گزارشی از نشست نقد فیلم «بیروت»

فیلمی ترامـپ‌زده علیـه جبـهه مقـاومـت

کد خبر: ۱۷۰۵۴۱

تاریخ: ۳۱ شهريور ۱۳۹۸ - ۱۹:۰۵

مرضیه کرماجانی
فیلم «بیروت» به کارگردانی برد اندرسون محصول سال ۲۰۱۸ سینمای آمریکا با وجودی که از آثار سیاسی‌هالیوود علیه جهان اسلام و مسائل منطقه غرب آسیاست اما در رسانه‌های داخلی کمتر به آن پرداخته شد. تازه‌ترین نشست «سینما گفتمان» از معدود فرصت‌ها برای تحلیل و بررسی این فیلم بود. در این نشست که به همت مرکز اندیشه و همفکری راهبردی (ماهر) بسیج و با حضور جمعی از دانشجویان و فعالان رسانه‌ای برگزار شد، سلمان رضوی کارشناس مسائل فلسطین و آرش فهیم منتقد سینما به فیلم «بیروت» پرداختند.
معادل‌سازی برای نما ینده دولت آمریکا
در غرب آسیا
سلمان رضوی در این نشست گفت: در فیلم «بیروت» یک اصطلاح وجود دارد به نام plo که در حقیقت مخفف سازمان آزادی‌بخش فلسطین است که این سازمان مجموعه گروه‌های مبارز فلسطین را سازماندهی می‌کرد.
این کارشناس مسائل فلسطین ادامه داد: در فیلم «بیروت» نقش کریم نماد فلسطینی‌هایی است که در آخر به یک آدمکش تبدیل می‌شوند، در مقابل تلاش می‌شود آمریکایی‌ها را افرادی معرفی کند که بیشتر اهل مذاکره هستند تا جنگ.
وی اضافه کرد: شخصیت میسون در حقیقت شبیه‌سازی شده از شخصیت جیسون در دولت ترامپ است، جیسون نماینده دولت آمریکا در روند صلح خاورمیانه است.
رضوی اظهار داشت: البته در این فیلم تلاش شده تا با هدف تطهیر دولت آمریکا در جنایات رژیم صهیونیستی اعلام کنند که دولت آمریکا در جنگ‌های اسرائیل نقشی ندارد و رژیم صهیونیستی برای منافع خود به این جنگ‌ها می‌پردازد.
این کارشناس در پایان گفت: در این فیلم هدف بیان سه نکته اصلی است: ۱ـ هرجا فلسطینی‌ها وارد شوند، شاهد فقر و بدبختی و جنگ می‌شویم. ۲ـ منافع فلسطین و اسرائیلی‌ها باعث این هرج‌ومرج‌ها در لبنان شده است و آمریکا هیچ نقشی ندارد. ۳-  اگر کشورهای منطقه به فکر اصلاح امور خود هستند، باید به آمریکا اعتماد کنند.
طراحی مسائل منطقه
در چارچوب سرگرم‌سازی
فهیم در ابتدای این نشست گفت: فیلم «بیروت» کارگردانی برد اندرسون محصول سال ۲۰۱۸ است اما فیلمنامه این اثر حدودا ۲۰ سال قبل توسط تونی گیلروی نوشته شده بود. دلیل این وقفه ۲۰ ساله اصلا مشخص نیست اما دلیل اینکه چرا امروز برای ساخت این فیلم سفارش شده است، به مسائل منطقه‌ای برمی‌گردد. به‌طور کلی ‌هالیوود سعی می‌کند به مسائل روز جهان، مخصوصاًً مسائل مربوط به آمریکا بپردازد، در حقیقت هرجا که مصالح و منافع آمریکا وجود داشته باشد سینمای‌ هالیوود به ساخت فیلم‌هایی درباره آن می‌پردازد. نکته قابل تأمل هم این است که چند ماه بعد از ساخت و اکران فیلم «بیروت» در سطح جهانی، تنش‌هایی در مرز لبنان با رژیم صهیونیستی اتفاق افتاد.
وی افزود: این فیلم بر اساس یک طرح روایی کلیشه‌ای ساخته شده است، ماجرایی که در بسیاری دیگر از فیلم‌ها شاهد آن بوده‌ایم و طی آن یک فرد ربوده می‌شود و یک کهنه‌سرباز یا یک سیاستمدار قدیمی‌ آمریکایی به‌عنوان منجی وارد می‌شود و مسئله را حل می‌کند. در این فیلم نیز شاهد ربوده شدن یک سیاستمدار آمریکایی در لبنان هستیم، گویا این کار توسط گروه‌های مقاومت اتفاق افتاده است و با حضور یک سیاستمدار کهنه‌کار، وی نجات می‌یابد.
