نتایج یک پژوهش دانشگاهی نشان داد

رابطه مستقیم «سطح تحصیلات» با «دفعات حضور در راهپیمایی اربعین»

کد خبر: ۱۷۲۵۶۷

تاریخ: ۲۳ مهر ۱۳۹۸ - ۲۰:۰۸

پژوهش «تحلیل پیمایش راهپیمایی اربعین حسینی» نشان می‌دهد سطح تحصیلات با تعداد دفعات مشارکت در راهپیمایی اربعین، رابطه مستقیم دارد.
این پژوهش که به کوشش عضو هیئت علمی ‌دانشکده مطالعات جهان، دانشگاه تهران تهیه شده، با هدف زمینه‌یابی، نگرش‌سنجی و ایده‌آل‌سنجی مشارکت‌کنندگان در رخداد سالیانه اربعین تدوین گردیده است.
بر اساس برخی از نتایج تحلیل پیمایش «راهپیمایی اربعین حسینی: ظرفیت‌ها، چالش‌ها، نمادها و معانی»، هرچه سطح تحصیلات فرد بالاتر می‌رود، میزان دفعات مشارکت وی در راهپیمایی‌های سالیانه اربعین نیز افزایش می‌یابد این در حالی است که طبقه اقتصادی، تأثیری بر دفعات مشارکت در راهپیمایی اربعین ندارد.
همچنین غیرشاغلان دیدگاه به‌نسبت مساعدتری درخصوص نحوه برگزاری مراسم راهپیمایی اربعین نسبت به شاغلان دارند، درحالی که شاغلان بیش از غیرشاغلان در مراسم شرکت داشته‌اند، اما نظرات آنها در مورد نحوه برگزاری مراسم،
انتقادی‌تر بوده است.
از بین متغیرهای جمعیت‌شناختی مؤثر بر مشکلات و کاستی‌های راهپیمایی اربعین آثار گسترده سن از مواردی بوده که اثبات شده است؛ سنین ۱۵ تا ۱۹‌سال، ۳۰ تا ۴۴‌ سال و بالاتر از ۶۰‌ ساله‌ها نسبت به‌وجود نحوه عزاداری گروه‌های مختلف شیعیان با هم، مشکلات موجود در عراق (احساس امنیت کم)، سخت‌گیری‌های امنیتی آزاردهنده در این مراسم و شرکت‌کنندگانی که زبان یکدیگر را متوجه نمی‌شوند، دیدگاه مثبت دارند.
به‌عبارت صریح‌تر، معتقد هستند که این مشکلات وجود دارد. سایر گروه‌های سنی، رویکردی معکوس به‌ موضوع دارند.
متأهلان، به‌طورکلی به دفعات بیشتری نسبت به مجردین در راهپیمایی‌های اربعین مشارکت می‌کنند.
شاغلان (۷/۵۶درصد) بیش از غیرشاغلان (۳/۴۳درصد) در راهپیمایی اربعین سال ۱۳۹۶ مشارکت داشته‌اند.
دفعات مشارکت در راهپیمایی اربعین بر نگرش درخصوص اثرگذارترین نمادها و رسانه‌ها در راهپیمایی اربعین درباره میهمان‌نوازی و محبت مردم عراق تأثیر مستقیم دارد و با افزایش دفعات مشارکت، نگرش افراد نسبت به این نوع نماد، موافق‌تر می‌شود.
در بخش مربوط به پژوهش «تحلیل پیمایش راهپیمایی اربعین حسینی؛ ظرفیت‌ها، چالش‌ها، نمادها و معانی» در رابطه با نوع و شیوه این پژوهش چنین آمده است.
پیمایش این پژوهش حاصل توزیع و تکمیل ۸۳۹ پرسشنامه به چهار زبان فارسی، عربی، ‌ترکی و انگلیسی در جریان راهپیمایی سالیانه اربعین در کشور عراق در سال ۱۳۹۶ است و همچنین این پرسشنامه شامل دو بخش جمعیت‌شناختی و بخش مطالعاتی با مقیاس لیکرت بوده است.
