آثار هشت‌گانه انتظار امام موعود(عج)

کد خبر: ۱۸۵۱۳۵

تاریخ: ۱۸ فروردين ۱۳۹۹ - ۲۰:۵۷

آیت‌الله جوادی آملی
در مطلب پیش رو ضمن‌ اشاره به برخی ویژگی‌های انسان کامل، آثار و برکات هشت گانه انتظار امام عصر(عج) تبیین شده است.
***
امام عصر(عج) زمانی شناخته می‌شود که معنای خلافت الهی دانسته شود؛ زیرا خلیفه‌ًْالله برجسته‌ترین لقب انسان کامل است. (1)
ویژگی‌های انسان کامل
1. حقیقت انسان کامل را جز آفریدگار او و سایر انسان‌های کامل نمی‌شناسند. مقام شامخ انسان کامل، همان خلافت خداست که همه‌ جا و در همه شئون به‌عنوان آیت کبرای خدا ظهور و حضور دارد و در همه مراحل از لطف و فیض خاص خدا برخوردار است. چنین موجودی گاه پیامبر و گاه امام است.
2. خلافت الهی، لباسی فاخر است که تنها زیبنده اندام ملکوتی انسان کامل است؛ حتی فرشتگان مقرب از آن بی‌بهره‌اند.
3. تنها این انسان کامل است که در همه جا مظهر خداست.
4. ذات اقدس اله برای نمایاندن چنین مقام والایی به دیگران، درود و سلام خویش را به عبارت‌های گوناگون متوجه تمامی شئون انسان کامل می‌کند.
5. فرج وجود مبارک امام عصر(عج) از بزرگ‌ترین آرزوهای پیروان مکتب اهل‌بیت(ع)است که سبب امید به آینده و حرکت و پویایی در جامعه اسلامی است. مهم، باور حتمی بودن ظهور و انتظار راستین برای تحقق آن است. رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌) بهترین عمل امت را انتظار فرج از جانب خدای سبحان می‌داند: «أفضل أعمال اُمّتی انتظار فرج من الله (عزوجل)»(2) و اهل‌بیت(ع)، برجسته‌ترین مصداق این عنوان کلی را انتظار فرج وجود مبارک ولی‌عصر(ع) دانسته‌اند، چراکه برای انسان‌های مؤمن ظهور آن حضرت گشایش حقیقی است.(3)
6. حضرت عبدالعظیم حسنی قدس‌سره فرمود: بر مولایم حضرت جوادالائمه(ع) وارد شدم؛ تصمیم داشتم از او بپرسم که آیا «قائم» شما همان مهدی است یا غیر او؛ پیش از آنکه سخن بگویم، فرمود: «ای اباالقاسم! قائم ما همان مهدی است که باید در زمان غیبتش منتظر او بود و در زمان ظهورش وی را اطاعت کرد و او سومین فرزند من است. قسم به خدایی که محمد(ص) را به پیامبری برگزید و امامت را به ما اختصاص داد، اگر تنها از عمر دنیا یک روز باقی باشد، خدای تعالی آن روز را بقدری طولانی می‌کند تا قائم ما ظهور و خروج کند و آن‌گونه که زمین از ظلم و جور پر شده است، آن را از عدل و قسط پرگرداند!؛ خدای سبحان کار او را در یک شب اصلاح می‌کند و اوضاع را به نفع او می‌گرداند، چنانکه کار موسی (ع) را در یک شب اصلاح کرد: موسی برای گرفتن شعله‌ای از آتش برای استفاده خانواده‌اش رفت؛ اما هنگام بازگشت، به شرافت رسالت و افتخار نبوت رسیده بود؛ سپس امام جواد (ع) فرمود: بهترین اعمال شیعیان ما انتظار گشایش امور به‌دست آن حضرت است».(4)
برخی از آثار انتظار
انتظار ظهور حضرت ولی‌عصر(ع) آثار و نتایج فراوان فردی و اجتماعی دارد از جمله:
1. امید به آینده
