فرضیه‌ای که درباره انفجار«بیروت» باید جدی گرفته شود (نگاه)

کد خبر: ۱۹۵۳۱۶

تاریخ: ۱۸ مرداد ۱۳۹۹ - ۲۲:۳۳

سید محمد امین‌آبادی
بیروت پایتخت لبنان عصر سه‌شنبه شاهد انفجاری بسیار بزرگ بود که زلزله‌ای معادل 4/5 ریشتر ایجاد کرد و بیش از ۱۶۰ کشته، ۵۰۰۰ زخمی و 300 هزار بی‌خانمان بر جای گذاشت. تحقیقات برای مشخص کردن «ماهیت دقیق حادثه» ادامه دارد، اما بررسی‌های اولیه حاکی از آن است که انفجار بیش از ۲۷۰۰ تن نیترات آمونیوم معادل 1300 تن ماده منفجره «تی ان تی» در انبار بندر بیروت باعث وقوع این حادثه دلخراش شده است. تا قبل از مشخص شدن نتیجه تحقیقات نمی‌توان به طور قطع و یقین اظهار نظر کرد که این انفجار در نتیجه سهل‌انگاری بوده یا حادثه‌ای تروریستی و توسط ستون پنج دشمن یا بر اثر حمله هوایی رخ داده است. بر اساس گزارش رسانه‌های لبنان دو فرضیه درباره انفجار بیروت مطرح شده است فرضیه اول سهل‌انگاری در نگهداری ۲۷۰۰ تن ماده نیترات آمونیوم مصادره شده از یک کشتی است که از 6 سال قبل در انبار شماره ۱۲ بندر بیروت نگهداری می‌‎شده است. اما فرضیه دومی که مطرح شده این است که رژیم صهیونیستی این انبار را هدف گرفته است. آنچه که از شواهد میدانی این فرضیه را تقویت می‌کند این است که به نوشته روزنامه لبنانی «الجمهوریه» در زمان وقوع انفجار شاهدان عینی از پرواز جنگنده‌های صهیونیست در آسمان بیروت خبر داده‌اند.
واقعیت مسلّم آن است که رژیم ‌اشغالگر قدس بیشترین نفع را از این انفجار بزرگ می‌برد و در بررسی‌ها نیز باید به این فرضیه بهای ویژه‌ای داده شود. لبنان این روزها شرایط بسیار ویژه‌ای را سپری می‌کند. در بعد داخلی دولت «حسان دیاب» با بحران اقتصادی رو به رو است و گروه 14 مارس نیز به رهبری سعد حریری به شدت به دنبال القای ناکارآمدی دولت است. طی هفته جاری به دنبال فشار داخلی و خارجی وزیر خارجه استعفا کرد. طی دو هفته گذشته نیز اغتشاشات گسترده‌ای در بیروت به دنبال افزایش قیمت دلار و کاهش ارزش پول ملی لبنان به وقوع پیوسته است. این انفجار با میلیاردها دلار خسارتی که در پی داشته قطعاً یک ضربه سنگین اقتصادی به دولت نوپای دیاب محسوب می‌شود. به گفته مقامات دولتی فعالیت بندر بیروت به دلیل انفجار عصر سه شنبه تا مدت‌ها متوقف خواهد بود. بنا به نوشته رسانه‌های لبنانی بندر بیروت نقشی بسزا در واردات و صادرات این کشور ایفا می‌کرد. این بندر روزانه با ۳۰۰ بندرگاه جهانی در تعامل بود و سالانه پذیرای حدود 3 هزار و ۱۰۰ کشتی بوده که عمده صادرات و واردات لبنان از آن صورت می‌گرفته است. کالاهایی که وارد این بندر می‌شود؛ بیش از ۷۰ درصد حجم کالاهایی را تشکیل می‌داد که وارد لبنان می‌شد. در این بندر سیلوهای گندم و یک منطقه آزاد به مساحت بالغ بر ۸۱ هزار متر مربع وجود داشت. بیشتر کالاها و مواد وارداتی از جمله غذا، مواد اولیه، دارو و ابزارهای برقی از طریق این بندر وارد لبنان می‌شد. در واقع این بندر، بخش اصلی توانمندی لبنان در ذخیره‌سازی است؛ زیرا انبارهای بزرگی در آن وجود دارد که کالاهای مختلفی در آن ذخیره می‌شود.سیستم حمل‌ونقل داخلی لبنان نیز به این بندر وابسته بود؛ زیرا کالاها از آن به بیروت و از آنجا به سایر مناطق این کشور منتقل می‌شد. بر اساس گزارش‌ها 90 درصد ذخایر دارویی لبنان و بخش عظیمی از ذخایر گندم لبنان نیز که در این بندر نگهداری می‌شد به دلیل انفجار از بین رفته است و دولت لبنان در این زمینه به کمک‌های فوری بین‌المللی نیاز دارد. از سوی دیگر  بازسازی این حجم گسترده از خرابی و ویرانی نیز در شرایطی که دولت لبنان به شدت برای مهار بحران اقتصادی به منابع مالی نیاز دارد خود چالش دیگری است. تشدید چالش اقتصادی و تبدیل آن به یک چالش بزرگ‌تر هدفی بود که مخالفان دولت دیاب و مقاومت در داخل و خارج به دنبال آن بودند و به نظر می‌رسد با انفجار عصر سه شنبه این هدف جبهه غربی- عربی – عبری تا حدودی محقق شده است. احتمالاً طی روزهای آتی اروپا، آمریکا و کشورهای مرتجع عربی نیز ارسال کمک‌های خود را منوط به تحقق پیش شرط‌های سیاسی و امنیتی خواهند کرد و دولت را بیش از پیش برای استعفا تحت فشار قرار خواهند داد. مقصر جلوه دادن دولت در این انفجار و دمیدن به آتش اعتراضات نیز سناریوی دیگری است که احتمالاً در روزهای آتی کلید خواهد خورد. از سوی دیگر در بعد سیاست خارجی نیز این روزها تنش بین مقاومت و رژیم صهیونیستی بالا گرفته است و صهیونیست‌ها در مرزهای شمالی فلسطین‌ اشغالی منتظر پاسخ حزب‌الله به جنایت اخیر این رژیم در سوریه هستند. به نظر می‌رسد این انفجار می‌تواند در محاسبات حزب‌الله در زمان پاسخ به جنایت صهیونیست‌ها در سوریه تغییر ایجاد کند و زمان این عملیات را تغییر دهد. در این بعد نیز رژیم صهیونیستی در کوتاه مدت از انفجار بیروت نفع می‌برد و کلام آخر اینکه اگر فرضیه دخالت صهیونیست‌ها به عنوان متهم اصلی در انفجار مهیب بیروت ثابت شود حزب‌الله باید بدهی قبلی خود را به رژیم صهیونیستی با این بدهی جمع کرده و یکجا با این رژیم تسویه حساب کند.