فرکانس مذاکرات هسته ای روی رسانه های غربی

وقتی رسانه ها به اسلحه تبدیل می شوند

همزمان با مذاکرات همه جانبه ژنو در ماه های اخیر، فضای فوق العاده حساسی در رسانه های جهان به وجود آمده است. ارسال سریع اخبار و بررسی تحولات لحظه به لحظه مذاکرات از مهم ترین موضوعاتی بود که در چند ماه اخیر و به ویژه در چند روز گذشته مورد توجه رسانه های غربی قرار گرفته است.

کد خبر: ۱۶۹۹۴

تاریخ: ۰۸ تير ۱۳۹۳ - ۱۸:۲۵

سیاوش رسولی

رسانه های خبری غربی این بار به صورت ویژه تری  برنامه های متعدد این مذاکرات را پوشش می دادند، به طوری که بی بی سی فارسی که بخش ویژه ای را در وب سایت خود به مذکرات ایران اختصاص داده از چند روز قبل قسمت های متعددی از برنامه هایی همچون نوبت شما،صفحه دو و حتی برنامه پرگار خود را به این مذاکرات اختصاص داد. همچنان که شبکه من وتو هم در بخش اتاق خبر خود در چند ماه گذشته و قبل از آغاز هر دور مذاکرات، خبرها و تحلیل های مختلفی درباره این مذاکرات ارائه داد.از سوی دیگر، صدای آمریکا هم که به طور معمول نسبت به شبکه های دیگر فارسی زبان وقت بیشتری از برنامه های خود را به ایران اختصاص می دهد  درباره مذاکرات در صفحه وب سایت خود نظرسنجی های متعددی را در نظرگرفته بود.
از القای فریبکاری ایران
تا تاکید برعهد شکنی
اما دراین میان به نظر می رسد که در بحث تحلیل مذاکرات و همچنین پیش درآمدها و آینده آن در این رسانه ها مسائل قابل تأملی مطرح شده بود.مسائلی همچون:
1-تحمیل شرایط به ایران از طریق فضا رسانه ای:یکی از استراتژی های مد نظر در این شبکه ها درباره مذاکرات این بود که بتوانند با بررسی متعدد پیش شرط های اروپا و آمریکا برای ایران، فضای ذهنی مخاطبان را در سراسر دنیا برای فشار بر ایران فراهم کنند. تاکید براینکه ایران دائما عهد شکنی کرده و چندین بار آژانس اتمی را فریب داده است! در این باره هم بی بی سی فارسی وهم شبکه هایی همچون پارس نیوز و البته صدای آمریکا ، دائم با استفاده از لفظ افشاگری و گزارش های قبلی آژانس تلاش کردند این مسئله را به مخاطب خود متقل کنند که ایران در چند سال گذشته دائما در پی فریب جهان بوده است!
2-القای غیر منطقی بودن ایران در مذاکرات :مقصر نشان دادن ایران در اینکه مذاکرات در این چند سال ادامه پیدا کرده و نتیجه ای حاصل نشده است.این رسانه ها دراین باره با پخش اخبار متعدد وهمچنین تحلیل های جهت دار در این راستا که ایران در چندین سال گذشته دائما مخفی کاری کرده است سعی در مقصر شناختن ایران در نزد مخاطب دارند.استفاده از جمله هایی همچون، کشورهای "غربی نمی خواهند پنجره مذاکرات بسته شود "یا "آمریکا علاقه مند به مذاکره با ایران است" از این دست موضوعات است.
3-تاکید بر خطر ایران برای جهان و منطقه : رسانه های غربی در این زمینه دو نوع جهت دهی به افکار عمومی را در نظر دارند؛ اولین دسته شهروندانی در جهان هستند که اصلا وارد فضای سیاسی نمی شوند وعلاقه ای به جهان سیاست ندارند.برای این دسته، این رسانه ها سعی می کنند ایران را همان خطری نشان دهند که همیشه می تواند در هر کشوری بمب‌گذاری کند و زندگی شهروندان را در اروپا و آمریکا آشفته کند.آنها در همین باره در چند هفته گذشته با بازخوانی مفهوم تروریسم در رسانه ها سعی دارند جمهوری اسلامی را نماد تمام عیار تروریسم رادیکال نشان دهند.نکته جالب اینجاست که آنها دائما براین مسئله تاکید کرده و حتی مسئله داعش را یا نادیده می گیرند و یا به ایران مرتبط می دانند.
فرانس 24 در چند شب گذشته درباره مذکرات دائما به این مسئله اشاره می کند که باید با ایران با احتیاط کامل به هر گونه توافقی رسید. چرا که ایران هر لحظه می تواند سلاح هسته‌ای بسازد.
