نام‌گذاری سال و ترسیم نقشه راه کشور برای مردم و مسئولین- بخش نخست

خواندن دست دشمن با تحقق شعار سال

کد خبر: ۱۸۵۳۰۸

تاریخ: ۲۲ فروردين ۱۳۹۹ - ۱۹:۴۹

هدیه آقاپور
هرساله با نزدیک شدن به لحظه تحویل سال، همگان منتظرند ضمن گوش دادن به فرمایشات مقام معظم رهبری، نسبت به نامگذاری سال جدید توسط معظم‌له آگاهی یابند؛ نامگذاری‌هایی که به طور رسمی از سال ۱۳۷۸ به فراخور شرایط زمانی و با توجه به اقتضائات سیاسی، فرهنگی و اقتصادی انجام می‌گیرد.
مقام معظم رهبری، در تاریخ اول فروردین ۱۳۹۷ در اجتماع زائران و مجاوران حرم مطهر رضوی، درباره اهداف طرح شعار سال، فرمودند: «بعضی‌ها می‌گویند: «شما شعار سال معیّن می‌کنید، فایده‌ای ندارد؛ عمل که نمی‌کنند، چرا بیخودی شعار سال معین می‌کنید؟»؛ بنده قبول ندارم این حرف را. شعار سال با دو منظور مطرح می‌شود: یکی جهت دادن به سیاست‌های اجرائی و عملکرد مسئولین دولتی و مسئولین حکومتی است، یکی توجه افکار عمومی است؛ یعنی افکار عمومی توجه پیدا کنند به اینکه چه مسئله‌ای امروز برای کشور مهم است؛ امروز برای کشور مسئله‌ کالای ایرانی یک مسئله مهمی است. دولتی‌ها هم البته ممکن است در سال‌های مختلف، بعضی‌هایشان این شعارهایی را که ما هر سال معیّن می‌کنیم قبول نداشته باشند، امّا آنهایی که قبول دارند تلاش می‌کنند، عمل می‌کنند، به قدر توان خودشان کار می‌کنند؛ البتّه اگر کار، بهتر و جامع‌تر انجام بگیرد، نتایج بیشتری به دست می‌آید. بنابراین، این‌جور نیست که این شعارها بی‌فایده باشد؛ نخیر، شعارها اتفاقاً بافایده است.»
نگاهی به نامگذاری
شعار‌های 10 سال اخیر
مسائل مربوط به امور اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و عدالت اجتماعی، مباحثی هستند که بیشترین فراوانی را در میان نامگذاری‌های سالیانه از سوی رهبر معظم انقلاب دارند.
در ادامه به نامگذاری‌های صورت گرفته از سوی رهبر معظم انقلاب در 10 سال اخیر ‌اشاره می‌کنیم:
سال 1388 با توجه به سرانه بالای مصرف انرژی در کشور، سال «اصلاح الگوی مصرف» نام گذاری شد.
سال 1389 در شرایطی آغاز شد که کشور یک سال بحرانی را به واسطه فتنه‌گری‌ها و زیاده‌خواهی‌های برخی مردودین سیاسی سپری کرده بود و به نوعی اهداف کلان توسعه‌ای کشور مغفول مانده بود؛ از این رو مقام معظم رهبری این سال را سال «همت مضاعف و کار مضاعف» نامیدند.
سال 1390 با توجه به تحولات رخ داده در عرصه اقتصادی و فزونی یافتن اقدامات خصمانه غربی‌ها در تحریم کشور، این سال «جهاد اقتصادی» نام گرفت.
سال1391 سال «تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه ایرانی» نام گرفت که علت این نامگذاری، تحریم‌های اِعمال شده لجام‌گسیخته از جانب غرب و همچنین برخی سوء مدیریت‌ها از جانب مسئولان در عرصه اقتصادی بود.
