چرا در نظام جدید آموزشی، «انتگرال» از کتب درسی حذف شد؟

چالش‌های یک حذف جنجالی!

ترم تحصیلی پاییز ۹۸ زمانی بود که برای نخستین بار فارغ‌التحصیلان نظام جدید آموزش وارد دانشگاه‌ها شدند. گروهی که برخی مباحث موجود در کتاب‌های فارغ‌التحصیلان نظام قدیم مانند «انتگرال» را نخوانده بودند و حالا استادان دانشگاه باید آن‌ها را از ابتدا تدریس می‌کردند. «چالشی که حذف انتگرال ایجاد کرد» موضوع نامه‌ انجمن ریاضی ایران به دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتب درسی شد.

کد خبر: ۱۸۱۵۱۱

تاریخ: ۱۵ بهمن ۱۳۹۸ - ۲۱:۱۷

دی ماه سال جاری، انجمن ریاضی ایران با ارسال نامه‌ای از رئیس شورای برنامه‌ریزی درسی ریاضی درخواست کرد با توجه به این‌که حذف برخی مباحث ریاضی از جمله انتگرال از کتاب دوازدهم موجب «نگرانی» استادان دانشگاه شده است، دلایل حذف این مباحث اعلام شود. در متن پاسخ به این درخواست انجمن ریاضی که در اختیار رسانه‌ها قرار گرفته، آمده است: «مبنای این تغییرات، شایستگی‌ها و رویکردهای حاکم بر برنامه‌های درسی است. لذا با این که یکی از معیارهای تعیین محتوای کتاب‌های درسی متناسب بودن آن با اهداف رشته‌های دانشگاهی است، اما این تنها معیار موجود نیست و طبیعتا اهداف مد نظر برنامه درسی مدرسه‌ای بر اهداف آموزش عالی اولویت دارد.»
در همین ارتباط، سرپرست حوزه تربیت و یادگیری ریاضی در بخش دیگری از این نامه می‌گوید: «مفهوم انتگرال به طور کامل در سرفصل‌های آموزش عالی قرار دارد.»
استاد تمام دانشکده ریاضی، آمار و علوم کامپیوتر دانشگاه تهران درباره چالش‌هایی که حذف انتگرال ایجاد کرده است، می‌گوید: «یکی از مهم‌ترین کشفیات ریاضی کشف مشتق و انتگرال توسط نیوتن و لایب‌نیتس است. نیوتن از بزرگترین دانشمندان جهان است وقتی کشفیات ایشان را از بچه‌ها می‌گیرید، در واقع بچه‌ها را از بزرگترین انگیزه تحصیل ریاضی محروم کرده‌اید.» وی افزود: «مفهوم انتگرال مفهومی بسیار ملموس و یکی از زیباترین کاربردهای ریاضی برای محاسبه حجم، سطح و بسیاری از کاربردهای دیگر است که دانش‌آموزان در دوران دبیرستان می‌توانند یاد بگیرند و در دانشگاه آن را تکمیل کنند. به نظر من حذف انتگرال یک فاجعه است.»
حذف انتگرال سوژه‌ بحث در میان کاربران توئیتر هم بوده است. یکی از کاربران درباره حذف این مبحث از کتب درسی دبیرستان نوشته: «حذف انتگرال مانند این است که جدول ضرب را از دبستان حذف کنند و بعد در دبیرستان یاد دهند.»
یکی دیگر از کاربران هم که به نظر می‌رسد در دانشگاه تدریس می‌کند، در همین باره نوشته: «دوره‌ دبیرستان را به کلاس کنکور تبدیل کردن و فقط یک سری روش‌های جادویی و حذف گزینه یاد می‌دن، الان من در کلاس‌های دانشگاه از صفر باید بگویم حد و مشتق و انتگرال از کجا اومده و به چه دردی می‌خوره.»
برخی از کاربران هم به مشکلاتی که حذف انتگرال از دبیرستان برای آموزش این مبحث در دانشگاه ایجاد کرده، اشاره کرده‌اند و می‌گویند: حتی دانش‌آموزان نظام قدیمی که انتگرال را در دبیرستان می‌خواندند، در دانشگاه و هنگام یادگیری انتگرال دوگانه و سه‌گانه به مشکل برمی‌خوردند، چه برسد به این که اصلا در دبیرستان از انتگرال چیزی نخوانند. در عین حال، رئیس انجمن ریاضی نیز درباره اهمیت انتگرال می‌گوید: «انتگرال از مباحث مهمی است که در همه‌ زمینه‌ها کاربرد دارد. کسانی که وارد مقطع متوسطه دوم می‌شوند یا وارد دوره‌ فنی‌وحرفه‌ای و کار و دانش می‌شوند و یا رشته‌های نظری را انتخاب می‌کنند، افرادی که رشته‌های نظری را می‌خوانند و می‌خواهند وارد دانشگاه شوند، باید مباحث پایه‌ دروس دانشگاهی را بدانند و انتگرال هم از مباحث پایه‌ای است و نمی‌توان آن را نادیده گرفت.»
به نقل از ایسنا؛ حذف مباحثی همچون انتگرال از دبیرستان باعث شد که در طول ترم تحصیلی پاییز ۹۸ انجمن‌های علمی برخی دانشگاه‌ها برای دانشجویان ورودی خود کلاس‌های فوق‌العاده جهت آموزش مباحث پایه‌ای انتگرال بگذارند تا دانشجویان با ضعف درسی روبه‌رو نشوند. اما فقط انتگرال نیست که از دروس دوره‌ دبیرستان حذف شده، حجم برخی مباحث ریاضی برای داوطلبان کنکورهای ریاضی و تجربی هم کاهش یافته است. علاوه بر آن برخی مباحث درس فیزیک نیز از کتب درسی حذف شده است. با توجه به نامه‌ انجمن ریاضی به آموزش و پرورش به نظر می‌رسد برای تدوین کتب ریاضی از نظرات اعضای انجمن‌ علمی ریاضی استفاده نشده است. مشخص نیست روند تصمیم‌گیری برای حذف یا اضافه کردن مباحث مختلف چگونه است و آیا هماهنگی‌ای میان آن چه دانش‌آموزان در دبیرستان می‌خوانند، با آن چه قرار است در دانشگاه به آن‌ها آموزش داده شود، وجود دارد یا خیر.