امید به آینده‌ای روشن که سهم بزرگی در حرکت‌ها، کوشش‌ها و تلاش‌های فردی و اجتماعی مردم دارد، یکی از آثار آن شمرده می‌شود و چه بسا یکی از جهات تأکید و توصیه انتظار در لسان عترت طاهرین(ع) لحاظ همین فایده بوده است؛ آن‌گونه که امیرمؤمنان علی(ع) انتظار فرج را محبوب خدای سبحان دانسته و امید به رحمت خدا را از آثار آن معرفی می‌کند: آن حضرت فرمود: «اِنتظروُا الفرج و لاتیأسوا من روح الله، فانّ أحبّ الأعمال إلی‌الله (عزوجل) انتظار الفرج»‌(5) و حضرت سیدالساجدین (ع)، انتظار فرج را از بزرگ‌ترین گشایش‌ها می‌شمارد: «انتظار الفرج من أعظم العمل».(6)
2. اصلاح‌گرایی در عرصه‌های فردی و اجتماعی
آن کسی که منتظر راستین مصلح جهانی است، هم صالح است و هم مصلح. چنین کسی با اقتدا به دعای مولای خویش از خدای سبحان چنین می‌خواهد: «اللّهمّ! إنّا نرغب إلیک فی دوله‌ًْ کریمه، تعزّ بها الإسلام و أهله و تذلّ به النفاق و أهله و تجعلنا فیها من الدعاهًْ إلی طاعتک و القادهًْ إلی سبیلک».(7) این (کلام فوق) همان معنای بلندی است که امام معصوم (ع)بدان‌ اشاره و در بیان وظیفه شیعیان در عصر غیبت می‌فرماید: «علیکم بالدعاء و انتظار الفرج!»؛(8) چراکه اگر دعا ناظر به جنبه فردی و خودسازی تنها باشد، انتظار فرج قطعاً ناظر به هر دو جنبه فردی و اجتماعی یا به سخن دیگر، خودسازی و دیگرسازی است.
3. طلوع تلاش، پویایی و پیشرفت در تمام عرصه‌ها
آن کسی که منتظر راستین حجت خداست، همواره در تلاش و تکاپوست تا فرهنگ ناب مهدوی از «علم» به «عین» آید و از گوش به آغوش؛ از این‌روست که هر متخصص فن‌آوری که در مکتب انتظار آموخته گردیده است، در ارائه صحیح تخصص متعهدانه، هیچ قصوری روا نمی‌دارد.
اگر امام صادق(ع) فرمود: «لیعدنّ أحدکم لخروج القائم و لو سهماً...»؛ (9) یعنی منتظر ظهور آن حضرت حتی یک تیر هم که شده، آماده باید کند... (این سخن) صبغه تمثیل دارد نه تعیین؛ زیرا متخصص نظامی، آمادگی رزمی وظیفه اوست و کارشناس اقتصادی، رسالتش تلاش برای حل تورم، رفع بیکاری، تعدیل تقاضا و عرضه، تقلیل فاصله رنج‌آور طبقاتی و تعطیل اسراف و اتراف و ترفه است و مجتهد فقهی یا حقوقی یا سیاسی، عهده‌دار جهل‌زدایی و ایستادگی در برابر هجوم فرهنگی و در نهایت، تبیین و تعلیل و حمایت عالمانه از مبانی اعتقادی است.
4. تخلق به فضایل نفسانی
آن کسی که براستی امام خویش را موجود (حی و حاضر) می‌داند و او را مظهر «هُوَ بِکُلِّ شیءٍ عَلیم»(10)، «هُوَ السَّمیعُ البَصیر» (11) و «هُوَ عَلی کُلِّ شیءٍ شَهید»(12) می‌‌شناسد، همواره خویش را در محضر خلیفه الهی و امام معصوم خود می‌داند، همان‌گونه که حضور خدای والا را در مرتبه‌ای بالاتر ادراک می‌کند و آنگاه بر اساس آموزه‌های اساسی قرآن در محضر خدای سبحان و خلیفه او حیا پیشه می‌کند و از درون و برون، خود را در مشهد حق و امام خویش دیده و از زشتی‌ها و معاصی دوری می‌کند و چنین انتظاری موجب تنزیه روح او شده، قلبش را
نورانی می‌سازد.