سال 1392 با توجه به در پیش بودن انتخابات ریاست‌جمهوری یازدهم و همچنین ضرورت عزم راسخ مسئولان برای عبور از معضلات اقتصادی، سال «حماسه‌ سیاسی و حماسه‌ اقتصادی» نام نهاده شد.
سال 1393 همچون سه سال گذشته، مقوله اقتصاد در نامگذاری سالیانه جای داشت؛ البته در این سال مقوله فرهنگ نیز مورد توجه قرار گرفت و مقام معظم رهبری این سال را سال «اقتصاد و فرهنگ با عزم ملی و مدیریت جهادی» نامیدند.
سال 1394 نیز سال «دولت و ملت، همدلی و همزبانی» نام نهاده شد.
سال 1395 از سوی رهبر فرزانه انقلاب سال «اقتصاد مقاومتی؛ اقدام و عمل» نام نهاده شد؛ بیست و نهم بهمن سال ۹۲، مقام معظم رهبری سیاست‌های کلی «اقتصاد مقاومتی» را ابلاغ کردند. این سیاست‌ها که دارای ۲۴ بند است براساس بند یک اصل ۱۱۰ قانون اساسی پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت نظام، از سوی معظم‌له تعیین و ابلاغ شد.
سال 1396 سال «اقتصاد مقاومتی تولید-‌اشتغال» نام‌گذاری شد. رهبر انقلاب در نامگذاری این سال نیز همچون سال پیش از آن، با توجه به نیاز کشور به اقتصاد مولد و درون‌زا و دندان تیز کردن‌های دشمن در جنگ تحمیلی اقتصادی، شعار سال را با محوریت اقتصاد مقاومتی تعیین فرمودند.
سال 1397 از سوی مقام معظم رهبری با عنوان سال حمایت از کالای ایرانی نامگذاری شد. این نامگذاری نشان از اولویت اهمیت به کار و سرمایه و فعالیت اقتصادی و ذهن و ابتکار ایرانی بود.
از تئوریزه شدن تا مرحله اجرایی
علیرضا تقوی‌نیا تحلیلگر سیاسی در گفت‌وگو با گزارشگر کیهان می‌گوید: «مقام معظم رهبری نوعي نامگذاری سياسی بر پايه نيازهای اجتماعی و اولويت‌های سياسی ایجاد کردند، اين يعنی مديريت به روز جامعه بدون پشت كردن به سنت‌ها.»
وی ادامه می‌دهد: «سال‌های قبل به صورت پوچ و بدون هدف سال آغاز می‌شد. رهبری آنها را هدفمند كردند و اولويت‌های آنها را تعيين كردند، همچنین عيد نوروز، روز تفريح و شادي و دور از جديت بود و رهبري با سخنراني روز اول كه تعطيل است به اين روزها جديت دادند.»
تقوی‌نیا با ‌اشاره به اینکه چرا عناوين این 10 سال گذشته عمدتا اقتصادی بود می‌افزاید: «علت اقتصادی بودن این شعارها این بود که اولويت‌های جامعه اقتصادی است.»
این تحلیلگر سیاسی تصریح می‌کند: «در مديريت سيستميك همه نهادهای يك نظام بايد در يك جهت حركت كنند و اين بدون اعلام هدف واحد امكان پذير نيست و به نظرم اين عناوين قشنگ وجذاب است چون آميخته‌ای از تحليل اجتماعی، سياسی و اقتصادی است.»
وی اضافه می‌کند: «در ایران نقش رهبری فراتر از یک رهبری صرفا سیاسی همچون دیگر کشورهاست بلکه ما شاهد یک رهبری معنوی هستیم که مردم نسبت به او احساس تکلیف دارند و صحبت‌هایش را صرفا یک مانیفست و راهبرد معمول که در کشورهای دیگر هم شاهدش هستیم نمی‌دانند بلکه فرمایشات رهبری به مثابه یک تکلیف تبیین می‌شود. به طور مثال وقتی رهبری حمایت از کالای ایرانی را تکلیف هر ایرانی دانستند دیدیم بسیاری از مردم به فرمایش ایشان لبیک گفتند.»
