تخصصی شدن حوزه، نیاز ضروری امروز جامعه(زلال بصیرت)

توجه داشتن به وجود كمبودها و لزوم رفع آنها، توفيقي الهي است، بنده به خاطر دارم در اوايل طلبگي كه مصادف با زمان پهلوي دوم بود و سخت‌گيري‌ها نسبت به حوزه كاهش يافته بود، ساعت‌ها فكر مي‌كردم كه براي خدمت به مردم چه كاري از دست ما ساخته است، اما چیزی به ذهنم نمی‌رسید! چون اصلاً زمينه‌اي براي بسياري از كارها فراهم نبود و هيچ اميدي براي خدمت به مردم وجود نداشت؛ اما به بركت انقلاب زمينه خدمت فراهم شده است.

کد خبر: ۱۷۴۶۶۲

تاریخ: ۲۲ آبان ۱۳۹۸ - ۲۱:۳۹

عدم توجه به كمبود‌ها و رضايت به وضع موجود سبب ركود می‌شود، البته بايد دانست كه پديده‌هاي اجتماعي- ‌‌اعم از مطلوب و نامطلوب-تك عاملي نيستند و عوامل مختلفي در ايجاد آنها نقش دارد. امروز احساس مي‌كنيم که اين آفت بزرگ در حوزه‌ها وجود دارد كه انگيزه قوي و تحرك لازم براي تحصيل و تحقيق كم است، اما نمي‌توان يك عامل را منشأ اين مشكل دانست؛ بلكه مجموعه‌اي از عوامل سبب پيدايش چنين آفتي شده است.
عوامل کاهش تحرک علمی در حوزه
زماني خود من در شبانه‌روز فقط دو ساعت براي انجام كارهاي ضروري و واجبات و پنج ساعت براي استراحت فرصت داشتم و بقيه وقتم را در حال تحصيل، مطالعه يا مباحثه بودم؛ از برخي بزرگان هم نقل شده كه در گذشته برخی از طلاب و علما بيش از اين هم فعاليت داشته‌اند. اما در شرايط امروزي وضعيت طلاب تغيير كرده است.
يكي از عوامل كم شدن مدت زمان تحصيل و مطالعه، پيشرفت تكنولوژي است. تكنولوژي و ابزار جديد با همه فوايدي كه دارد، بخش زيادي از وقت افراد را به خود اختصاص داده و تماشاي برنامه‌هاي مختلف تلويزيون و سرگرمي‌هاي جديدي كه در كامپيوترها و گوشي‌هاي موبايل وجود دارد، آنها را به آفتي براي تحصيل و مطالعه تبديل كرده است.
تغيير شرايط ساده زندگي گذشته به شرايط زندگي در عصر حاضر يكي ديگر از عوامل كم شدن ميزان وقت مطالعه و تحقيق است. در گذشته زندگي‌ غالب مردم بسيار ساده بود؛ اما امروز علي‌رغم وجود گراني‌هاي آزاردهنده، زندگي اغلب مردم نسبت به گذشته پرزرق و برق‌تر شده است؛ البته شرايط كنوني جامعه چنين ايجاب مي‌كند و نمي‌توان آن را عيب دانست.
اما جاي شكرگزاري است كه با بهبود شرايط زندگي و افزايش امكانات، زمينه براي علم‌آموزي و پيشرفت بيشتر فراهم شده است؛ ولی همين تغيير شرايط، مشكلاتي را براي سرپرست خانواده به وجود آورده و او بايد براي تأمين نيازهاي ضروري زندگي خود و خانواده‌اش، ذهن و وقت خود را صرف كسب درآمد بيشتر كند.
صرف كردن وقت براي كسب درآمد بيشتر جهت تأمين مخارج ضروري زندگي، نه تنها قابل سرزنش نيست، بلكه لازم است؛ اما اگر از حد متعارف بگذرد، تبديل به آفت مي‌شود. این آفت زمانی خطرناک‌تر است که کسی بخواهد با تحصیل و پیشرفت علوم دینی، کسب درآمد بیشتری داشته باشد.
