نگاهی به نقش‌آفرینی اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانش‌آموزان در 40 سال گذشته

کد خبر: ۱۸۰۴۰۴

تاریخ: ۳۰ دی ۱۳۹۸ - ۲۱:۳۳

حسین تاریخی*
امسال چهلمین سال حیات اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانش‌آموزان است. این تشکل نورانی برخواسته از احساس مسئولیت دانش‌آموزان نسل نخست انقلاب است که به درخواست ایشان و با اذن حضرت امام خمینی(ره) تاسیس شده است. اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانش‌آموزان در چهل سال گذشته منشا خدمات ارزنده‌ای بوده است که تبیین آن نیازمند مجالی وسیع است اما تلاش می‌کنم به اجمال، مروری بر این نقش‌آفرینی داشته باشم.
وقتی از نقش‌آفرینی انجمن‌های اسلامی سخن می‌گوییم، مرادمان بیان یک گزارش عملکرد سازمانی نیست چرا که ما انجمن‌های اسلامی را نه یک اداره و سازمان بلکه یک هویت منسجم تشکیلاتی برخواسته از خودانگیختگیِ دانش‌آموزانی تعریف می‌کنیم که انتخاب می‌کنند تا در ذیل این سازماندهی تشکیلاتی با سایر دانش‌آموزان همراه شده و به نقش‌آفرینی در فضای مدارس بپردازند. لذا آنچه می‌گوییم نه یک گزارش مدیریتی بلکه روایتی از احساس مسئولیت دانش‌آموزان در ذیل گفتمان انقلاب اسلامی است که در بستر این تشکل به یک سلسله گفتمان‌سازی‌ها و برنامه‌ریزی‌های عملیاتی جهت اجرا در سطح مدارس منجر شده است.
انجمن های اسلامی در سال‌های نخست بر روی مبارزه فکری با گروهک‌های التقاطی فعال در مدارس متمرکز بودند. گروهک هایی که در مدارس پایگاه ایجاد کرده بودند و به یارگیری از دانش‌آموزان برای بهره‌کشی از ایشان در راستای منافع حزبی و گروهی خود می‌پرداختند. گروه‌هایی همچون مجاهدین خلق(منافقین)، چریک‌های فدایی خلق(اعم از اقلیت و اکثریت) و حتی حزب توده و... در مدارس دارای اتاق و دفتر بودند و انجمن‌های اسلامی به عنوان تنها تشکل اسلامی موجود در مدارس تلاش می‌کرد تا با مباحثه و مناظره و گفتمان‌سازی به مبارزه این افکار شوم و شیطانی برود و از جدا شدن دانش‌آموزان از خط اسلام و انقلاب اسلامی جلوگیری کند. هنوز آتش اختلاف افکنی گروهک‌ها به طور کامل فروکش نکرده بود که شعله جنگی ظالمانه از سوی صدام حسین و با حمایت استکبار جهانی آغاز شد. مردم، فوج فوج با ثبت نام در بسیج به سوی جبهه‌ها می‌شتافتند تا به تکلیف خود در حفظ انقلاب و اسلام عمل کنند. دانش‌آموزان نیز نمی‌خواستند از این قافله عقب بمانند. تجربه تاریخی جنبش دانش‌آموزی نشان داده بود که هر وقت دبیرستانی‌ها پا به میدان گذاشته‌اند، مسیر آن تحولات تغییر یافته است. در هشت سال دفاع مقدس، 36 هزار شهید دانش‌آموز تقدیم انقلاب اسلامی شد که بیش از 16 هزار نفر از آنها عضو انجمن اسلامی بوده‌اند و یا از طریق انجمن‌های اسلامی که در تعامل با سپاه پاسداران بوده‌اند، به جبهه‌های نبرد حق علیه باطل شتافتند. در وصیت‌نامه‌های نورانی این شهدای عزیز فرازهای الهام‌بخشی از توصیه ایشان به حفظ سنگر انجمن‌های اسلامی مدارس و فعالیت مجاهدانه در آن را شاهد هستیم.