تقوی نیا تاکید می‌کند: «مقام معظم رهبری در 10 سال اخیر به اولویت‌های اقتصادی توجه ویژه داشتند و دلیلش هم این هست که جمهوری اسلامی از مرحله نظامی و تهدید گذشته و دشمن وارد جنگ اقتصادی شده است.»
وی ادامه می‌دهد: «در اوایل انقلاب جنس تهدیدها از سوی دشمن، نظامی بود و منجر به خود کفایی و پیشرفت ما در این حوزه شد و اکنون هم این تهدیدهای وارد حوزه اقتصادی شده است به همین خاطر رهبری برای خودکفایی اقتصادی در این زمینه 10 سالی هست که ورود کردند تا به خوبی از این مرحله هم بگذریم.»
این تحلیلگر مسائل سیاسی خاطرنشان می‌کند: «جایگاه ولایت فقیه جایگاه اجرایی نیست بلکه نقش هدایت و راهبری دارد. به طور مثال هرگاه مردم به فرمایشات ولی فقیه گوش دادند موفق شدند و هرکجا که ضربه خوردیم یا ضعف داشتیم دقیقا فرمایشات رهبری به درستی انجام نشده است، بنابراین نقش قوا این است که راهبردهای ولی فقیه را اجرایی کنند و نخبگان بیایند آن را تئوریزه کنند اما متاسفانه در برخی از مواقع، تئوریزه صورت نمی‌گیرد و فقط در حد چاپ روی بنر باقی می‌ماند.»
مسیر انقلاب در چشم‌انداز شعار سال
تعیین یک شعار و موضوع مهم در هر سال اولویت‌های جامعه را مشخص می‌کند
مقام معظم رهبری جامعه با توجه به تحلیل شرایط موجود و بررسی آسیب‌ها و نقاط قوت و جهان بینی سیاسی و اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی‌ای که دارند با ترسیم نقشه راه در راستای آرمان‌های انقلاب، سعی می‌کنند توجه جامعه را نسبت به شعار سال جلب کنند تا مسیر انقلاب به درستی به حرکت خود ادامه داده و در برابر تکانه‌های مختلف ایستادگی کند.
مهرداد بائوج لاهوتی نماینده مردم لنگرود و عضو کمیسیون برنامه و بودجه در گفت‌وگو با گزارشگر کیهان می‌گوید: «مقام معظم رهبری با توجه به شرایط حاکم در کشور، شرایط منطقه‌ای و اوضاع ما و منطقه در شرایط بین الملی شعار سال را انتخاب می‌کنند.»
وی ادامه می‌دهد: «اینکه شعار سال چه تعهدی را برای قوا و مردم ایجاد می‌کند موضوع بسیار مهمی است و همه در مقابل این مسیر حرکتی که ایشان ترسیم می‌کند مسئول هستیم، طی سال‌های گذشته رهبری شعارها را با مضمون اقتصادی معین کردند تا مشکلات در این زمینه حل شود.»
لاهوتی تاکید می‌کند: «راه برون رفت مشکلات امروز ما مقاوم کردن اقتصادمان و درون‌زا کردن آن است که البته این مقاوم‌سازی به معنی عدم تعامل با دیگر کشورها نیست چرا که کشورهای بزرگ دنیا در مقاوم کردن اقتصادشان یک تعریف و استراتژی‌ای دارند و در تعامل با دیگر کشورها هم هستند.»
عضو کمیسیون برنامه و بودجه اضافه می‌کند: «همه ما به نحوی در اجرای دقیق فرمایشات رهبری به ویژه عمل به شعار سال غفلت کردیم چرا که اگر کوتاهی‌ای وجود نداشت این تکانه‌های امروز ما را به چالش نمی‌کشید.»
