اهمیت آموزش کودکان و نوجوانان در فرصت تابستانی قرنطینه خانگی- بخش نخست

بالندگی کارآفرینان کوچک با مهارت آموزی حرفه ای

کد خبر: ۱۹۴۰۴۵

تاریخ: ۰۳ مرداد ۱۳۹۹ - ۲۰:۱۳

گالیا توانگر
تابستان امسال با موج دوباره بیماری کرونا بار دیگر رنگ و بوی خانه‌نشینی به خود گرفته است. پدر و مادرها مانده‌اند که در این ایام چطور فراغت بچه‌ها را پُر کنند؟ اما تنها کافی است که قدری به پشت‌سر خود بنگریم و به ایام کودکی و نوجوانی و آن تابستان‌های داغ و خاطره‌انگیز با کمترین برخورداری از وسایل سرگرم‌کننده نیم‌نگاهی بیندازیم.
بعد از ظهرها که خورشید مهربان‌تر بر سر گل‌های شب بو، شاه‌پسند، خرزهره، گل اناری‌ها، موز‌ها، خرماها، درخت تنومند ابریشم و درخت کُنار می‌تابید باغ را آبپاشی می‌کردیم و گلیم سنتی را روی موزائیک‌های کف حیاط می‌انداختیم. بی‌خیال سختی‌های روزگار طناب قطوری به تنه تنومند و کهنسال درخت ابریشم بسته بودیم و بین زمین و آسمان بالا و پایین می‌رفتیم.
گاهی نیز زیر سایه درختان لی لی بازی می‌کردیم، نمی‌دانستیم در سال‌های بعد باید مرغ شویم ویک پا و محکم روی چار خانه‌های سیاه و سفید روزگار بایستیم.
و در این بین از آموختن کاری، هنری و حرفه‌ای هم غافل نبودیم. دخترها کِنار دست مادرانشان آشپزی، خیاطی، گلدوزی، بافتنی و هزار و یک هنر دیگر را به‌صورت آموزش سنتی استاد- شاگردی(سینه به سینه) یاد می‌گرفتند و پسرها هم از پدرانشان و یا بزرگ‌ترهای فامیل که حرفه‌ای و هنری می‌دانستند، آموزش‌هایی می‌دیدند که لااقل به درد زندگی شخصی آینده شان می‌خورد؛ حالا بماند که گاه همین هنر و حرفه آینده شغلی شان  را رقم می‌زد و آن حرفه و هنر را از نسلی به نسلی در خاندان وارث می‌شدند.
آموختن هنر و حرفه،
چاشنی تنفس تابستانی
همین آموزش‌های حرفه‌ای خانگی می‌تواند زمینه‌ساز کارآفرینی و تضمین آینده فرزندان‌مان شود؛ اما در تابستان کرونایی 99 چطور می‌توان برای آموزش هنری و حرفه‌ای فرزندانمان برنامه‌ریزی کنیم؟
یکی از ضروریات این روزها استفاده از فضای مجازی برای ارائه آموزش‌های هنری و حرفه‌ای است.
مریم ناظری یک مادر دلواپس آموزش فرزندانش در تابستان کرونایی برایمان می‌گوید: «روزها خیلی بلندند و بچه‌ها بیکار، بنابراین حتما باید برایشان برنامه‌ای داشته باشیم. یکی از برنامه‌هایی که با همفکری پدر بچه‌ها در نظر داریم، خرید سی‌دی‌های آموزشی هنر و حرفه‌ای است که فرزندانمان به آن علاقه‌مندند.»
وی در ادامه می‌گوید: «دختر بزرگم که دبیرستانی است، دوست دارد در این ایام شیرینی پزی را با وسایل خانگی تجربه کند. پسرم به خطاطی و درست کردن کاردستی‌های چوبی علاقه‌مند است. بنابراین برای دخترم تعدادی سی‌دی آموزشی شیرینی‌‌پزی خریده‌ایم و برای پسرم مقداری وسایل نجاری در پارکینگ خانه‌مان مهیا کرده‌ایم.»
این مادر گله‌مندانه می‌گوید: «خانواده‌ها در چالش برنامه‌ریزی تابستانی برای بچه‌ها یک طرف گود قرار دارند و طرف دیگر باید نهادها و سازمان‌ها به‌ویژه نهادهای مرتبط با  آموزش و پرورش بچه‌ها باشند. به راستی چرا این نهادها میدان را به حال خود رها کرده و موجب سرگردانی بچه‌ها در فضای بی‌مدیریت مجازی شده‌اند؟»
کمرنگ شدن هنرآموزی
از نسلی به نسل دیگر
رخداد نامیمون کمرنگ شدن هنر آموزی از نسلی به نسل دیگر به‌ویژه در کشور ما که مهد هنرها و حرفه‌های دستی است و کمتر خانواده‌ای را می‌توان یافت که به یک هنر موروثی مزین نباشد، از قبل کرونا و با پافشاری خانواده‌ها و سیستم آموزشی صرفا بر درس خواندن و نمره بیست گرفتن بچه‌ها آغاز شده است.