در ابتدای این پژوهش عنوان شده است: این حرکت از ‌سویی ریشه در باورهای اعتقادی شیعیان و مفهوم ارزشمند «زیارت» دارد و از ‌سوی دیگر در شرایط کنونی جهان اسلام، بزرگ‌ترین گردهمایی مسلمانان و به‌ویژه شیعیان است.
«زیارت اربعین» تبدیل به محملی برای ارتباط هرچه بیشتر مسلمانان از زبان‌ها، اقوام و ملیت‌های مختلف حول محور زیارت امام حسین(ع) شده است.
به گزارش مرکز خبر شورای عالی انقلاب فرهنگی، همچنین تأکید شده است: ابعاد مختلف اعتقادی، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی این راهپیمایی باید مورد توجه قرار گیرد و نسبت به باورهای مذهبی، فرهنگ و تفکر شیعی بررسی شود.
بخش مربوط به جمع‌بندی سیاست‌های کلان و راهبردی پژوهش، نیز چنین بیان شده است.
نتایج این مطالعه پیمایشی، بیش از هر چیز این ایده را اثبات می‌کند که شرکت‌کنندگان در راهپیمایی اربعین حسینی، اهدافی چون تقویت اتحاد و همبستگی بین مسلمانان، شناخت بهتر اهل‌بیت(ع)، افزایش آمادگی برای ظهور، احیای ارزش‌ها و تقویت مقاومت و پایداری را دنبال می‌کنند.
راهپیمایی اربعین قابلیت بالایی در تقویت و تحکیم اعتقادات دینی، همبستگی جهان اسلام و همچنین تقویت مقاومت و پایداری جوامع اسلامی در برابر هجمه‌های تبلیغاتی، سیاسی یا نظامی‌کشورهای متخاصم دارد.
اگرچه این رویکردها، با توجه به شرایط منطقه و جهان، می‌تواند معنای سیاسی نیز داشته باشد، اما از نظر نوع کنش‌ها و اقدامات، بر تقویت عناصر دینی و اعتقادی تمرکز دارد و از این‌رو، راهپیمایی اربعین قابلیت بالایی در تقویت و تحکیم اعتقادات دینی، همبستگی جهان اسلام و همچنین تقویت مقاومت و پایداری جوامع اسلامی در برابر هجمه‌های تبلیغاتی، سیاسی یا نظامی‌کشورهای متخاصم دارد، در حالی که کارکرد سیاسی مراسم از خلال جنبه‌های معنوی و دینی به‌خوبی حاصل می‌شود، اما مشارکت‌کنندگان نسبت به بهره‌برداری سیاسی جناح خاص یا کشور خاص از مراسم، نقد دارند و این اتفاق را خطری برای همبستگی و اتحاد و در تضاد با روح حاکم بر مراسم و همچنین‌ انگیزه‌ها و دلایل حضور خود تلقی می‌کنند.
همچنین در ادامه نتایج این پژوهش بیان شده است که آثار اعتقادی اربعین، همان آثاری هستند که بر تقویت همبستگی اجتماعی و سیاسی جهان اسلام و به‌ویژه تشیع نیز موثر است.
برخی مخاطرات قابل توجه در این بخش از پژوهش به قرار زیر است:
تحرکات فرقه‌های انحرافی در مراسم که ممکن است بر اساس برنامه از پیش تعیین‌شده کشورهای متخاصم رخ داده باشد، که این فرقه‌ها با دامن‌زدن به رفتارهای انحرافی مانند قمه‌زدن و آسیب رساندن به‌خود یا دیگران، در تعارض با روح حقیقت‌جویی در مراسم اقدام کنند، لذا باید در این خصوص هوشیاری لازم را اتخاذ کرد.
غلبه ابعاد مادی مراسم و برخی تحرکات برای تبدیل مراسم به‌ نوعی گردهمایی تفریحی، مصرف‌گرایانه یا سودجویانه، از دیگر جنبه‌های پنهانی است.