایی که خواستار تداوم مراوده و حتی توسعه مناسبات با آمریکا هستند، بر کسانی که می‌خواهند برای همیشه از شر آمریکا خلاص شوند، غلبه دارند و بر خلاف ذهنیت جریان‌های عراقی، از جمله ائتلاف‌های «دولت قانون»، «سائرون» و «فتح» و گروه‌های وابسته به حشدالشعبی، مسئله خروج آمریکا از عراق، تنها ممکن است در حاشیه گفت وگوهای اقتصادی، تسلیحاتی و. .. کاظمی‌و ‌ترامپ مطرح شود.
در ارتباط با محتوای مذاکرات دو طرف، «گابریل سوما»، مشاور رئیس‌جمهور آمریکا، گفت: مأموریت اصلی سفر نخست‌وزیر عراق به واشنگتن، تقویت روابط دوجانبه در همه زمینه‌های امنیتی، اقتصادی، انرژی و مقابله با کرونا است و درباره اعتراضات عراق(آشوب‌های خیابانی) نیز گفت‌و‌گو خواهد شد.
به گزارش ایسنا، وی افزود: کاظمی‌و ‌ترامپ همچنین، درباره موضوع آدم ربایی و ‌ترور در عراق، از جمله ‌ترور «هشام الهاشمی» کارشناس امنیتی (و نه ‌ترور سپهبد شهید حاج قاسم سلیمانی، ابومهدی المهندس و سایر فرماندهان مقاومت)، بحث و گفت‌و‌گو خواهند کرد.
به گفته مشاور ‌ترامپ، در این دیدار همچنین، درباره کاهش قیمت نفت و تأثیر آن بر اقتصاد عراق بحث خواهد شد، به‌ویژه اینکه دولت عراق در وضعیت وخیمی‌به سر می‌برد و نمی‌تواند حقوق کارمندان را به‌صورت مستمر پرداخت کند.
سوما گفت:‌ترامپ با کاظمی‌درباره مسئولیت حفاظت از امنیت سفارت آمریکا، که در دوره اخیر هدف چند موشک قرار گرفته است، گفت‌و‌گو خواهد کرد، (چرا که به زعم وی) ارتش عراق قادر به حفاظت از ساختمان سفارت و کارمندان و پایگاه‌های نظامی نیست.
مشاور ‌ترامپ در ادامه، ادعا کرد: آمریکا مجبور شده سامانه پاتریوت را برای حفاظت از سفارت و کارمندان در برابر حملات به کار بگیرد. واشنگتن به حاکمیت و قانون اساسی عراق احترام می‌گذارد و نیازی به نفت عراق ندارد!
مشاور ‌ترامپ گفت: خارج کردن نیروهای آمریکایی از خاک عراق مطرح نیست، اما کاهش تعداد نیروها برحسب توافق‌نامه‌ها و فعالیت مشترک میان دولت‌های دو کشور خواهد بود. همچنین به گفته سوما، موضوع ایران هم یکی از محورهای مذاکرات ‌ترامپ و کاظمی‌است.
دفتر اطلاع‌رسانی نخست‌وزیر عراق نیز شنبه با صدور بیانیه‌ای، موضوعاتی را که کاظمی‌با ‌ترامپ در میان خواهد گذاشت، اعلام کرد. در این بیانیه آمده است: در دیدار کاظمی‌با ‌ترامپ پرونده روابط دوجانبه و مسائل مشترک و همکاری در زمینه‌های امنیت، انرژی، بهداشت، اقتصاد و سرمایه‌گذاری و مقابله با کرونا مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
همان طور که می‌بینیم، موضوعاتی را که دو طرف اعلام کرده‌اند، کم و بیش مشابه هم هستند و محور مذاکرات آنها چیزهایی نیستند که «بدر الزیادی»، عضو کمیسیون امنیت و دفاع پارلمان عراق، رهبران ائتلاف‌های «سائرون» و «فتح» و شماری دیگر از چهره‌های سیاسی این کشور مطرح کرده‌اند؛ آنها گفته‌اند که محور مذاکرات، خروج آمریکا از عراق خواهد بود.
در هر حال، نخست‌وزیر عراق و تیم همراهش اگر احساسات ضدآمریکایی مردم عراق و آرایش سیاسی کل منطقه را در نظر نگیرند و بخواهند در مقابل وعده‌هایی که مقامات آمریکایی درخصوص منابع مالی، اقتصادی و تسلیحاتی به آنها می‌دهند، امتیازات حساسی مثل ماندن نیروهای آمریکایی را تقدیم ‌ترامپ بکنند، چه به لحاظ فردی و چه به لحاظ حزبی، دچار خسران خواهند شد و بحران در عراق نیز تداوم خواهد یافت.
آرایش سیاسی منطقه
منطقه غرب آسیا اکنون در شرایط بسیار حساسی قرار دارد و می‌توان گفت که همه احزاب و سیاستمداران کشورهای مختلف منطقه اکنون مجبور به انتخاب یکی از دو نظم زیر هستند؛ نظمی‌که آمریکا در صدد تحمیل آن است و نظمی‌که کشورهای مستقل و جبهه مقاومت به دنبال آن است، وضعیت سومی‌وجود
ندارد.