نتیجه هم این شده که دیگر بچه‌ها تمایل چندانی به حفظ هنرهای موروثی خانوادگی شان ندارند. مثلا از تعداد بچه‌هایی که بخواهند کنار دست مادر بزرگ خود فرش‌بافی و گلیم‌بافی بیاموزند، یا در کنار پدربزرگ‌شان نجاری بیاموزند، کم و کمتر شده است.
البته دود این یک رویه‌گرایی خانواده‌ها عنقریب به چشم فرزندانشان می‌رود، چون اولا مانوس شدن به یک هنر و حرفه نیاز روحی هر انسانی برای برقراری تعادل در احوالات خودش است و در ثانی همین هنرها و حرفه‌ها هستند که می‌توانند در آینده بسترساز کار‌آفرینی فرزندانمان شوند.
مهدی سیراف‌پور یک حصیر‌باف جنوبی برایمان می‌گوید: «این کمرنگ شدن آموزش‌ها از نسلی به نسل دیگر موجب شده که آموزش‌های هنری و حرفه‌ای به‌صورت استاد- شاگردی به حداقل ممکن برسد و هنرها و حرفه‌های بومی‌به حاشیه بروند.
بیکاری جوانان یکی از دلایلش همین است که ما نمی‌خواهیم بپذیریم که همه الزاما نباید آینده شان در پشت میزنشینی رقم بخورد، بلکه باید فرزندانمان را هنر و حرفه‌ای بیاموزیم که در کنار تحصیل، کارآفرین بار بیایند.»
این استادکار در تکمیل صحبت‌هایش می‌گوید: «بیشتر بچه‌ها رفتند دانشگاه، سال‌ها درس خواندند، اما در نهایت مدتی بیکاری کشیدند و سپس سر کاری غیرمرتبط با رشته تحصیلی شان رفتند. من همیشه به پدر و مادرهای فامیل می‌گویم: تحصیل خوب است، به شرطی که یک هنر دست هم در کنارش آموزش ببینند. مرد بی‌هنر به چه کار آید؟ هنر خاندان ما هم حصیر‌بافی است، یک هنر اصیل و شناخته ‌شده. با این حال جوان‌ها کمتر مجاب می‌شوند که برای یادگیری‌اش وقت صرف کنند. بهانه‌شان این است که کار طاقت‌فرسایی است و در نهایت چون بازار عرضه‌اش نیست و مشتری نداریم، پولی دستشان را نمی‌گیرد.»
ارائه برنامه‌ها
در فضای مجازی با وحدت خانواده و مسئولان
نهادهای مرتبط با آموزش و پرورش حرکت آن چنان موثری را انجام نداده‌اند و بعضا به ارائه چند کلاس در فضای مجازی که آن هم مربوط به مرور دروسِ سختِ پایه‌های مختلف تحصیلی در ایام تابستان کرونایی است، اکتفا کرده‌اند. مسئله بی‌برنامگی این نهادها به‌ویژه در نقاط دور افتاده و کم برخوردار از امکانات آموزشی و پرورشی بیشتر خودش را نشان می‌دهد.
رضا نیک‌پندار یک دانش‌آموز ایلامی ‌برایمان می‌گوید: «امسال با شیوع بیماری کرونا امکان حضور در کلاس‌های اوقات فراغت آموزش و پرورش منطقه‌مان را نداریم و مجبوریم بیشتر در خانه بمانیم. تنها وسایل سرگرمی‌مان تلفن همراه، کامپیوتر و تلویزیون هستند. حتی کتابخانه منطقه‌مان و خانه محله بسته است. کاش لااقل امکان امانت گرفتن کتاب و مطالعه در منزل بود.»
ندا محرابی یک فرهنگی می‌گوید: «شبکه‌های اجتماعی و تلویزیون تنها سرگرمی‌دانش‌آموزان در خانه است و با توجه به اینکه راهکار مناسبی برای استفاده از شبکه‌های اجتماعی وجود ندارد و آموزش مناسب ارائه نشده می‌تواند مخرب باشد. آموزش‌های مجازی در کشور ما و در شبکه‌های اجتماعی داخلی هیچ مدیریتی ندارد و امکان استفاده از این آموزش‌ها حداقلی است و به دلیل فراهم نبودن زیرساخت‌های فرهنگی در شبکه‌های اجتماعی استفاده دانش‌آموزان تقریبا غیرممکن است.»
وی ادامه می‌دهد: «مسئولان آموزش و پرورش و مدیران فرهنگی کشور برای اوقات فراغت روزهای کرونایی تابستان هیچ برنامه‌ریزی نکرده‌اند و دانش‌آموزان همچنان سرگردان در شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی ناایمن هستند. با شیوع ویروس کرونا و تعطیلی پایگاه‌های اوقات فراغت، دانش‌آموزان فقط می‌توانند با حضور در فضای مجازی و استفاده از بازی‌ها و سرگرمی‌ها اوقات فراغت خود را پر کنند. پُرکردن اوقات فراغت دانش‌آموزان در فضای مجازی یک برنامه‌ریزی دقیق و جدی می‌طلبد که باید مسئولان برای این موضوع راهکارهایی پیدا کنند.»
