هیاهوی سانسورچی‌ها و گروه‌های فشار در جشنواره فجر!

کد خبر: ۱۸۱۸۳۶

تاریخ: ۱۹ بهمن ۱۳۹۸ - ۲۲:۲۵

آرش فهیم
14 بهمن در همین صفحه، در یادداشتی به بررسی دلایل ضعف جشنواره فیلم فجر، در زایش و تقویت سینمای مطلوب پرداختیم. نوشتیم که برخلاف جشنواره‌های قوی در سطح جهان که نه تنها در داخل خودشان، بلکه در سایر کشورهای جهان از جمله ایران به جریان سازی در جهت سینمای مدنظرشان می‌پردازند، جشنواره فیلم فجر صرفا نمایش‌دهنده بخش کوچکی از تولیدات سالانه سینمای کشور است و نه تنها قدرت جریان سازی ندارد، که خودش منفعل و مرعوب جریان‌های خاص است.
این مسئله را تا روزهای میانی جشنواره فیلم فجر امسال بعینه دیدیم؛ باج دادن پی‌در‌پی جشنواره فجر به فیلم‌هایی با دیدگاه‌هایی خاص، هم در بزرگداشت‌ها و هم در تقسیم جوایز و نیز در فضاسازی به سود این نوع فیلم‌ها طی سالیان اخیر موجب شده تا اغلب تولیدات سینمایی ایران تم و جهت خاصی علیه فرهنگ و هویت انقلابی پیدا کنند. غلبه این فضا حتی روی برخی از فیلمسازان جوان که با رویکردی انقلابی فیلم‌هایی می‌ساختند نیز تأثیر گذاشته و باعث شده که از خلوص اولیه خود فاصله بگیرند و در فیلم‌هایشان، به اصطلاح، یکی به میخ بزنند و یکی به نعل!
مصداق بارز چنین فیلمسازانی «محمدحسین مهدویان» است. به نظر می‌رسد که جوسازی‌های سال‌های اخیر علیه وی از سوی گروه‌های فشار در سینما، وی را وادار کرده که حتی در ساخت فیلمی در تقبیح سلاح‌های شیمیایی، به عاملان آن جنایت نیز باج بدهد!
فیلم «درخت گردو» ظاهرا قرار بوده فیلمی انسانی درباره بمباران شیمیایی سردشت باشد و در برانگیختن احساسات مخاطب درباره رنج آسیب‌دیدگان سلاح‌های شیمیایی موفق عمل کرده است. اما متأسفانه و به طور آشکار، تصویرسازی او علیه این جنایت، سانسور شده است! در صحنه‌ای از فیلم وقتی هواپیماهای عراقی درحال انداختن بمب‌های شیمیایی هستند، راوی می‌گوید حتما این خلبان‌ها هم کسانی را دارند که منتظرشان هستند و مجبورند برای اینکه موقع فرود، آسیب نبینند، مهمات اضافه خود را قبل از فرود، تخلیه کنند! (نقل به مضمون) در ادامه فیلم نیز هیچ‌اشاره‌ای به صدام و رژیم بعث عراق نمی‌شود. دولت‌های غربی هم که در این فیلم، فقط برای آسیب‌دیدگان بمباران شیمیایی، دادگاه لاهه برگزار می‌کنند تا شکایت خود را جهانی کنند! پس چه کسی بمب‌ها را تولید کرده و بر سر کردها انداخته است؟! فیلم، هیچ پاسخی نمی‌دهد و به بیان بهتر، این واقعیات مهم و تلخ تاریخی را به سود آمران و عاملان بمباران شیمیایی سانسور می‌کند. البته کارگردان «درخت گردو» متهم  اصلی سانسور حقایق نیست، متهم اصلی فضای غالب و حاکم بر سینمای ایران است که سینماگران را مجبور می‌کند برای ساخت فیلم و باقی ماندن در صحنه، دست به سانسور حقایق، علیه منافع ملی بزنند.
احتمالا محمدحسین مهدویان اگر می‌خواست در فیلم «درخت گردو» به بانیان و باعثان جنایت شیمیایی سردشت ‌اشاره‌ای کند، برخی از بازیگرانی که در فیلم بازی کرده‌اند، حاضر به همکاری با وی نمی‌شدند و سرمایه‌گذار فیلم نیز پای کار نمی‌آمد! شاید مهدویان به همین دلایل، مجبور شده تا شعارهای گل‌درشت سکانس پایانی «درخت گردو» را به فیلمش اضافه کند تا بتواند در میدان باقی بماند. آری! در جشنواره فیلم فجر که به مناسبت سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی برگزار می‌شود، گفتن به این انقلاب‌، توهین کردن به جمهوری اسلامی آزاد است، اما انقلابی بودن و انقلابی ماندن، هزینه دارد و کمتر کسی جرأت دارد تا این هزینه را بپردازد!
سی و هشتمین دوره جشنواره فیلم فجر، حداقل تا روزهای میانی‌اش ثابت کرده که این رویداد و مدیرانش، جشنواره را به کارزاری در جهت فیلم‌هایی با محتوایی سیاه و مطابق منافع برخی کانون‌های فکری و سیاسی تبدیل کرده‌اند.
فقط کافی است به محورهای محتوایی برخی از فیلم‌های این دوره از جشنواره فیلم فجر توجه کنیم:
محور تماتیک و غالب در فیلم‌های اجتماعی و شبه روشنفکرانه در سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر، مسائل زنان است. این موضوع، در همان روز اول جشنواره برملا شد؛ در هر سه فیلمی که در روز نخست سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد، سوژه و شخصیت اول فیلم‌ها زنان سرپرست خانوار و یا در خانواده‌ای بحران‌زده بودند. این سه فیلم «سه کام حبس»، «قصیده گاو سفید» و «عامه پسند» زنان را در هدف تخاصم و ظلم قوانین جمهوری اسلامی ایران نمایش دادند.
نکته قابل توجه اینکه درهر سه فیلم، تأکید زیادی بر مصرف دخانیات (سیگار و قلیان) توسط زنان می‌شد.
طوری که گویی یک سفارش یا دستورالعمل برای دودی نشان دادن زنان در جامعه امروز ایران وجود دارد. فیلم‌های دیگری چون «شنای پروانه»، «ابر بارانش گرفته»، «بی صدا حلزون»، «تومان»، «مغز استخوان»، «دوزیست» و... نیز به طور کم و بیش، این نوع نگاه به بانوان دیده می‌شود. همچنین در دو فیلمی که روز اول در مرکز جشنواره به نمایش درآمد، به طور آشکار به قوه قضائیه حمله شد. به نظر می‌رسد که یکی دیگر از دستورالعمل‌های اتاق‌های فکر جریان اصلاحات حمله به قوه قضائیه در فیلم‌ها باشد.
امسال در جشنواره فیلم فجر، همه بزه‌کارها حضور دارند؛ از قاچاقچی‌ها و تولیدکنندگان عرق سگی گرفته تا قماربازها و... اما همچنان غائب بزرگ سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر‌– به استثنای دو سه فیلم- قهرمانان ملی، دانشمندان، شهدای مدافع حرم و بزرگان انقلاب اسلامی هستند.