بایدها و نبایدهای انتخابات اسفند ماه - بخش نخست

تشکیل مجلس تراز انقلاب اسلامی نیازمند عزم ملی

کد خبر: ۱۷۸۸۳۹

تاریخ: ۱۱ دی ۱۳۹۸ - ۲۱:۵۵

رضا الماسی
کمتر از 2 ماه دیگر تا انتخابات یازدهمین دوره مجلس شورای اسلامی، زمان باقی‌است. انتخابات پیش رو به اعتقاد بسیاری از کارشناسان به دلیل شرایط حساسی که کشور در آن قرار دارد از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. شرایطی که علاوه‌بر فشارهای سنگین خارجی، با روی کار بودن دولتی ناکارآمد و مجلسی خنثی مقارن گشته و این انتخابات می‌تواند تغییرات جدی در وضعیت فعلی کشور ایجاد
نماید.
حداقل انتظاری که مردم از نماینده‌های خود در مجلس که خانه ملت نامیده می‌شود دارند این است که همانگونه که در ایام تبلیغات انتخاباتی ظاهر می‌شوند، تا پایان دوره نمایندگی نیز بر سر عهد خود و وعده‌هایشان باقی بمانند. اما آنچه از رفتار برخی نمایندگان پس از انتخابات مشاهده می‌شود، رفتاری کاملاً متناقض با وعده‌هایی است که بر پایه همان وعده‌ها از مردم رای اعتماد گرفته‌اند و روی کار آمده‌اند. تا جایی که نشان و اثری از ملت در این خانه باقی نمانده و به خانه دولت تبدیل می‌شود.
مثلاً در آخرین انتخابات مجلس و شوراهای شهر و روستا که با روی کار آمدن نمایندگان فعلی همراه بود، هر چه زمان گذشت، ناکارآمدی بسیاری از آنها (بلکه نشانه‌هایی از وادادگی در برابر حقوق مردم از سوی آنها) بیشتر نمایان می‌شد. برخی کارشناسان این ناکارآمدی‌ها را ناشی از عوامل متعددی می‌دانند.
محمود نقدی‌پور، فعال سیاسی در این باره به فارس می‌گوید: «مجلس امروز گرفتار ملاحظه کاری سیاسی است و نماینده‌ای که ملاحظه کاری سیاسی داشته باشد نمی‌تواند حق و حقوق مردم را در اولویت کار خود قرار دهد. نماینده‌ای که سیاسی کاری را سرلوحه تصمیم‌گیری‌های خود قرار می‌دهد، نمی‌تواند دولت را به پاسخگویی در برابر مجلس و ملت موظف کند. مردم به این باور رسیدند که مجلس از یک سو محافظه‌کارانه با ناکارآمدی‌های دولت همراه است و از سوی دیگر به خواسته‌های مردم در حوزه معیشت و اقتصاد بی‌توجهی می‌کند.»
پرهیز از وعده‌های غیر واقعی
سلیمان مظفری دانشجوی دکتری علوم سیاسی، عامل دیگری که موجب ناکارآمدی نمایندگان و به تبع آن دلسردی مردم می‌شود را دادن وعده‌های غیرواقعی در ایام تبلیغات انتخاباتی از سوی نامزدها دانسته و به گزارشگر روزنامه کیهان می‌گوید: «این تیپ از نمایندگان مجلس وقتی با این وعده‌های رنگارنگ سر کار می‌آیند با محدودیت‌های قانونی روبرو شده و از تحقق وعده‌های خود بازمی‌مانند و موجب سرخوردگی مردم می‌شوند.»
محمدرضا صفائیان کارشناس ارشد مدیریت در این خصوص تصریح می‌کند: «دادن وعده‌های محلی و منطقه‌ای که به وفور داده می‌شود برای اداره امور از سوی نامزدها عملاً  بلا‌مانع بوده و اگر وعده‌ای هم داده شود در عمل بیهوده و غیر قابل اجرا و بدون تضمین خواهد بود. دادن وعده‌های ریز و درشت راهکار خوبی برای جلب آراء مردم نیست. بلکه می‌توان با حضور در بین مردم صادقانه مشکلات را گفت و راه چاره را نشان داد.»
او با بیان توصیه‌هایی خطاب به کاندیداها اظهار می‌دارد: «بیان وعده‌های انتخاباتی در محافل خصوصی و عمومی تبدیل به یک مطالبه و خواسته عمومی می‌شود و در صورت پیروزی کاندیدا، حق پیگیری را برای موکلین از نماینده منتخب ایجاد می‌کند. در صورت عدم تحقق این وعده‌ها در طول زمان، طرفداران دچار سرخوردگی می‌شوند و مخالفان فضایی را برای اثبات حقانیت کاندیدای مغلوب خود می‌یابند. بنابراین به وعده‌های خود به عنوان چاقوی دو لبه نگاه کنید. وعده‌های مطرح شده می‌بایست در حد اختیارات یک نماینده باشد و منافاتی با قوانین جاری کشور نداشته باشد. برای مثال تبدیل یک دهستان به بخش و یا یک منطقه به استان می‌بایست بر اساس مقررات وزارت کشور انجام شود و تا زمانی که استاندارهای لازم رعایت نشود، تحقق چنین وعده‌ای به هیچ عنوان امکان‌پذیر نیست.»
