چه کسانی می‌خواهند آمار را وارونه جلوه دهند؟

سیاه‌نمایی در آمار خروج نخبگان

کد خبر: ۱۸۶۳۱۶

تاریخ: ۰۲ ارديبهشت ۱۳۹۹ - ۲۰:۳۶

آمار واقعی خروج نخبگان از کشور چقدر است؟ و چرا برخی آن را بیشتر از واقعیت نشان می‌دهند؟ چند سالی می‌شود که این سؤالات ذهن بسیاری از دانشگاهیان و حتی مردم عادی را در ایران درگیر کرده، زیرا در حالی که بر اساس گفته مسئولان کشورمان، ایران هیچ‌گاه رتبه زیر ۲۰ جهانی در موضوع مهاجرت نخبگان نداشته است اما در گزارش جعلی بانک جهانی(IMF)، ایران را رتبه اول فرار مغزها در دنیا معرفی کرده‌اند؛ البته این گزارش از سوی این بانک منتشر نشده بود و اتفاقا این هم جای سؤال است که چه کسی یا کسانی این گزارش جعلی را به نام بانک جهانی ارائه دادند و از این اقدامشان چه هدفی را دنبال می‌کنند؟ برای پاسخ روشن به این سؤالات ابتدا باید تعریفی از مهاجرت و فرار مغزها بدانیم.
مهاجرت چه تعریفی دارد؟
«مهاجرت» در لغت به معنای کوچ یا انتقال از مکانی به مکان دیگر است که افراد به‌طور معمول برای بهبود شرایط زندگی‌شان این کار را انجام می‌دهند و از کشوری به کشور دیگر می‌روند که یکی از دلایل مهاجرت هم ادامه تحصیل و یافتن شرایط شغلی بهتر است.
این نوع مهاجرت به طور معمول برای دانشگاهیان و استعدادهای برتر کشورها به خصوص کشورهای جهان سوم رخ می‌دهد که از سوی کشورهای پیشرفته به آنها پیشنهادات شغلی و تحصیلی ارائه شده و این مسئله آنها را به فکر مهاجرت می‌اندازد. پس از اطلاع از تعریف مهاجرت بهتر است آماری از مهاجرت استعدادهای کشورمان به کشورهای دیگر بدانیم.
آمار مهاجرت استعدادهای ایرانی
با یک جست‌وجوی ساده در سایت‌های اینترنتی می‌توان آمار یونسکو در ژانویه ۲۰۱۹ را دید که بر اساس آن، ایران در سال ۲۰۱۱ رتبه ۱۲ کشور‌های اعزام‌کننده دانشجو در دنیا را داشته و این رتبه در سال ۲۰۱۶ به رتبه ۱۸ تنزل یافته است؛ این در حالی است که بر اساس همین آمار نرخ رشد تعداد دانشجویان ایرانی خارج از کشور خودمان ۴ درصد بوده که این میزان در مقایسه با کشور‌های همسایه از جمله عربستان با ۷۴ درصد و پاکستان با ۳۳ درصد بسیار پایین است و کشور آلمان یکی از کشور‌های اصلی اعزام‌کننده دانشجو در دنیا نام برده شده زیرا حدود ۱۲۰ هزار دانشجوی آلمانی برای تحصیل به خارج از کشور خودشان مهاجرت کرده‌اند.
در جست‌وجوها با آمار دیگری هم مواجه می‌شویم، آمار سازمان بین‌المللی مهاجرت (IOM) در سال 2018 که تعداد دانشجویان مهاجر از ایران را 12 هزار و 700 نفر اعلام کرده و ایران را در رتبه 12 مهاجرت استعدادها قرار داده است.
جالب است که آمار دیگری را هم بدانیم و آن هم آمار سال 2016 است که بر اساس آن ایران در سال 2016 رتبه 18 دنیا در میان کشورهای مهاجرفرست را داشته است.
اگر به آمار ارائه شده داخلی هم مراجعه کنیم همین میزان خروج را می‌بینیم؛ بنیاد ملی نخبگان ایران در تحلیل و مطالعه از شرایط ۲۷۱۲ نفر برگزیدگان المپیادهای دانشجویی و ۳۵۳۱۳ نفر از رتبه‌های یک تا هزار کنکور اعلام کرده است که میزان خروج از کشور قطعی رتبه‌های ۱ تا ۱۰۰۰ کنکور سراسری در رشته ریاضی از حدود ۶۰ درصد برای دانش‌آموختگان سال‌های ۹۰ تا ۹۲ با روند کاهشی به حدود ۳۸ درصد برای دانش آموختگان سال‌های ۹۵ تا ۹۷ رسیده است، میزان خروج از کشور قطعی رتبه‌های ۱ تا ۱۰۰۰ کنکور سراسری در رشته علوم‌تجربی از حدود ۱۰ درصد برای دانش‌آموختگان سال‌های ۹۰ تا ۹۲ به کمتر از ۷ درصد برای دانش‌آموختگان سال‌های ۹۵ تا ۹۷ رسیده است، در رشته‌های علوم‌ انسانی نیز میزان خروج از کشور قطعی رتبه‌های یک تا هزار کنکور سراسری از حدود ۲۰ درصد برای دانش‌آموختگان سال ۹۲ به کمتر از ۸ درصد برای دانش‌آموختگان سال ۹۷ کاهش داشته است.