دسته دیگری که این رسانه ها سعی در هدایت افکار عمومی آنها در ماجرای پرونده هسته ای ایران دارند شهروندان داخل جامعه ایران هستند.به این صورت که آنها با استفاده از نوعی بمباران خبری تلاش دارند تا برنامه هسته‌ای ایران را در مقابل مصالح شهروندان ایرانی توصیف کنند.علیرضا نوری زاده در شبکه ایران فردا دائما براین مسئله تاکید دارد که پرونده هسته ای تاکنون هزینه های گسترده‌ای برای ایران داشته است، اما بازخورد برای مردم هیچ محسوب می شود.بسیاری از تحلیل های این رسانه ها در این راستا قرار دارد تا همه چیز و همه مشکلات جامعه ایران را به پرونده هسته‌ای گره بزنند.در انتهای این راه هم چند هدف مشخص دارند:
- قرار دادن حاکمیت در مقابل شهروندان داخلی و سعی در ایجاد این تفکر در میان قشر جوان که انرژی هسته ای برای آینده ایران کاربردی ندارد.
- بی تفاوت نشان دادن حاکمیت در مورد سرنوشت آینده جوانان ایرانی و هزینه کردن‌های فراوان  دراین راه!
وقتی تاکتیک های رسانه ای نو می شود
برای هدایت افکار عمومی در راستای مسائلی که مطرح شد این رسانه ها از چند تاکتیک رسانه ای مشخص بهره می برند.
1-تاکتیک مستند سازی: پخش چندین گزارش مستند از سوی برخی رسانه‌ها مانند بی بی سی و سی ان ان درباره پرونده هسته‌ای ایران بیانگر استفاده از تاکتیک مستند سازی است.به شکلی که مخاطب با تماشای این گزارش های مستندگونه احساس می کند که حجم وسیعی از اطلاعات درباره پرونده ایران در اختیار او قرار گرفته است.اطلاعات صحیح وغلط در این مستندها با هم ترکیب وبه خورد مخاطب داده می شود.مخاطب هم پس از تجزیه وتحلیل به دلیل ناتوانی در به دست آوردن فضای مناسبی درباره اطلاعات داده شده در این مستندها، به اجبار در نهایت نتیجه‌گیری این رسانه ها را می پذیرد.همچنین باید توجه داشت که فلش بک های متعدد در این مستندها به گونه ای است که در آن دائما پرونده هسته ای ایران به هر چه که گذشته درباره ایران از سوی غربی ها مطرح شده است پیوند داده می شود.
2-ایجاد دور ذهنی: دور ذهنی در این رسانه ها به این معنی است که آنان سعی می کنند چندین مسئله امروز جهان را با یکدیگر پیونده داده و در نهایت یک دور ذهنی ایجاد کنند. به این ترتیب که مسائلی همچون تروریسم بین الملل،احتمال اخلال در قیمت نفت،رخ دادن دوباره حملاتی شبیه یازده سپتامبر، کشتار یهودیان ومسیحیان، رفتارهای خشونت آمیز علیه صلح را مطرح کرده و در نهایت ایران را در میانه زنجیره این دایره قرار می دهند. به این ترتیب که ذهن مخاطب در نهایت پس از چرخش درمیان همه این مسائل دوباره به ایران و مسئله هسته ای برخورد می کند.
3-انیمیشن های حمله ایران: این روزها بسیاری از رسانه های غربی انیمیشن‌هایی تولید می کنند که در آنها حمله های هسته ای ایران به سراسر جهان شبیه سازی شده اند.این انیمیشن ها که در قالب های مختلفی هم تهیه می شوند به طور جدی سعی دارند تا هراس از حملات ایران را در وجود مخاطب جهانی خود ایجاد کنند.به این صورت که در تمام آنها ایران به طور جدی اول به اسرائیل و سپس به تمام اروپا سلاح های هسته ای خود را پرتاب می کند.ساخت این گونه محصولات در حالی است که بسیاری از آنها از سوی شبکه های خبری مهم دنیا تولید و پخش می شود.جالب اینجاست که حتی در هنگام تحلیل کارشناسان از این انیمیشن ها به عنوان یک حالت واقعی و به نوعی پیش بینی شده نام برده می شود.همه این ها در راستای این مسئله است که توسط این گونه شبیه سازی ها در مخاطب یک ایران‌هراسی جدی به وجود آورند.
به هر ترتیب به نظر می رسد که در چندین ماه گذشته اوج جنگ روانی علیه مذاکرات ایران وپرونده هسته ای شدت یافته است.بسیاری از رسانه های خبری دنیا با آغاز هر دور مذاکرات پخش بسیاری از برنامه های خود را به حالت تعلیق درآورده و به آنچه در مذاکرات می‌گذرد می‌پردازند.حجم مبادله خبر از سوی این رسانه‌ها به ویژه در روزهای حساس مذاکرات آن قدر افزایش می یابد که حتی از صدا وسیمای ایران هم بیشتر می شود.استفاده از اینفوگراف ها،کارشناسان رنگارنگ،درصدهای بصری،آمارها وبسیاری دیگر در این رسانه ها در مورد پرونده هسته ای ایران در دستور کار قرار دارد تا از این طریق بتوانند مباحث را برای مخاطب خود جذاب تر کنند.