صفائیان می‌افزاید: «وعده‌های مورد نظر می‌بایست با در نظر گرفتن شرایط اقتصادی، سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و... کشور مطرح شوند. برای مثال هنگامی که به تحصیل کردگان بیکار وعده ‌اشتغال داده می‌شود، می‌بایست به محدودیت استخدام در دستگاه‌های اجرایی و مقررات حاکم بر آن، توجه کرد. وعده‌های مورد نظر می‌بایست امکان‌پذیر و دست یافتنی باشند. میزان تحقق وعده‌ها قابل اندازه‌گیری باشد. یکی از ‌اشتباهاتی که کاندیداها در تبلیغات خود مرتکب می‌شوند، عدم بیان هدف مورد نظر خود به صورت واضح و شفاف است. برای مثال مشخص نمی‌کنند که قصد دارند به چه میزان شرایط فعلی را بهبود بخشند.»
نماینده مجلس یا مجری دولت؟!
کاظم مشفق، کارشناس مسائل سیاسی معتقد است: «در بسیاری از موارد در شهرستان‌ها مشاهده شده که نمایندگان برای اخذ آراء عمومی به طرح شعارهایی می‌پردازند که هیچ سنخیتی با وظیفه نمایندگی آنها ندارد و گاه نیز بخش‌هایی از مردم اجرا و پیگیری همین موارد را از نامزدهای انتخاباتی می‌خواهند. ترویج این امر در انتخابات مجلس توقعات مردم را بالا برده و مسیر انتخابات را منحرف می‌نماید.
برخی از مردم به خصوص در شهرستان‌ها از نامزدهای نمایندگی مجلس توقع دارند، قبل و بعد از تبلیغات انتخاباتی، خدماتی را به مردم ارائه کنند. از جمله تقاضا برای کمک به تاسیس بیمارستان، راه‌های ارتباطی، احداث مدارس و مراکز آموزشی و غیره که این درخواست‌ها معضلاتی نیز به همراه دارد و باعث می‌شود نماینده از آن وظیفه اصلی خود گمراه گشته و به امور متفرقه روی آورد. هرچند که تقاضاهای مردم به حق است اما نماینده مجری دولت نیست بلکه می‌تواند با نظارت و پیگیری مصوبات در این راستا کمک کند.»
سلیمان مظفری در بیان انتظارات دیگر از مجلس، به گزارشگر کیهان می‌گوید: «مجلس همواره به عنوان یکی از ارکان کشور، باید استقلال خود را حفظ کرده و به خاطر برخی منافع شخصی و یا گروهی از نقش نظارتی و قانونی خود کوتاه نیاید. متاسفانه این اصل در مجلس دهم مورد خدشه جدی واقع شد و با انفعال اکثر نماینده‌ها تقریباً از همان ابتدا همواره در مقابل دولت منفعل بود.»
مسئولیت نتیجه انتخابات با کیست؟
درخصوص نتیجه انتخابات‌ها همواره تحلیل‌ها و تفسیرهای متنوعی از سوی کارشناسان صورت گرفته و می‌گیرد. برخی صد در صد نتایج و عملکرد منتخبین را متوجه خود مردم دانسته و معتقدند که توجه آنها در نوع انتخاب‌هایشان با سرنوشت آینده کشور نسبت مستقیم دارد. برخی دیگر از کارشناسان، نتیجه انتخابات‌ها را تابع موارد مختلفی می‌دانند. به طوری که از نهادهای نظارتی مثل هیئت‌های نظارت وزارت کشور، شورای نگهبان و دستگاه‌های امنیتی گرفته تا احزاب و گروه‌های سیاسی و فرهنگی و در نهایت توجه دقیق مردم در انتخاب افراد اصلح، همگی از جمله مواردی هستند که به سهم خود نقش تعیین‌کننده‌ای در تعیین سرنوشت آینده کشور دارند.
آن طور که عملکرد شورای نگهبان در طول 40 سال گذشته نشان می‌دهد، این نهاد انقلابی همواره سعی بر آن داشته که مطابق مرّ قانون، افرادی را از صافی این شورا عبور دهد که صلاحیت لازم را داشته باشند.
