نقش شبه روشنفکران در تاریخ معاصر ایران-۳

اطرافیان خاتمی، مسببان بحران‌های امنیتی دهه 70

کد خبر: ۱۸۶۱۲۹

تاریخ: ۳۱ فروردين ۱۳۹۹ - ۲۰:۵۲

فائزه‌‌هاشمی بعدها اعتراف کرد که «یادم هست که در دوم خرداد 1376، خیلی‌ها از جمله خود من، شهر به شهر، استان به استان و مسجد به مسجد حرکت کردم تا به یک ‌آرمان مشترک برسیم. صحبت‌ها این بود که اتفاقات و وقایع مثبت و آبادانی کشور که در دوران سازندگی صورت گرفته، و برای جلوگیری از عدم توقف آن، تلاش کردیم که همه به سید محمد خاتمی رأی دهند تا دوران سازندگی بتواند با افتخار ادامه پیدا کند.»
البته این ظاهر قضیه بود چون همان طور که از زبان حجاریان و برادر رئیس‌جمهور شنیدیم، سید محمد خاتمی برای توسعة سیاسی بر مدار و محور دین حداقلی و جامعه باز با ملاک‌های غربی آمده بود و لذا سازندگی و معیشت مردم، جزو اولویت‌های بعدی آنان قرار گرفت.
خاتمی در انتخابات 1376 به عنوان نمایندة اصلاح‌طلبان شرکت کرد. در این انتخابات 93/79 درصد از واجدین شرایط شرکت کردند (754/145/29نفر) و او با کسب 20میلیون رأی رقبای خود یعنی علی‌اکبر ناطق‌نوری، ‌رضا زواره‌ای و محمد محمدی ری‌شهری را پشت سر گذاشت و به عنوان هفتمین رئیس‌جمهور برگزیده شد. انتخاب او دور جدیدی در تاریخ انقلاب اسلامی را کلید زد که از آن به عنوان «جنبش دوم خرداد» یاد می‌شود.
رهبر معظّم انقلاب اسلامی در مراسم تنفیذ حکم ریاست جمهوری سیدمحمد خاتمی، به نکاتی اشاره فرمودند که حکایت از شناخت مجموعة فکری رئیس‌جمهور و پشتیبانان وی و دولت آینده می‌کند. ایشان توجه به مردم- به‌ویژه قشر مستضعف و فقیر که نیروهای وفادار و ماندگار انقلاب و امام و دولت‌های مختلف بوده و هستند- را توصیه کرده و آنان را به خدمت و کار فرا می‌خوانند:
آنچه من به مسئولان دولت آینده و رئیس‌جمهور عزیز... از باب تذکر عرض می‌کنم این است که اوّلاً، همه سعی ما باید این باشد که این ملت را بشناسیم. ثانیاً، خواسته‌ها و نیازهایش را برآورده کنیم.... من در چند دوره‌ای که امام بزرگوارمان حکم ریاست جمهوری آراء مردم را تنفیذ می‌کردند، در فرمایشات ایشان نگاه کردم و دیدم به‌طور مستمر با هر کس که طرف بوده‌اند راجع به مردم و ملت صحبت کرده‌اند. این، همان حکمتِ امام است؛ همان چیزی است که ما هر طور نگاه و مطالعه می‌کنیم، می‌بینیم این درست است، این بهتر است. بخصوص قشرهای مستضعف، قشرهای فقیر و ضُعفای مردمند که نیروهای وفادار و ماندگار انقلاب و امام و دولت‌های مختلف بوده‌اند و هستند و خواهند بود.
رهبری سپس به جایگاه عدالت در اسلام اشاره کرده و ضمن تصریح بر این مسئله که نظام اسلامی، نظام سرمایه‌داری نیست که فقط به جمع ثروت، به رونق اقتصادی و به مجموع درآمد ملی نگاه کند ولی به مردم و وضعیت ‌آنان توجه نکند، تأکید نمودند که بایستی عدالت در جامعه تضمین شود و کسی محروم ومظلوم و سرکوب شده نماند.
