توسعه «صنعت گردشگری» می‌تواند فشار تحریم‌ها را بشکند

کد خبر: ۱۸۰۴۰۲

تاریخ: ۳۰ دی ۱۳۹۸ - ۲۱:۳۳

صنعت گردشگری در بیش از ۱۵۰ کشور، یکی از پنج منبع اصلی درآمد ارزی است و در بیش از ۸۰ کشور، رتبه اول را به ‌خود اختصاص داده‌ است.
به گزارش تسنیم، با پیگیری اخبار اقتصادی ایران طی سال‌های اخیر آنچه به چشم می‌خورد اخبار مرتبط با تحریم‌های اقتصادی و مشکلات ناشی از آن برای ارزآوری و تزریق ارز به بازار کشور است.
بیشتر این مشکلات پیش آمده هم ناشی از مراودات مالی از دریچه‌ بانک‌ها برای پرداخت ارز به کشور است؛ بانک‌هایی که به دفعات، در انتقال ارز ناشی از فروش نفت به کشور کارشکنی‌ کرده‌اند. جدای از تمام این مشکلات، سؤال اصلی اینجاست که چرا هیچوقت به درستی دنبال راه‌های جایگزنی نبوده‌ایم! مگر نه این است که صنعت گردشگری در بیش از 150 کشور، یکی از 5 منبع اصلی کسب ارز خارجی است و در بیش از 80 کشور، رتبه اول را به ‌خود اختصاص داده‌است.
گردشگری توانسته بخش عمده‌ای از مشکلات کشورهای فقیر را برطرف کند و به عنوان اصلی‌ترین منبع درآمدی آنها مورد توجه قرار گیرد اما چرا این موضوع برای ایران مصداق ندارد؟ از زمانی که آمریکا به عنوان اصلی‌ترین دشمن ایران، فرآیند تحریم‌های کشور را آغاز کرد، به فکر راه‌های جایگزین آن هم بود و با سیاست اسلام‌هراسی و ایران هراسی سیاست‌های فرهنگی خود برای ممانعت از حضور گردشگران به ایران را پیش گرفت. ایجاد محدودیت ورود به آمریکا برای کسانی که به ایران سفر کرده باشند هم از سیاست‌های دیگر آمریکا در حوزه بین‌الملل بود تا ورود گردشگر به ایران را محدود کند.
اما تمام این هزینه‌ها و برنامه‌های راهبردی طولانی‌‌مدت ایران هراسی برای ممانعت از ورود گردشگران به ایران برای چیست؟ آیا این صنعت نمی‌تواند مرجع ارز‌آوری کشور باشد؟
باید به همان اندازه که برای رفع تحریم‌ها و مقابله با آن تلاش شد، برای رونق صنعت گردشگری هم تلاش می‌شد.
وقایع پیش‌ آمده در هفته‌های اخیر، تاثیراتی بر صنعت گردشگری کشور نیز داشته است؛ به دنبال همین شرایط رئیس ‌هیئت‌مدیره انجمن صنفی دفاتر مسافرت هوایی و جهانگردی ایران ـ در نامه‌ای خطاب به علی‌اصغر مونسان ـ وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ـ نوشته بود: «همانطور که مستحضرید، در شرایط فعلی کشور با توجه به شرایط خاص منطقه و کنسلی گسترده تورهای ورودی و به دنبال آن احتمال بروز ضرر و زیان مالی دفاتر و آژانس‌های هواپیمایی فعال در زمینه ورود گردشگر به ایران، وجود دارد. خواهشمند است دستور فرمایید به منظور جلوگیری از خسارات احتمالی دفاتر و آژانس‌های فعال در حوزه تورهای ورودی، هماهنگی‌های لازم را با نهادهای ذی‌ربط و خصوصا جامعه آژانس‌های فعال در حوزه تورهای ورودی، نهادهای ذی‌ربط و خصوصا جامعه هتل‌داران برای همکاری در لحظات «فورس ماژور» مبذول کنند.»