ضعف انگیزه از دیگر عوامل تنبلی و سستی برای تحصیل و تحقیق علوم دینی است. اگر در کنار پیشرفت تکنولوژی، رشد اخلاقی نیز وجود داشته باشد، علاوه‌بر پیشرفت بهتر، تهدیدها نیز به فرصت تبدیل می‌شود؛ بنابراین باید برای ایجاد انگیزه در طلاب تلاش کرد.
افزایش زمینه رشد به برکت انقلاب
این دنیا محل آزمایش و امتحان‌های الهی است. امروزه با ابزار موجود، بیش از گذشته زمینه برای رشد فراهم است‌؛ در مقابل نیز عوامل فساد و دسترسی به ابزار آن بسیار بیشتر شده تا زمینه امتحان الهی فراهم شود؛ در نتيجه هر چند امتحانات دشوارتر شده، اما سربلندی در آزمون‌هاي سخت‌تر، رشد بیشتری به دنبال دارد.
به برکت انقلاب زمینه رشد بیشتر فراهم شده است، در چنين شرايطي ما باید ببینیم چه وظیفه‌ای داریم و چه کاری می‌توانیم انجام دهیم که دین، بهتر ترویج شده و زمینه سربلندي در امتحانات الهي و در نتيجه رشد بیشتر برای انسان‌ها فراهم شود.
نکته بسیار مهمی که از آن غفلت شده این است ‌‌که در برنامه‌ریزی‌ها غالبا از تجربه‌های موفق گذشته استفاده می‌شود؛ ‌اما  کمتر به آینده و شرایط متفاوت آن نسبت به گذشته توجه مي‌شود.
تاثیر منفی تکنولوژی‌های جدید برعقاید و رفتارهای نسل جدید
شرایط نسل‌هاي گذشته با نسل‌هاي آتي قابل مقایسه نیست، در گذشته هرگز زمینه گناه، این چنین وسعت نداشت؛ از سوي دیگر در خانواده‌های متدین، زمینه آشنایی با دین فراهم بود. اما امروز، وضعیت به گونه دیگری است و عوامل مختلف اجتماعی، از جمله پیشرفت تکنولوژی نسل جدید را به سمت دیگری سوق می‌دهد.
امروز بسیاری از کودکان به کامپیوتر و ابزارهای ارتباطی و سرگرمی‌هاي جديد دسترسي دارند و علاقه وافر آنها به اين ابزار موجب مي‌شود كه ساعت‌ها وقت خود را صرف آنها کنند؛ اما علاقه‌ای به خواندن نماز ندارند. امروز زمينه‌هاي فساد خیلی بیش از گذشته است؛ عواملی که سبب فساد در اعتقادات، ارزش‌ها و رفتار‌ها می‌شود.
از سؤالاتی که به دست ما می‌رسد معلوم می‌شود که شبهات بسیار جدی در زمينه‌هاي فكري و اعتقادي براي مردم مطرح است؛ امروز عده‌ای در اصل وجود خدا تردید کرده‌اند؛ با این وجود نمی‌توان فقط به تجارب گذشته و رویه سنتی حوزه اکتفا کرد؛ امروز نیازها و در نتیجه تکالیف جدیدی به وجود آمده که باید به آنها توجه کرد.
ضرورت متخصص‌پروری در حوزه
باید مسئله تخصص و متخصص‌پروری در حوزه مطرح و فراگیر شود؛ یعنی سلسله‌ای از درس‌هاي عمومي که نیازهای اولیه دینی را در زمينه‌های مختلف تأمین می‌کند در نظر گرفته شود و بعد از آن فراگيري اين دروس، طلاب در رشته‌های تخصصی مشغول به تحصيل شوند.
همچنانکه در گذشته یک حکیم‌باشی در همه زمینه‌ها و برای همه امراض نظر می‌داد، اما امروز برای هر اندامی چند رشته تخصصی وجود دارد، در شرایط كنوني نيز نمی‌توان تمام علوم دینی را با روش‌هاي سنتي و متداول حوزه تبیین کرد، بلكه بايد براي هر زمينه‌اي تخصص جداگانه‌اي در نظر
گرفته شود.
بیانات آيت‌الله مصباح يزدي (دام ظله)
در مراسم تجلیل از اساتید برتر مؤسسه امام خمینی(ره)؛ قم؛ 98/2/3
زلال بصیرت روزهای پنج‌شنبه منتشر می‌شود.