آیت‌الله احمد جنتی دبیر شورای نگهبان در یکی از جلسات اخیر این شورا به روند بررسی شکایات و صلاحیت‌ها در شورای نگهبان و هیئت مرکزی نظارت بر انتخابات‌اشاره و خاطرنشان می‌کند: « الان در مقطع بررسی صلاحیت‌ها در شورای نگهبان هستیم و همکاران ما تا اواخر شب مشغول رسیدگی به پرونده‌های ثبت‌نام‌کنندگان بر اساس مستندات هستند. بررسی شکایات و صلاحیت‌ها آن هم در زمان کوتاه، اقدامی به شدت طاقت‌فرساست که البته شورای نگهبان با دقت مشغول انجام آن است تا خدای نکرده حتی حق یک نفر نیز تضییع نشود.»
یکی از موانعی که در خروجی عملکرد این شورا همواره اثرگذار بوده، نقص‌های موجود در قانون انتخابات کشور است که اخیراً از سوی سخنگوی این شورا نیز مورد گلایه چندباره قرار گرفت. کدخدایی در پیامی که در این باره در فضای مجازی منتشر کرده تصریح می‌کند: «نظارت شورای نگهبان مشکل انتخابات نیست، مشکل انجام ندادن وظایف نمایندگی، از جمله عدم تصویب قانون جامع انتخابات در طول ۴ سال گذشته است. این سؤال همچنان باقی است که چرا قانون انتخابات به تصویب نهایی نرسید و بعد از هر بار طرح در مجلس از دستور خارج می‌شد؟»
لزوم اطاعت همیشگی از ولی امر
در این میان دخالت‌های همیشگی دشمنان داخلی و خارجی کشورمان نیز دائماً فعال بوده و به هر نحوی سعی می‌کنند تا از راه‌های مختلف در نتیجه انتخابات‌ها اثر منفی بگذارند.
رضا اسلامی، فعال فرهنگی در این باره برایمان توضیح می‌دهد: «آن طور که از فرمایشات بزرگان بر می‌آید؛ کار اصلی ما برای مقاومت در مقابل توطئه‌های دشمنان افزایش معلومات دینی، کسب بصیرت اجتماعی، تقویت روحيه توکل و ایمان به خدا و اطاعت از اوامر الهی، از جمله اطاعت از ولایت فقیه است. لذا جا دارد که ما يكدیگر را سفارش کنیم به اين‌که هر کس در هر مقامی، هرجایی و در هر شرایطی سعی کند هر روز اندکی بر معلومات دینی و بصیرت اجتماعی‌ـ‌سیاسی خود بيافزايد و بكوشد روحیه تسلیم و اطاعت بيشتري از خدا، پیغمبر و رهبر دینی داشته
باشد.»
او می‌افزاید: «مطابق همین اصل، يكي ديگر از وظايف ما در اين مقطع اين است كه سعی کنیم به کمک یکدیگر براي تصدي پست‌هاي رسمي کسانی سر کار بیایند که دین را بهتر شناخته باشند، مصالح جامعه را بهتر درک کنند و ملکه تقوا و دینمداریشان از دیگران قوی‌تر باشد؛ اين يعني بكوشيم افراد اصلح را انتخاب کنیم. این سه شاخص، ملاک اصلی تشخيص اصلح است.»
در مجموع آنچه مسلم است؛ «بعضی از ایام زندگی انسان، این خصوصیت را دارد که سرنوشت بخش عمده‌ای از زندگی را یا بخشی از زندگی را در آن، انسان تعیین می‌کند. اگر بخواهیم تشبیه کنیم، مثل لیله‌ًْالقدر که هر سال، لیلهًْ‌القدر برای انسان سرنوشت‌ساز است. هنگام انتخابات هم برای یک ملت، برای یک دوره‌ای، برای برهه‌ای سرنوشت‌ساز است.» (رهبر انقلاب 24/12/86) انتخابات یک حادثه‌ یک روزه است، ظرف یک روز انجام می‌گیرد؛ اما از آن حوادثی است که تأثیر آن، تأثیر بلندمدت است. انتخابات ریاست‌جمهوری را شما در ظرف یک روز انجام می‌دهید، اما اولاً کسی را یا کسانی را برای مدت چهار سال بر سرنوشت کشور و جریان‌های عمده‌ کشور حاکم می‌کنید؛ ثانیاً دامنه‌ تأثیر آن به همان چهار سال هم محدود نمی‌ماند. گاهی اوقات دولت‌ها کارهائی می‌کنند که تأثیرات آن تا سال‌ها باقی می‌ماند؛ چه کارهای خوب، چه خدای نکرده کارهای غیر خوب؛ تأثیر آن منحصر نمی‌ماند به آن چهار سال؛ مثل یک جریانی ادامه پیدا می‌کند. پس شما در یک روز یک حرکتی می‌کنید، یک انتخابی می‌کنید، یک اقدامی می‌کنید که تأثیر آن در کوتاه‌مدت، در چهار سال، و در بلندمدت، گاهی در چهل سال باقی می‌ماند؛ این‌قدر انتخابات مهم است.» (رهبر انقلاب 25/02/92)