5. آمادگی برای ظهور
مجموعه آثار تحرک‌آفرین، امیدبخش و اصلاح‌گر انتظار راستین، منتظر صادق را بدان سوی رهنمون می‌شود که چون وقت ظهور ناپیداست، می‌باید همواره واجد شرایط و لوازم ظهور مهدی موجود موعود(ع) باشد و همین آمادگی و پرهیز از تسویف و تأخیر، در اصلاح فرد یا جامعه، در بارور شدن فکر فردی و عقل جمعی سهم بسزایی خواهد داشت. (13)
6. استحقاق نگاه تشریفی اهل‌بیت(ع)
آن کسی که منتظر راستین امام عصر(عج) است بر اثر تخلق به اخلاق الهی، گرد حرام نمی‌گردد و جانش به گرد معصیت، غبار نمی‌گیرد و می‌کوشد در انجام دادن واجب و دوری از معصیت که در رأس آموزش‌های فرعی اسلام است، قصور و تقصیر روا ندارد. واجبات را عمل و از حرام‌ها دوری کند و فراخور توان خویش به انجام دادن مستحب و ترک مکروه نیز اهتمام ورزد؛ و چون چنین کند، مطلوب مولای خویش را به انجام رسانیده و مستحق عنایت خاص و نگاه تشریفی امام خویش و سایر عترت طاهره(ع) خواهد شد.
7. شکوفاسازی اندیشه‌ها
اثاره (جلوه‌گر ساختن) دفائن عقول و شکوفایی گنج‌های اندیشه انسان‌ها از برترین برنامه‌های وجود مبارک امام عصر(عج) است؛ همان‌گونه که در بسیاری از روایات، ظهور حضرتش به اوج گرفتن سطح آگاهی در عصر ظهور تصریح شده است. سیر طبیعی علوم از سویی و کوشش بی‌وقفه علما و صاحبان عقل و دانش و فرهنگ از سویی دیگر، سبب گسترش مباحث و معارف علمی و زمینه رشد فکر و شکوفایی اندیشه را فراهم می‌آورد. این حرکت و جنبش علمی که با تألیف کتاب یا سایر دستاوردهای علمی و فکری و به‌دست علما که سربازان واقعی و منتظران حقیقی امام عصرند به‌وجود می‌آید، فتنه‌های برخاسته از خواسته‌های نفسانی برای خاموش کردن چراغ عقل را ناکام می‌گذارد و سبب تعالی اندیشه و دانش خواهد گشت. (14)
8. باریابی به مقام اعتماد
انسان منتظر که در پرتو یقین به حضور ذات اقدس اله و ادراک محضر امام عصر خویش در میدان جهاد اوسط و اکبر به مبارزه با شیطان درون و بیرون قیام می‌کند، می‌تواند تا بدان پایه اوج گیرد که امام معصوم به منظور تجلیل از او و تشویق سایر صحابه به پژوهشگری و پرهیزکاری، سخن او را در اثنای قول خویش یادآور می‌شود و از او سخن نقل کند؛‌(15) چه بسا منتظران صالح و صادق حجت منتظر که خویش را در عرصه جهاد اوسط و اکبر پرورده و به بارگاه قبول اهل‌بیت(ع) باریافته‌اند و مشمول نظره رحیمیه آنان گردند.
پی‌نوشت‌ها
1. امام مهدی(عج) موجود موعود/ ص115
2. کمال‌الدین/ ج2/ ص357؛ بحارالانوار/ ج52/ص128
3. امام مهدی موجود موعود/ ص164
4. کمال الدين / ج2/ ص 377
5. الخصال/ ص616
6. کمال‌الدین/ج1/ص437؛ امام مهدی موجود موعود/ص184
7. الکافی/ ج3/ ص424
8. مهج‌الدعوات/ ص332؛ امام مهدی موجود موعود/ ص185
9. الغیبة نعمانی/ ص320
10. بقره/29
11. اسراء/1
12. سبأ/47
13. امام مهدی عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف موجود موعود/ ص185
14. عن أبی‌جعفر علیه‌السلام قال: إذا قام قائمنا وضع الله یده علی رؤوس العباد فجمع بها عقولهم و کملت به أحلامهم (الکافی/ ج1/ ص25)؛ امام مهدی موجود موعود/ص187
15. امام مهدی موجود موعود/ ص188
از:حوزه نیوز