وی تصریح می‌کند: «ناگفته نماند اگر غیر از جمهوری اسلامی هر کشور دیگری جای ما بود با این حجم از شرارت‌ها تحریم‌ها و تهدیدها و مرارت‌ها و سختی‌هایی که به ما تحمیل کردند از هم می‌پاشید.»
تعهد و الزام‌های اجرایی
اگر روی تک تک نامگذاری‌های هر ساله متمرکز شویم و تحولات آن سال و سال‌های گذشته آن را نیز مورد بررسی قرار دهیم خواهیم دید که این نام‌گذاری فراتر از یک شعار و اسم بوده و در اصل به مثابه یک برنامه دقیق توسعه‌ای است که مطابق نیازهای جامعه تنظیم شده است.
اما نکته مهم‌تر تعهد و لزوم اجرایی شدن این نقشه راه به روی دوش قشر خاص نیست یعنی به این معنا نیست که فقط عده‌ای نظریه پرداز هر سال شعارها را مورد تحلیل و بررسی قرار دهند بلکه تمامی دستگاه‌ها و قوای کشور باید آن را نصب العین خود قرار داده و در راستای اجرایی کردن آن کوشا باشند.
از سوی دیگر مردم نیز در محقق ساختن شعار سال مسئولیت ویژه‌ای برعهده‌ دارند، به طور مثل حمایت از کالای ایرانی از موضوعاتی است که مستقیما مردم را خطاب قرار می‌دهد، بنابراین سهم ملت و دولت در اجرای شعارهای در کنار هم دیده شده و برابر است.
نصرالله پژمانفر نماینده مردم مشهد و عضو کمیسیون فرهنگی در گفت‌وگو با گزارشگر کیهان می‌گوید: «مقام معظم رهبری به عنوان کسی که دیدگاه جامعی نسبت به همه مسائل دارند، راهبرد اصلی کشور را در قالب شعار سال بیان می‌کنند.»
وی ادامه می‌دهد: «شعار سال بر خلاف آن چیزی که تلقی می‌شود یک رویکرد شعاری و گفتمانی نیست، در اصل یک رویکرد اجرایی است و اگر ما به شعارهای سال‌های قبل به درستی عمل می‌کردیم قطعا امروز با مشکلات کنونی اقتصادی مواجه نمی‌شدیم.»
پژمانفر تصریح می‌کند: «رهبری مانند یک ناخدا و دیدبانی که تمام شرایط کشتی کشور را در اوج تلاطم‌ها می‌بیند، دستور می‌دهد که باید بادبان‌ها کشیده شود تا کشتی بتواند حرکت کند اما افرادی که مسئول کشیدن بادبان‌ها هستند فقط به گفتن شعار بسنده کرده و در کشیدن باد بان‌ها قصور می‌کنند که طبیعتا حرکت کشتی هم با مشکل مواجه خواهد شد.»
عضو کمیسیون فرهنگی تاکید می‌کند: «اینکه رهبری می‌گویند باد بان‌ها را بکشید، یک عده هم فقط تکرار کنند باد بان‌ها را باید بکشید! 10 سال است که شعار کشور را رهبری حول محور اقتصاد مشخص می‌کنند و اگر به جای برگزاری سمینارها تمرکز کشور روی تولید و اقتصاد درون‌زا می‌آمد امروز دچار چالش‌های اقتصادی نبودیم.»
وی یادآور می‌شود: «در ماجرای تغییر نرخ ارز با بی‌تدبیری دولت 18 میلیارد یورو را از صندوق ذخیره ارزی برداشتیم و هیچگونه نگاهی هم به حل مسئله نداشتیم که فسادهایی صورت گرفت و در نهایت این مردم بودند که فشارهای ناشی از بی‌تدبیری‌ها را تحمل کردند.»
پژمانفر خاطرنشان می‌کند: «امیدواریم همه قوا و مردم نام گذاری سال را جدی بگیرند و نسبت به آن رو یکرد شعاری نداشته باشند.»