توصیه‌های رهبری چندان مورد توجه دولتمردان قرار نگرفت و آنان با سردادن شعار جامعة مدنی در کنار توسعة سیاسی، عملاً معیشت مردم را از اولویت خود خارج کردند و جامعه را به سمت مسائلی پیش بردند که می‌توانست دستاوردهای انقلاب اسلامی را به مخاطره‌اندازد!
بعد از پیروزی خاتمی در انتخابات هفتمین دورة ریاست جمهوری، مجمع روحانیون مبارز- که خاتمی عضو ارشد آن بود- با صدور بیانیه‌ای موفقیت وی را تبریک گفت و سهم‌خواهی خود را در دولت آینده مطرح ساخت: «در تعیین دولت آینده تصمیم نهایی با رئیس‌جمهور منتخب است و مجمع روحانیون هم مثل سایر گروه‌هایی که از ایشان حمایت کردند، قاعدتاً پیشنهادهایی به وی ارائه می‌کند.» این سهم‌خواهی تا آنجا پیش رفت که به کابینة خاتمی «شرکت سهامی» لقب دادند. فائزه‌‌هاشمی (عضو کارگزاران سازندگی) ضمن دفاع از کابینة آقای خاتمی، این تعبیر را به کار برد.
کابینه خاتمی در تاریخ 29مرداد 1376 به مجلس شورای اسلامی معرفی و موفق به کسب اعتماد مجلس‌گردید و بیشترین بحث در مورد صلاحیت‌ها در مورد عبدالله نوری برای وزارت کشور و مهاجرانی برای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی انجام گرفت که در جای خود به آن اشاره خواهد شد. از این کابینه،‌یک نفر مستعفی (مهاجرانی از وزارت ارشاد) و به جای او احمد مسجد جامعی آمد و یک نفر نیز با استیضاح از هیئت وزیران جدا شد. (عبدالله نوری وزیر کشور)
حمایت از غلامحسین کرباسچی
غلامحسین کرباسچی از سال 1368 تا 1377 شهردار تهران و مورد حمایت ویژه حجت‌الاسلام‌‌هاشمی رفسنجانی، رئیس‌جمهور سال‌های 1368 تا 1376 بود. او مجری برنامه‌های توسعه‌ای‌‌هاشمی و اداره کنندة حزب کارگزاران سازندگی بود. در انتخابات سال 1376 به حمایت از سید محمد خاتمی پرداخت. در سال 1377 به اتهام تخلفات مالی و حقوقی در مجموعة شهرداری،‌ بازداشت و محاکمه شد و این یکی از آزمایش‌های خاتمی بود که شعار قانون‌گرایی و اصلاحات می‌داد. بازداشت و محاکمة کرباسچی به سوژه‌ای برای تقابل قوّة مجریه با دیگر قوا خصوصاً قوّة قضائیه شد و آن را به عنوان مقابله با جریان دوم خرداد تلقی کردند. مجمع روحانیون مبارز دوشادوش سایر احزاب دوم خردادی، ‌از این مفسد اقتصادی حمایت کردند و از او به عنوان یک نیروی ارزشمند انقلاب،‌ مدیر لایق و خدمتگزار صدیق نظام و مورد تأیید حضرت امام خمینی یاد کردند.
هیئت دولت نیز در پی بازداشت کرباسچی در جلسه‌ای 5ساعته،‌ موضوع را بررسی کرد و در پایان جلسه که به ریاست سید محمد خاتمی رئیس‌جمهور برگزار شده بود، عطاءالله مهاجرانی (سخنگوی دولت) طی سخنان شدیداللحنی بازداشت کرباسچی را محکوم کرد.
شهرداری تهران در زمان مدیریت کرباسچی کمک‌های مالی بسیاری را به جریان پیروز انتخاب هفتم ریاست جمهوری انجام داده بود. و طبعاً این حمایت، هم به خاطر آن کمک‌ها‌ بود و هم به علت اینکه کرباسچی دبیر حزب کا رگزاران سازندگی بود و این حزب در پیروزی خاتمی، نقش مهمی داشت.