جنگ پایان یافت اما جهاد همچنان باقی بود. انجمن‌های اسلامی در مقطع پس از دفاع مقدس فعالیت‌های خود در مدارس را جدی‌تر دنبال کردند و از سال 1379 نیز با انتصاب حجت‌الاسلام و المسلمین حاج علی اکبری به عنوان نماینده مقام معظم رهبری در این تشکل نورانی، فصل جدیدی از فعالیت انجمن های اسلامی آغاز شد. جریاناتی تلاش می کردند تا در دوران پس از جنگ، گفتمان انقلاب اسلامی را به حاشیه برانند و با تهاجم فرهنگی‌ای که شدت یافته بود، سبک زندگی متفاوتی به دانش‌آموز ایرانی تحمیل می‌شد. از دیگر سو جریان تعلیم و تربیت کشور نیازمند گفتمان‌های ناب تربیتی بود که مبتنی بر میراث فرهنگ شیعی و اسلامی، تربیت حماسی فرزندان ایران اسلامی را تضمین نماید. در این برهه بود که انجمن‌های اسلامی به برکت حضور نماینده محترم رهبر انقلاب، گفتمان‌ها و برنامه‌هایی همچون «تربیت حماسی»، «جنبش دانش‌آموزی»، «هیئت‌های دانش‌آموزی انصارالمهدی(عج)»، «خیمه های معرفت»، سرگذشت پژوهی شهدای دانش‌آموز در قالب «طرح همکلاسی آسمانی»، «کنگره‌ها و یادواره‌های شهدای دانش‌آموز» و... را مطرح نمود.
متعاقب این بازسازی برنامه‌ای و گفتمانی در تشکل، لزوم استحکام‌بخشی به ساختار تشکیلاتی تشکل و نظام ارتباطی بین اعضا به چشم می‌خورد. از این رو، نماینده محترم رهبر انقلاب در سال 1390 «آرایش قرارگاهی» را به عنوان آرایش تشکیلاتی انجمن‌های اسلامی معرفی و ابلاغ نمودند. آرایشی که برگرفته از قرارگاه‌های دفاع مقدس بود و می‌توانست انسجام مطلوب تشکیلاتی را برای انجمن‌های اسلامی به ارمغان بیاورد. آرایش قرارگاهی از ستاد تا صف شکل گرفت و امروز به برکت این آرایش تشکیلاتی، انجمن‌های اسلامی در سطوح مختلف در ارتباط و اتصال با یکدیگر هستند تا نقش‌آفرینی فعال‌تر و منسجم‌تری را در فضای انقلاب اسلامی رقم بزنند. مدارس هر شهرستان با محوریت مربیان و سرگروه‌ها قرارگاه مدرسه‌ای را تشکیل می‌دهند و سپس در نظام کنگره‌ای اتحادیه، مبتنی بر انتخابات، قرارگاه‌های شهری، استانی و ملی تشکیل می‌شوند و صحنه‌های بی‌بدیلی از روحیه تشکیلاتی و اقدام انقلابی را از خود نشان می‌دهند.
آنچه در سال‌های گذشته از انجمن‌های اسلامی در سطح مدارس به چشم می‌خورد یک انسجام خوب تشکیلاتی است که دانش‌آموزان عضو تشکل به صورت خودجوش و در تعامل با یکدیگر برنامه‌ریزی می‌کنند تا حافظ اهداف و دستاوردهای انقلاب اسلامی در مدارس باشند و «خودسازی» و «دیگرسازی» را در دستور کار خود قرار دهند. برگزاری هیئت‌های دانش‌آموزی انصارالمهدی(عج)، اعتکاف‌ها و عرفه‌ها و نیایش‌های دانش‌آموزی، سرگذشت پژوهی و برگزاری یادواره‌های شهدای دانش‌آموز و مدافع حرم، نمایشگاه‌های مدرسه انقلاب در معرفی دستاوردهای انقلاب اسلامی، حلقه‌های خوانش و ماموریت‌یابی از بیانیه گام دوم، طراحی کمپین‌ها و پویش‌ها در ایام‌الله 13 آبان، 22 بهمن، روز قدس و بزنگاه‌های انقلاب اسلامی، تشکیل گروه‌های علمی و تحقیق و پژوهش و نوآوری و... فقط بخشی از فعالیت های خودجوشی است که توسط خود دانش‌آموزان و با راهنمایی و هدایت و نظارت شبکه پشتیبان در مدارس سراسر کشور انجام می‌شود و البته مع الاسف رسانه‌های ما اعم از نوشتاری و صوتی و تصویری ضریبی به این فعالیت‌های نسل نو انقلاب اسلامی نمی‌دهند و اقدامات و وقایع سیاسی در صدر توجه رسانه‌ها است. اعضای انجمن‌های اسلامی در یک جمله، سربازان مخلص انقلاب اسلامی در عصر سیطره فضای مجازی و تهاجم فرهنگی غرب هستند.
*دبیرکل اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانش‌آموزان