تجربه‌های جهانی اداره مؤسسات آموزشی در دوران شیوع کرونا

کد خبر: ۱۸۶۳۱۷

تاریخ: ۰۲ ارديبهشت ۱۳۹۹ - ۲۰:۳۶

عضو هیئت علمی‌گروه پژوهشی مطالعات آینده‌نگر در گزارشی که به تازگی آن‌ را تهیه کرده، می‌گوید: تمامی کشورها صرف نظر از سطح توسعه یافتگی و جایگاهی که در اقتصاد و مناسبات جهانی دارند از بدو مشاهده نخستین آثار شیوع کرونا، رفتارهای مشابهی را درخصوص اداره موسسات آموزشی به‌کار گرفته‌اند.
گزارش «شیوع کرونا و تجارب جهانی اداره مؤسسات آموزشی»، سومین بخش از مجموعه «گزارش‌های بین‌المللی آموزش عالی و بحران کرونا» است.
در بخش‌هایی از این گزارش که توسط عضو هیئت علمی‌گروه پژوهشی مطالعات آینده‌نگر تهیه و تدوین شده، آمده است: «یکی از اهداف جهان شمول مبارزه با شیوع کرونا تامین امنیت و سلامت شهروندان است. فاصله‌گذاری‌های فیزیکی یکی از اصول و پروتکل‌های جهانی برای دستیابی به هدف مذکور است.»
وی می‌گوید: «در میان بخش‌های مختلف اجتماعی، بخش آموزش با توجه به تعداد زیاد ذی‌نفعانی که در آن حضور دارند جزو اولین بخش‌هایی است که در سیاست‌های فاصله‌گذاری‌های فیزیکی مورد توجه قرار می‌گیرد. گسترش دامنه شروع این ویروس در جهان مطابق گزارشی که یونسکو در تاریخ ۱۳ آوریل ۲۰۲۰ ارائه کرده بیش از ۱۸۸ کشور را ناگزیر کرده است تا موسسات آموزشی را تعطیل کنند.»
در این گزارش تلاش شده است با تکیه بر تحلیل داده‌های چند نهاد بین‌المللی تصویری از چگونگی سیاست‌گذاری کشورها برای اداره موسسات آموزشی و ‌تربیتی در تمامی سطوح پیش دبستانی، دبستان، متوسطه و آموزش عالی ارائه شود. بر این اساس دیده‌بانی وضعیت و شیوه پاسخگویی کشورها در برابر بحران کرونا که با استفاده از سه پایگاه اطلاعاتی صورت گرفته است شامل این موارد است: یونسکو، سازمان همکاری‌های اقتصادی و توسعه و سازمان بهداشت جهانی.
داده‌های حاصل از دیده‌بانی وضعیت جهانی شروع کرونا برحسب چند شاخص در قالب جدول آمده است. این داده‌ها شامل جمعیت پیش دبستانی و دانش‌آموزی، جمعیت دانشجویی، تعداد مبتلایان به ویروس کرونا و سیاست‌های به کار گرفته شده درخصوص موسسات آموزشی است. کشورها بر حسب پراکندگی جغرافیایی و دامنه شیوع انتخاب شدند. در این انتخاب، کشورهایی از مناطق آسیا، اروپا، آفریقا و آمریکا بررسی شدند.
تمامی کشورها صرف نظر از سطح توسعه‌یافتگی و جایگاهی که در اقتصاد و مناسبات جهانی دارند از بدو مشاهده نخستین آثار شیوع کرونا، رفتارهای مشابهی را به کار گرفتند که برخی از آنها به شرح زیر بیان شده است:
۱- اصل و مبنای تصمیم‌گیری، حفظ و ارتقای سلامت و امنیت فراگیران، دانش‌آموزان، دانشجویان، مربیان، آموزگاران و سایر کارکنان است.
۲- توقف فعالیت‌‌های موسسات آموزشی و‌تربیتی که حضور فیزیکی افراد باعث شیوع ویروس می‌شود مشتمل است بر شیرخوارگاه‌‌ها، پیش ‌دبستانی، ابتدایی، متوسطه و عالی.
۳- برنامه‌ریزی برای تداوم برنامه‌ها و خدمات موسسات آموزشی و ‌تربیتی از راه دور و مبتنی بر زیرساخت‌های الکترونیک، مجازی و چندرسانه‌ای.
۴- لزوم در نظر گرفتن شرایط و موقعیت دانش‌آموزان و دانشجویان کم‌بضاعت و آسیب‌پذیر در فرآیند ارائه آموزش‌ها در دوران فاصله‌گذاری اجتماعی.
۵- آمادگی برای تداوم تعطیلی مدارس و سایر موسسات آموزشی و‌ تربیتی تا سال تحصیلی آینده، برآوردهای انجام شده بیانگر آن است که دست‌کم ۱۸ ماه برای تولید واکسن این ویروس زمان نیاز است و از این رو لازم است از حیث برنامه‌ریزی اقدامات لازم صورت بگیرد.
۶- هماهنگی نهادهای آموزشی با توصیه‌های ستادهای راهبردی مبارزه با کرونا در کشورها.
۷- لحاظ کردن سیاست‌های مناسب برای طی فرآیند دانش‌آموختگی دانش‌آموزان یا دانشجویان.
۸- کاهش دادن برنامه‌ها و سرفصل‌های آموزشی غیرضرور و تعیین مفاد آموزشی ضروری.
۹- سیاست‌گذاری به‌منظور ارائه آموزش‌های فشرده در صورت اتمام دوره فاصله‌گذاری‌های فیزیکی و بازنگری دروس قبل از شروع سال تحصیلی جدید.
۱۰- در کشورهای پیشرفته، به منظور تامین آرامش خاطر اولیایی که جزو کادر پزشکی، بهداشتی، درمانی و مشاغل حساس هستند، شیرخوارگاه‌ها، پیش‌دبستانی‌ها و مراکز نگهداری از کودکان فعال هستند.
در بخش پایانی این گزارش، نویسنده پیشنهادهایی را بیان کرده است که برخی از آنها به شرح زیر است:
الف) نظام آموزشی کشور باید راهکار‌های موثری را برای بازآموزی و مهارت‌‌افزایی دوباره افرادی که به‌دلیل بحران شیوع کرونا از کار برکنار شده‌اند تدبیر کند.
ب) لحاظ‌ کردن امنیت و سلامت دانش‌آموزان، دانشجویان، آموزگاران، استادان و کارکنان پشتیبانی باید سرلوحه نظام و تصمیم‌‌گیری و اقدام قرار گیرد.
ج) لزوم تدوین دستورالعمل‌‌های صریح، دقیق و موثر برای آموزش، پژوهش، کار و یادگیری از راه دور در دانشگاه‌ها با هدف تسهیل مسیرها و فرآیند‌های مورد نظر ذی‌نفعان (مدیران مراکز آموزشی، دانش‌آموزان، دانشجویان، آموزگاران، استادان و اولیای محصلین).
لازم به ذکر است، این گزارش توسط پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم منتشر شده است.