تجربه تحریم‌ها برگ برنده ایران در بحران نفت

در حالی که وضعیت آشفته بازار نفت، کشورهای بسیاری را دچار دردسرهای بزرگ کرده است، اقتصاد ایران به علت تجربه تحریم‌ها، توانسته است این فشارها را بهتر مدیریت کند.

کد خبر: ۱۸۶۸۶۳

تاریخ: ۰۸ ارديبهشت ۱۳۹۹ - ۲۱:۱۴

از حدود دو ماه قبل و همزمان با شیوع ویروس کرونا در جهان، بازار نفت هم دچار تحولاتی بنیادی شد و آثار پیش‌بینی نشده‌ای بر جای گذاشت به طوری که به جرأت می‌توان گفت بازار جهانی در حال تجربه اتفاقات جدیدی است که قابل مقایسه با گذشته آن نخواهد بود.
دیروز قیمت پیش‌خرید هر بشکه نفت خام برنت، بنچ‌مارک بین‌المللی قیمت نفت، 3/54 درصد یا ۷۶ سنت کاهش یافت و به 20/68 دلار رسید. همچنین قیمت پیش‌خرید هر بشکه نفت خام نیمه‌سنگین تگزاس غرب آمریکا، دابلیوتی‌آی، 11/39 درصد یا 1/93 دلار سقوط کرد و به 15/01 دلار رسید.
به گزارش رسانه‌های بین‌المللی، در معاملات روز دوشنبه، قیمت‌های نفت در حالی سقوط کردند که نشانه‌هایی از پر شدن سریع انبارهای ذخیره نفت جهان دیده می‌شود و به‌نظر می‌رسد کاهش تولید برای هماهنگی با کاهش شدید تقاضای جهانی کافی نمی‌باشد.
خبرگزاری مهر به نقل از رویترز گزارش داد که این هفته میزان ذخایر نفت انبارهای آمریکا به 518/6 میلیون بشکه افزایش یافت و به بالاترین سطح تاریخ خود (۵۳۵ میلیون بشکه در سال ۲۰۱۷) نزدیک شد. از سوی دیگر میزان ذخایر شناور (دریایی) نفت خام هم به رکورد تاریخی ۱۶۰ میلیون بشکه رسید.
این کاهش قیمت‌ها دامن تولیدکنندگان عضو اوپک را هم گرفته به طوری که  خبرگزاری فارس نوشت: سازمان کشورهای تولیدکننده و صادرکننده نفت خام در آخرین به‌روز رسانی سایت خود اعلام کرد، هر بشکه سبد نفتی اوپک روز پنج‌شنبه (چهار اردیبهشت) با سه دلار و یک سنت افزایش 15/23 دلار فروخته شده است. این نوع نفت چهارشنبه (سوم اردیبهشت) 12/22 دلار در هر بشکه فروخته شده بود.
آسمان تاریک بازار
عمق بحران در بازار جهانی نفت زمانی نمایان شد که طی هفته گذشته قیمت نفت در بازار جهانی سقوط کرد و برای نخستین بار در تاریخ، نرخ‌های آتی قیمت نفت آمریکا منفی شد.
به گزارش رویترز، قیمت نفت آمریکا در تاریخ حدود 40 ساله آن هیچوقت از 10 دلار کمتر نشده بود اما در روزهای گذشته نه تنها صفر شد بلکه تا منفی 42 دلار نیز پیش رفت.
کارشناسان بر این باورند که این مسئله زنگ خطری است که نشان می‌دهد روزهای تاریک‌تری پیش روی بازار نفت جهانی وجود دارد.
شرکت آمریکایی کانتیننتال ریسورسز هفته گذشته از کارگران خود خواست چاه‌های واقع در میادین نفتی اوکلاهاما و داکوتای شمالی را ببندند و همچنین به مشتریان خود اعلام کرده به دلیل نبود صرفه اقتصادی در تولید نفت نمی‌توانند به آنها نفت بفروشد.
اقدام این شرکت نفتی بزرگ آمریکایی شوک بزرگی برای فعالان صنعت نفت آمریکا بود با واکنش جدی  پالایشگاه‌های این کشور رو‌به‌رو شد. کارشناسان برخی کارشناسان می‌گویند که این اقدام کانتیننتال دارای یک منطق است.
تلاش‌های بی‌حاصل