بر اساس این آمار تحلیلی، میزان خروج از کشور نهایی برگزیدگان المپیادهای ریاضی، فیزیک، شیمی، کامپیوتر، نجوم و زیست‌شناسی با سیر نزولی، از حدود ۶۲ درصد برای دانش‌آموختگان سال‌های ۹۰ تا ۹۲ به حدود  ۳۷ درصد برای دانش‌آموختگان سال‌های ۹۵ تا ۹۷ رسیده که نشان می‌دهد، روندی کاهشی داشته است.
سیاه‌نمایی در آمار خروج نخبگان از ایران
اما در میان همین آمار نیز اخباری از پایگاه‌های غیرمعتبر اعلام شده که ایران را در رتبه دوم فرار مغز‌ها در جهان می‌داند که این آمار سؤالاتی را در پی دارد. اینکه چرا این آمار به‌صورت اشتباه ارائه می‌شود؟ چه کسانی قصد سیاه‌نمایی در آمار خروج نخبگان از کشورمان را دارند و با چه هدفی این کار را انجام می‌دهند؟
اگر تنها به یک نمونه از آماری که ارائه می‌دهند توجه کنیم سیاه‌نمایی را در این آمار می‌بینیم؛ می‌گویند: سالانه تا ۱۸۰ هزار نفر با تحصیلات عالیه از ایران مهاجرت می‌کنند، اما اگر کمی‌دقت کنیم متوجه می‌شویم که این ادعا مبنایی ندارد. چرا؟ زیرا اگر سالانه 180 هزار نفر با تحصیلات عالی از ایران خارج شوند، فقط در 10 سال نزدیک به 1.8 میلیون نفر مهاجر تحصیلکرده ایرانی باید در جهان مشغول فعالیت باشند.
جالب اینجاست که این آمار جعلی را به نقل از صندوق بین‌المللی پول ارائه داده‌اند در حالی‌که هیچ‌گاه چنین آماری توسط صندوق بین‌المللی پول درخصوص فرار مغزها از ایران منتشر نشده است و در گزارش سال 1998 صندوق بین‌المللی پول ایران، از نظر نرخ خروج تحصیلکردگان به مقصد کشورهای OECD با نرخ 25/6 درصد در مقام یازدهم از 61 کشور مهاجر فرست به این حوزه قرار دارد.
از سوی دیگر آماری ارائه داده‌اند که بر اساس آن کشور ایران رتبه اول فرار مغزها را به خود اختصاص داده است و جالب اینکه این آمار را نیز به نقل از بانک جهانی (IMF) مطرح کرده‌اند در حالی که هیچ گزارشی از سوی این بانک منتشر نشده است و بانک جهانی اصلا مسئولیت ارائه گزارش در حوزه مهاجرت را ندارد؛ پس این آمار از سوی چه کسی ارائه شد؟
تحقیقاتی که صورت گرفته نشان می‌دهد این دروغ و آمار جعلی از سوی فردی معلوم‌الحال به نام «ع- م» جعل شده است در حالی که بر اساس آمار پایگاه‌های معتبر، ایران هیچ‌گاه چنین رتبه‌ای در مهاجرت استعدادها نداشته است، اما دلیل ارائه این آمار جعلی چیست؟
معاون علمی ‌و فناوری رئیس‌جمهور در این‌باره می‌گوید: جمهوری اسلامی ایران از آن دسته کشورهایی است که نه مهاجرت پذیر است و نه مهاجرفرست؛ و در بحث مهاجرت استعدادها هم آمار بالایی ندارد، حتی در سال‌های اخیر مهاجرت‌ها از ایران کاهش داشته است.
وی معتقد است: ارائه آمارهای جعلی برخوردی ژورنالیستی و غیرحرفه‌ای و نوعی بازی سیاسی است که ما به دور از این بازی‌ها تنها به برنامه‌ریزی‌هایمان برای بازگشت نخبگان به کشور می‌اندیشیم و تاکنون نیز در این زمینه موفق بوده‌ایم و بسیاری از نخبگان کشورمان به میهن بازگشته و در شرکت‌های دانش‌بنیان مشغول به کار شده‌اند.
همچنین مشاور معاون علمی‌و فناوری رئیس‌جمهوری نیز اعتقاد دارد: بحث «فرار مغزها» اصلا وجود ندارد و این واژه به‌صورت جعلی از سوی دشمنان برای کشورهایی که می‌خواهند با آنان برخورد سیاسی کنند، ساخته و به‌کار برده می‌شود.
به نقل از فارس، نگاه به آمار واقعی و آمار جعلی ارائه شده در این زمینه نشان می‌دهد که برخی با برخورد سیاسی قصد سیاه‌نمایی و ارائه آمار بالا از خروج نخبگان ایرانی را دارند تا شاید بتوانند مردم ایران را از وجود نخبگان‎شان در کشور ناامید کنند که با توجه به هوشیاری ملت ایران چنین اتفاقی رخ نداده و این افراد به اهدافشان نرسیده‌اند.