این نامه در شرایطی نوشته شد که از یک طرف موضوع «بنزین» گردشگری داخلی را تا حدی مختل کرده بود و از طرف دیگر سیاست‌های شرح داده شده، از حضور گردشگران خارجی کاسته بود و وقایع اخیر هم به این مشکلات دامن زد. درست است که شرایط خوبی را برای صنعت گردشگری سپری نمی‌کنیم، اما استفاده از اصطلاح «فورس ماژور» در این نامه مباحثی را پیش کشید. اینکه به چه شرایطی «فورس ماژور» می‌گویند مورد بررسی قرار گرفت.
شرایط «فورس ماژور» یا «فوق‌العاده» زمانی تعیین می‌شود که پروازها و هتل‌ها طی یک وضعیت ویژه همچون تهدیدات امنیتی، شرایط جوی یا اعمال محدودیت و یا ممنوعیت از سوی دولت‌ها برای سفر به مناطقی خاص، خارج از اراده مسافر کنسل می‌شوند. در صورت اعلام رسمی این وضعیت، هیچ یک از هتل‌ها و آژانس‌ها مجاز نیستند از مردم پولی بابت کنسلی اقامتگاه و پرواز، کسر و یا آنها را مشمول جریمه کنند؛ اما آیا در حال حاضر واقعا وضعیت گردشگری کشور در شرایط فورس ماژور است؟!
ولی تیموری؛ معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی و گردشگری طی گفت‌وگویی درباره میزان تأثیر اتفاقات اخیر و لغو پروازهای خطوط هواپیمایی بر صنعت گردشگری گفته است: «شرایط فورس‌ماژور کاملاً تبیین‌شده و تعریف دارد همچنین در قراردادهای همکاری با هتل‌ها و دفاتر، این موضوع پیش‌بینی شده و همه این را می‌دانند؛ با اعلام من که نمی‌شود گفت که در این شرایط هستیم یا نه! طی سال‌های همکاری این موضوع در مراکز گردشگری، دفاتر مسافرتی و هتل‌ها پیش‌بینی شده و همه آن را رعایت کرده‌اند؛ پس اگر در این‌ شرایطِ طبق تعاریف فورس ماژور وجود داشته باشیم، قطعاً این همکاری‌ها اتفاق خواهد افتاد و لازم به گفتن نیست.»
اما برخی شرکت‌های گردشگری اصرار به بحرانی جلوه دادن وضعیت گردشگری و درخواست کمک از وزارت میراث فرهنگی دارند؛ آن هم در شرایطی که خود وزارت میراث فرهنگی اطلاعی از آمار لغو تورهای خارجی در کشور ندارد. باید قبل از هر چیز منتظر پاسخ وزارت میراث فرهنگی به این ادعاها بود.
جدای از لزوم توجه به گردشگری داخلی و پتانسیلی که در این صنعت نادیده گرفته می‌شود، بعد از گرانی بنزین بخشی از این صنعت، آسیب دید و هنوز هم برای درمان این بخش آسیب‌دیده فکری نشده‌ است؛ اگر مروری هم بر گردش مالی گردشگری داخلی و خارجی داشته باشیم متوجه خواهیم شد که فعلا تمرکز بر کدام گونه گردشگری اهمیت بیشتری دارد. در بیانی دیگر در شرایط فعلی باید بر گردشگری داخلی و در بلندمدت بر گردشگری خارجی تمرکز کرد.
صدا و سیما در توسعه گردشگری داخلی می‌تواند اهمیت زیادی داشته باشد؛ صدا و سیما هم همکاری خود برای ترویج گردشگری را منوط انجام کار ملی کرده‌ است نه تبلیغات سازمانی. رمضانعلی موسوی‌مقدم قائم‌مقام سازمان صدا و سیما درباره جزئیات این همکاری گفته‌ است: «اگر در ارتباط با تولیداتی که داریم وزارت میراث فرهنگی نقش خودش را کمتر کند، یعنی تبلیغ عملکرد مدیران خودشان نباشد و کار ملی انجام دهند، ما بیشتر می‌توانیم همکاری کنیم. اگر در مجموعه کارهای تبلیغاتی که انجام می‌شود هدف آموزشی مطرح باشد، از 50 تا 70 درصد تخفیف درنظر می‌گیریم. این‌موضوع را به بخش بازرگانی هم اعلام کرده‌ایم.»