کشورهایی مثل عربستان، امارات و بحرین که از قبل به آمریکا وابسته بوده‌اند و بخشی از نظم آمریکایی در منطقه به شمار می‌روند، الان با نگرانی کامل، تحولات منطقه را دنبال می‌کنند، چون می‌دانند پیامد تحولات جاری، بر سرنوشت آنها تأثیر حتمی‌دارد.
کشورهایی که در محور مقاومت قرار دارند، به استثنای ایران، همچنان با مداخلات آمریکا دست و پنجه نرم می‌کنند. از این منظر، وضعیت کشورهای لبنان، یمن، سوریه، افغانستان و عراق مشابه هم است؛ این کشورها کم و بیش در شرایط برزخی به سر می‌برند و میان دو وضعیت استقلال و وابستگی به آمریکا، مشغول جنب و جوش هستند و می‌خواهند خود را برای همیشه از نظم آمریکایی خلاص کنند.
آمریکا در لبنان از طریق سنگ اندازی در مسیر فعالیت عادی دولت، یک وضعیت برزخی را بر مردم این کشور تحمیل کرده است، در سوریه، استان«ادلب» به‌عنوان پاشنه آشیل آمریکا همچنان باقی مانده و در‌ اشغال  ‌تروریست‌ها است، در افغانستان هم آمریکا احتمالا از این پس، در روند مذاکرات بین الافغانی مداخله کرده و تلاش می‌کند که یکی دو پایگاه خود را در افغانستان حفظ کند، در یمن به بمباران غیرنظامیان ادامه می‌دهد و در عراق نیز به هر‌ترتیبی که شده، می‌خواهد بماند.
رویه سیاسی کاظمی
همان طور که پیش از این نیز بارها کارشناسان اعلام کرده‌اند، بهترین گزینه‌ای که منافع عراق را تامین می‌کند، دوری از آمریکا و اخراج تفنگداران آمریکایی از خاک عراق است. اما، با توجه به یکی دو ماهی که از عمر دولت کاظمی‌می‌گذرد، می‌توان چنین برداشت کرد که او قصد دارد با محور قرار دادن منافع ملی عراق، با همه طرف‌های سیاسی، حتی عربستان و آمریکا، همکاری داشته باشد. اما اگر این رویه، برای دولت او یک رویه  ثابت باشد، در آینده‌ای نه چندان دور، دو لایه مجزای منافع عراق و منافع آمریکا و عربستان مقابل یکدیگر قرار می‌گیرند و کاظمی‌مجبور به انتخاب‌های سخت‌تری خواهد شد. با توجه به اینکه بدیل‌های دیگری پیش روی نخست‌وزیر عراق قابل تصور نیست، بهتر است که او در قبال کشورهایی که طی سال‌های گذشته در عراق جنایات زیادی را مرتکب شده‌اند، موضع سخت‌تر و قاطع‌تری بگیرد تا بتواند کشورش را از بحران خارج کند.
اخیرا خبرهای مستندی منتشر شده است مبنی بر اینکه آمریکا قصد ایجاد یک دولت مستقل کردی در شمال عراق را دارد و می‌خواهد این کشور را تجزیه کند. «جان بولتون» مشاور امنیت ملی سابق ‌ترامپ، این مورد را در کتاب جدیدش فاش کرده است. علاوه‌بر آن، اوایل هفته جاری «خالد الملا» رئیس علمای اهل سنت عراق، از تحرکات آمریکا در مناطق سنی نشین عراق خبر داده و گفته بود که این کشور هم اکنون سرگرم اجرای توطئه جدیدی در عراق است.
با توجه به این تحرکات و سابقه سیاهی که واشنگتن در عراق دارد، کاظمی‌اگر می‌خواهد آمریکا را مثل سایر کشورها، یک شریک سیاسی برای عراق بداند و از این کشور امتیازاتی را در چارچوب منافع ملی عراق بگیرد، این نگرش برای عراق پیامدهای بدی خواهد داشت. هر چند پیشاپیش مشخص است که عراقی‌ها هرگز به آمریکا اقبال نشان نمی‌دهند. شاید کاظمی‌و دستیارانش فکر می‌کنند با اهرم مذاکرات دیپلماتیک، می‌توانند امتیازات لازم را از آمریکا بگیرند و لذا از نگاه آنها، نباید مته روی خشخاش گذاشت و خروج آمریکا از عراق را محور مذاکرات قرار داد. اگر رویه سیاسی کاظمی‌واقعاً این باشد، چیزی عاید دولت او و مردم عراق نخواهد شد و فقط زمان خروج را به عقب می‌اندازد.
مطالبه اصلی مردم عراق از نخست وزیر، که این روزها از زبان «بدر الزیادی» و سایر نمایندگان پارلمان و چهره‌های سیاسی نیز جاری می‌شود، تحت فشار قرار دادن آمریکا برای خروج از عراق است. هر چیزی غیراز این باشد را عراقی‌ها نمی‌پذیرند.