شرایط بازار عملاًً تمام تولیدکنندگان نفت را تحت فشار قرار داده است بگونه‌ای که دولت‌ها و شرکت‌ها در سراسر جهان در حال آماده شدن برای متوقف کردن تولید هستند و بسیاری از آنها روند بستن چاه‌های نفت خود را شروع کردند، اما این اقدامات نتوانسته روند بازار را تغییر دهد.
پس از جنگ نفتی سعودی‌ها با روسیه بر سر افزایش تولید و سقوط قیمت‌های جهانی، کشورهای عضو اوپک و دیگر کشورهای تولید‌کننده نفت متحد گروه متعهد شدند که در مجموع ۱۰ میلیون بشکه روزانه از عرضه نفت به بازار جهانی بکاهند که البته هنوز این مسئله به طور کامل رخ نداده است.
از طرف دیگر این کاهش عرضه به اندازه‌ای نبوده است که بتواند از سقوط قیمت نفت در بازار جهانی و رسیدن قیمت نفت آمریکا به زیر صفر دلار جلوگیری کند.
نکته اینجاست که با کاهش شدید ظرفیت انبار کردن نفت در جهان شرایط دیگر نمی‌تواند به همین منوال پیش برود. روز پنجشنبه موسسه تحقیقات حوزه انرژی کپلر گزارش داد که تقریبا ۸۵ درصد ظرفیت ذخیره‌سازی نفت در سراسر جهان
پر شده است.
آژانس بین‌المللی انرژی هم پیش‌بینی کرده که در ماه آوریل شاهد کاهش ۲۹ میلیون بشکه روزانه از تقاضای نفت در جهان خواهیم بود. این موسسه پیش‌بینی کرده که در ماه می‌ شاهد افزایش مصرف حامل‌های انرژی در جهان خواهیم بود  اما کارشناسان می‌گویند انتظار اینکه شاهد پایین بودن ۱۲ میلیون بشکه‌ای روزانه تقاضای نفت در جهان نسبت به سال گذشته را داشته باشیم بیش از حد خوشبینانه است.
نتیجه مقاومت
بررسی تحولات بازار نفت نشان می‌دهد دوران جدیدی در حال رخ دادن است که بیشترین اثر را بر اقتصادهای جهانی دارد و نکته قابل تأمل آنکه نسبت به عموم کشورهای جهان، اثر بسیار کمتری بر اقتصاد ایران داشته است.
در پی تشدید تحریم‌های نفتی آمریکا علیه ایران طی سال‌های اخیر، صادرات نفت ما عملاً به صفر میل می‌کند ولی از آنجا که اقتصاد ما به‌خاطر تحریم‌های فروش نفت مقاوم شده توانسته است تکانه‌های وضعیت جدید را بهتر تحمل کند ولی بسیاری از اقتصادهای دیگر حتی آمریکا و حاشیه خلیج ‌فارس با بحران جدی مواجه هستند.
به‌عنوان مثال، به تازگی وزیر اقتصاد عربستان اعلام کرده این کشور برای عبور از بحران کاهش قیمت نفت، به 58 میلیارد دلار نیاز دارد.
در همین زمینه، فریدون برکشلی، رئیس ‌دفتر مطالعات انرژی وین گفت: ضریب آسیب‌پذیری کشورهای منطقه خاورمیانه، حکایت از آن دارد که امارات متحده عربی، عربستان و عمان، سه کشوری هستند که در شرایط افول قیمت نفت و شیوع کرونا، شدیدترین آسیب‌ها را متحمل می‌شوند. این کشورها، پرهزینه‌اند و بقیه اقتصاد آنها هم به نوعی به تحولات بازار نفت وابسته است. در نتیجه شرایط کنونی، بیشترین آسیب‌ها را به اقتصاد وارد کرده است.
وی معتقد است: اقتصاد ایران نسبت به بیشتر کشورهای اوپک و تولیدکننده نفت خام، گسترده و عمیق است. این بدان معناست که اقتصاد ایران نسبت به کاهش قیمت‌ها و کاهش صادرات به طور نسبی
مقاوم است.
ظاهرا اوضاع حاکم بر جهان ما را به سمتی هدایت می‌کند تا آرزوی چندین ساله جدا شدن اقتصاد از نفت را تجربه کنیم و در عین حال تحریم‌کنندگان ایران را در باتلاقی که خود ساخته‌اند گیر انداخته است.