این فرهنگی در تکمیل صحبت‌هایش می‌گوید: «دراین روزهایی که همه برنامه‌ها مجازی شده، بهتر است مسئولین مربوطه برنامه‌های متنوعی را در این فضا برای دانش‌آموزان ایجاد کنند تا دانش‌آموزان در این فضای مجازی استفاده از مطالب و برنامه‌ها داشته و رغبت بیشتری داشته باشند.
استفاده بیش از اندازه از فضای مجازی برای دانش‌آموزان خطرآفرین است و علاوه ‌بر سلامت جسمی، سلامت روحی آنها را تهدید می‌کند. انتظار داریم برنامه‌های هنر‌آموزی از طریق فضای مجازی ارائه شود تا مورد استفاده دانش‌آموزان قرار گیرد.»
گسترش مشارکت بین اعضای خانواده
واقعیت این است که بچه‏‌ها ماندن در خانه را دوست دارند، اما گاهی وقت‏‌ها همین در خانه ماندن برای آنها کسل‌کننده می‌شود، پس باید به فکر تبدیل این روزهای کرونایی به‌خاطرات به یاد ماندنی باشید.
این روزها که به علت کرونا باید در خانه باشید، می‌تواند بهترین فرصت برای افزایش رابطه میان اعضای خانواده و گسترش مشاركت بچه‌ها در امور منزل باشد.
مثلا با همکاری تمام افراد خانواده و مشارکت بچه‌ها آشپزی کنید. کیک و کلوچه، پیتزای سبزی یا آش بپزید و نوش‌جان کنید. بهتر است هنگام تهیه غذا و مواد اولیه در آشپزخانه به بچه‌ها سخت‌ نگیرید و تمیز کردن آشپزخانه را بگذارید برای بعد.
عاطفه محمدی یک مربی کاردستی توضیح می‌دهد: «بچه‌ها دوست دارند کارهای هنری انجام دهند. کاغذ و وسایل نقاشی در اختیار آنها قرار دهید و از‌ آنها بخواهید، داستان بنویسند یا نقاشی کنند، می‌توانید برای جذابیت بیشتر، نقاشی گروهی بکشید.
کاردستی برای بچه‌ها جذابیت دارد و در کنار آن می‌توانند چیزهای زیادی یاد بگیرند. می‌توانید یک شخصیت پسر یا دختر روی مقوا بکشید و دور آن را با قیچی ببرید. سپس با کاغذهای رنگی لباس، کفش، کلاه آفتاب‌گیر و عینک‌آفتابی برایش درست کنید و البته راه‌های مراقبت از پوست در برابر آفتاب را هم به فرزندتان بیاموزید.
شخصیت‌های داستان می‌توانند عروسک‌های فرزندتان یا نقاشی‌هایی که کشیده‌اید و دور آن را بریده‌اید، باشند. اگر نمایش عروسکی را کمی‌شاد و خنده‌دار اجرا کنید، نکات آموزشی داستان بیشتر در ذهن بچه‌ها می‌ماند.»
وی ادامه می‌دهد: «می‌توانید یك فنجان آرد، یک سوم فنجان آب و یک دوم فنجان نمک را با هم مخلوط کنید و خوب هم بزنید. در صورت لزوم آب یا آرد به میزان کم اضافه کنید تا غلظت آن‌طوری شود که به راحتی بتوان با آن ‌اشکال مختلف ساخت و در ضمن به دست نچسبد. با استفاده از این خمیر، بچه‌ها می‌توانند به راحتی بازی کنند و شکل‌های مورد علاقه‌شان را بسازند و بعد از خشک‌ شدن، آنها را رنگ کنند.»
وی در پیشنهاد دیگری برای سرگرمی‌هنری کودکان در ایام تابستان کرونایی، نقاشی با انگشت را پیشنهاد داده و می‌گوید: «می‌ توانید خمیرهای رنگی درست کنید تا با آن نقاشی برجسته آماده کنند. برای تهیه این خمیر، نصف فنجان نشاسته را در یک فنجان آب سرد حل کنید. بعد سه فنجان آب جوش به آن اضافه کنید و روی حرارت قرار دهید تا دو مرتبه به جوش بیاید. خوب آن را به هم بزنید و وقتی شفاف و کمی‌غلیظ شد، آن را از روی حرارت بردارید و پودرهای رنگی به آن اضافه کنید. وقتی این خمیر خنک شد، بچه‌ها می‌توانند با آن نقاشی کنند.»
این مربی کاردستی در آخرین پیشنهادش سفارش به کار با چوب دارد و می‌گوید: «با چند تكه چوب و تخته سه‌لایی، می‌توانید ‌اشكال ساده و زیبایی با ابتكار و خلاقیت اعضای خانواده تهیه كنید. یك چارچوب ساده با چند تكه چوب، به‌عنوان قاب عكس یا استفاده از چند قطعه چوب و مقوا برای ساخت جعبه‌ای برای خودكار رومیزی، وسایل جالب و ساده‌ای هستند كه این روزها را به خوبی دلنشین می‌كنند و به اتاق فرزندانتان و خانه روح تازه‌ای می‌بخشند.»