این منتقد ادامه داد: «بیروت» در عین سرگرم‌کننده بودن یک فیلم کاملاً راهبردی و تبلیغاتی برای آمریکا نیز به شمار می‌رود. یعنی با اهداف استراتژیک ساخته شده است.‌ هالیوود زمانی که بخواهد مسائل سیاسی و راهبردی را مطرح کند، آن را در قالب سرگرم‌کننده و مردم‌‌پسند به تصویر می‌کشد که این موضوع در هنر هفتم ما دقیقاً برعکس است؛ یعنی در سینمای ایران فیلم‌ها با تفکیک موضوعات ساخته می‌شوند. برای مثال اگر قرار به ساخت فیلم هنری باشد هیچ‌گونه مسئله سیاسی در آن فیلم عنوان نمی‌شود یا اگر هدف ساخت فیلم سیاسی باشد اصلا به موضوعاتی مانند هنر یا جذابیت فیلم توجه نمی‌شود. البته استثنا نیز وجود دارد؛ مانند فیلم‌های ابراهیم حاتمی‌کیا.
هالیوود یعنی
سرگرم‌سازی استراتژیک
وی اظهار کرد: به‌طورکلی چیزی که به‌عنوان ‌هالیوود شناخته می‌شود فراتر از سینما است. در حقیقت یک دستگاه سیاسی و نظامی است که رنگ و حال و هوای هنری و سرگرم‌کننده به خود گرفته است. برای نمونه طی چند سال اخیر چند فیلم تجاری و سرگرم‌کننده ساخته شدند و بخشی از داستان خود را به مسائل منطقه ما ارتباط دادند. مثلا فیلمی‌ به نام «زندگی» محصول سال۲۰۱۷ که داستان آن در یک سفینه فضایی اتفاق می‌افتد اما در بخشی از فیلم، شخصیت اصلی داستان خود را یک ارتشی معرفی می‌کند که همراه با ارتش آمریکا در سوریه حضور داشته و در آنجا بیمارستان می‌ساختند.
فهیم ادامه داد: شخصیت اصلی فیلم «بیروت» شخصی به نام میسون است که ‌در بیروت زندگی می‌کند و در زندگی دچار شکست‌ها و ناکامی‌هایی می‌شود که دوباره دستگاه امنیتی و سیاسی آمریکا او را احیا می‌کند و از او می‌خواهد که به لبنان برود و مأموریت نجات یک شخصیت سیاسی دیگر آمریکایی که توسط گروه‌های مقاومت ربوده شده را انجام بدهد.
این منتقد ادامه داد: در بیروت هم مانند دیگر فیلم‌های ‌هالیوودی با موضوع جهان اسلام، ۹۰درصد تصاویری که از بیروت می‌بینیم، ویرانی و دود و آتش است؛ در حالی‌که شهری مانند بیروت به زیبایی و یک شهر توریستی در سطح جهان مشهور است. در حقیقت در این فیلم هم هدف نشان دادن واقعیت‌ها در مورد اسلام و جهان اسلام نیست. در این فیلم حتی یک فرد مسلمان یا فلسطینی و لبنانی که ظاهر یا شخصیتی درست و انسانی داشته باشد، وجود ندارد. مثل تمام فیلم‌های‌ هالیوودی از مردم مسلمان تصاویر وحشتناک به تصویر کشیده شده است در حالی که خودشان را افرادی زیبا و باهوش معرفی می‌کنند.
فهیم اظهار داشت: در فیلم «بیروت»، آن تصویرسازی که از گروه‌های فلسطینی و لبنانی انجام شده بسیار اغراق‌آمیز و غیرقابل باور است. درحقیقت این نوع تصویرسازی نشان‌دهنده این است که هدف، پیشبرد جنبه‌های تبلیغاتی فیلم است. نکته بعدی این است گروه‌های مقاومت فلسطینی و لبنانی را به گروه‌های ‌تروریستی تقلیل داده؛ یعنی در فیلم هیچ تقسیم‌بندی بین گروه‌های جهادی و دفاعی و گروه‌های ‌تروریستی نمی‌بینیم.
وی در پایان سخنان خود بیان کرد: فیلم «بیروت» رابطه نزدیکی با آمریکای زمان حال دارد. یعنی یک فیلم ترامپی است. قهرمان فیلم یعنی میسون، شخصی لاابالی و دائم‌الخمر است و شخصیت ترامپ را یادآوری می‌کند.
فهیم نیز در پایان نشست نقد فیلم سینمایی «بیروت» گفت: می‌توان مضامین «بیروت» را در سه محور خلاصه کرد:۱ـ نگاه مسئله‌محور و راهبردی این فیلم مانند شبیه‌سازی دولت ترامپ، مسئله مناقشات در مرز اسرائیل و لبنان و موضوعاتی که درمنطقه مطرح است.۲ـ نگاه نژادپرستانه و برتری نژادی آمریکا است که از دشمنان خود شخصیت‌های‌ ترسناک و خطرناک به تصویر می‌کشد.۳ـ یکی از اهداف سینمای‌ هالیوود این است که قصد دارد آمریکا را منجی و نجات‌دهنده مردم جهان معرفی کند که دراین فیلم کاملاً مشهود است.